Bir çocuğa verilen isim, ilk bakışta anne babanın kişisel tercihi gibi görünebilir. Oysa isimler, doğdukları toplumun kültürel hafızasından, dinî inançlarından, aile ilişkilerinden, siyasi atmosferinden ve popüler kültüründen izler taşır. Bir dönemde bir siyasetçinin, futbolcunun veya sanatçının adı yaygınlaşırken başka bir dönemde bir dizi karakterinin adı binlerce çocuğa verilebiliyor.

2025 yılında Türkiye’de en çok konulan erkek ismi Alparslan, kız ismi ise Alya oldu. Yüzyıl önce Mehmet ve Fatma gibi isimlerin öne çıktığı Türkiye’de bugün bambaşka isimlerin listenin üst sıralarında yer alması, isimlerin yalnızca kişileri birbirinden ayıran kelimeler olmadığını, aynı zamanda toplumsal değişimin dikkat çekici göstergelerinden biri olduğunu düşündürüyor.

Peki aileler çocuklarına isim verirken neleri referans alıyor? Gelenek, dini inanç, aile bağları, tarih, popüler kültür ve güncel olaylar bu tercihlerde ne kadar etkili? Zaman içinde isim havuzu nasıl değişti ve yeni isimler hangi kaynaklardan ortaya çıktı?

Bu yazıda, Cumhuriyet’in kuruluşundan günümüze uzanan dönemde bu soruların izini süreceğiz. İsimlerin dönemsel değişimini yalnızca hangi isimlerin daha çok tercih edildiği üzerinden değil, bu tercihlerin arkasındaki toplumsal ve kültürel dinamikler üzerinden değerlendireceğiz. Böylece isimlerin Türkiye’deki toplumsal değişim hakkında bize neler söylediğini görmeye çalışacağız.

İsim koyarken neleri referans alıyoruz?

Ebeveynler çocuklarına isim verirken pek çok farklı kaynaktan ilham alıyor. Türk toplumunda isimlerin kaynaklarını farklı şekillerde sınıflandıran birçok çalışma bulunuyor.

Celalettin Çelik, “Kültürel Sembol Sistemi Olarak İsimler: İsim Sosyolojisine Giriş” başlıklı makalesinde bu sınıflandırmaları değerlendirerek Türk isimlendirme sistemini oluşturan kaynakları şu başlıklar altında toplar:

• Dinî isimler (Tanrı’nın sıfatları, peygamber ve peygamber yakınlarının isimleri; Kur’an’da geçen bir sözcüğü isim olarak verme; dinsel anlamı olan, dini motifli bir isim verme)

• Tarihi ve siyasi önderlerle ilgili isimler

• Geleneğe dayalı, atalar, akrabalarla ilgili isimler

• Hayranlık, şükran ve minnet duyguları için (dost, komşu, arkadaş vb.) verilen isimler

• Doğulan gün ve zamanla ilgili isimler

• Doğulan yer ve mekânla ilgili isimler

• Doğa olayları, coğrafi özellikler, kozmik, göksel olaylarla ilgili isimler

• Belli bir amaç ve dileğin gerçekleşmesi için verilen isimler

• Koruma amaçlı verilen isimler

• Hayvan, bitki, renk ve madenler gibi canlı ve cansız varlıkların adlarını verme

• Güncel, moda ve aktüel isimler

• İdeolojik, etnik-mezhebi kökeni vurgulayan isimler

• Sözcükler üzerinde yapılan değişiklikler, uyarlamalar ve düzenlemelerle ilgili isimler

Bazen bir ismin tercih edilmesinin tek bir nedeni olmayabilir, aynı isim birden fazla anlam dünyasına bağlanabilir. Örneğin, bir isim hem dini bir çağrışım taşıyabilir hem de aile büyüklerinden birinin adı olabilir. Ya da bir isim, anlamından çok güncel olması ve kulağa hoş gelmesi nedeniyle tercih edilebilir. Yukarıdaki kategorilerden ikisi özellikle dikkat çekiyor.

Birincisi, Celalettin Çelik'in de üzerinde durduğu üzere, anlamına bakılmaksızın yalnızca Kur’an’da geçtiği için tercih edilen isimler: Aleyna, Venhar, Tenzile, Ünzile ve Yevmiddin gibi.

İkincisi ise klasik ve yaygın isimlerden farklılaşmak amacıyla sözcükler üzerinde yapılan değişiklik ve uyarlamalarla üretilen isimler: Berrin ve Çetin çiftinin çocuklarına Bertin adını koyması, Fen öğretmeni ve Türkçe öğretmeni olan bir çiftin çocuklarına Fendil adını vermesi bu duruma somut örneklerdir.

Bu kaynak çeşitliliği, zaman içinde nasıl bir seyir izledi? Cumhuriyet’in kuruluşundan bugüne isim tercihlerini takip ettiğimizde, toplumsal değişimin izlerini net biçimde görebiliriz.

Sosyokültürel değişimin göstergesi isimler

Cumhuriyet döneminde isim havuzu nasıl değişti? Bu konuda İlknur Esen Yıldırım tarafından yayımlanmış “Çocuklara Verilen İsimler Üzerinden Türkiye’deki Sosyokültürel Değişimin Analizi” başlıklı bir makale bulunuyor.

Bu çalışma, isim tercihlerindeki dönemsel değişimi izlemek açısından oldukça önemli. Çünkü burada yalnızca “hangi isim popüler?” sorusunun değil, “hangi toplumsal dönemde hangi tür isimler popülerleşiyor?” sorusunun da cevabını alıyoruz.

Buna göre, 1923-1950 yılları arasında tercih edilen isimlerin önemli bir bölümü, Türk toplumunda geleneksel değerlerin ağırlığını yansıtıyor. Erkeklerde Mehmet, Mustafa, Ahmet, Ali, İbrahim, İsmail, Hüseyin, Hasan, Osman; kadınlarda ise Fatma, Ayşe, Emine, Hatice, Zeynep gibi isimler öne çıkıyor. Geleneksel bir ismi yalnızca “dini isim” olarak değerlendirmek doğru olmayabilir. İsim aynı zamanda aile hafızasının taşıyıcısı olabilir. Örneğin Ali ismi, Hz. Ali’ye olan sevgiden, Ali adlı bir aile büyüğünden veya her ikisinden dolayı konmuş olabilir. Söz konusu isimler 1990’dan itibaren popülerliğini kaybetmeye başlasa da, erkeklerde Yusuf ve Ömer, kızlarda ise Zeynep, Elif ve Zehra isimleri yaygınlığını artırmıştır. Bu değişim, geleneksel isim havuzu içinde yeni tercihlerin öne çıktığını gösteriyor.

1960’lardan itibaren isim havuzu belirgin biçimde çeşitleniyor. Murat, Metin, Hülya ve Sevgi gibi isimlerle başlayan bu değişim, 1970 ve 1980’lerde Bülent, Hakan, Serkan, Erkan, Gökhan, Emrah, Uğur, Dilek, Filiz, Yasemin, Özlem, Arzu, Sibel, Tuğba, Derya, Pınar, Çiğdem ve Semra gibi isimleri dahil ederek yoluna devam ediyor. 1990’larda Emre, Onur, Gamze, Ebru, Gizem ve Betül; 2000’lerde ise Arda, Emre, Mert, Yağmur, Sıla ve İlayda gibi isimler öne çıkıyor.

1990’larda muhafazakâr siyasetin güç kazanmasına paralel biçimde yeni dini isimlere olan ilginin de arttığı görülüyor. O dönemde Enes, Burak ve Furkan isimlerinin popüler hale geldiğini, 2000’lerde bu isimlere Berat, Muhammed, Emirhan ve Yunus Emre isimlerinin eklendiğini görüyoruz. Kız isimlerinde bu değişim daha erken yıllarda görülmeye başlanıyor. 1980’lerde Esra ve Merve; 1990’larda Merve, Büşra, Kübra, Esra, Rabia ve Hilal; 2000’lerde ise İrem, Beyza, Melike ve Aleyna gibi isimler rağbet gören isimler arasında yer alıyor. Bu tablo, ailelerin bir yandan dini referanslarını korurken diğer yandan çocuklarına modern ve özgün görünen isimler vermeyi tercih ettiklerini gösteriyor.

Güncel isim tercihlerinde çift isim kullanımı da dikkat çekiyor. Çift isimlerde ikinci ad olarak Nur, Eymen, Asaf, Emir, Ada, Su ve Naz gibi isimler öne çıkıyor. Bazı ailelerin, çift ismin birincisini geleneksel, ikincisini de modern isimlerden seçtiğine şahit oluyoruz. Bu da toplumsal değişimin her zaman “eskinin yerine yeninin gelmesi” biçiminde gerçekleşmediğini, eski ile yeninin bir arada var olabildiğini gösteriyor.

Peki popüler kültür, isim tercihlerinde ne kadar etkili oluyor?

Popüler kültürün isim belirlemeye etkisi

Değişen toplumsal yapı, isim tercihlerine de yansıyor. 2020 yılında Şengül Yegin tarafından yazılan “Popüler Kültürün İsim Belirlemeye Etkisi” başlıklı makalede, 1950-2018 yılları arasında en çok kullanımda olan kadın ve erkek isimleri ile ilk 100 isim içindeki sıralamaları incelendi.

Çalışmanın sonucuna göre Türkiye’de 1960-1980 yıl­ları arasında siyasi ve sosyal olayların, 1980-2000 yılları ar­asında spor ve sanat dünyasının, 2000-2018 yılları arasında ise dizi-film karakterlerinin ailelerin isim tercihlerinde oldukça etkili olduğu görülmüştür. Bazı dizi-film karakterlerinin isimler üzerinde olumsuz etkisi de olmuştur. Bu etkiyi isim örnekleri üzerinden aşağıdaki tablolarda görmek mümkündür.

Tablo-1. Siyasal Yaşamın Etkisi

Kişi	Yıl	Etki
Adnan Menderes	1960	31. sıradan ilk 100’e girdi.
Bülent Ecevit	1970'ler	Dönemin en popüler isimlerinden biri oldu.
Kenan Evren	1981	Kenan ismi sıralamada yükseldi, Evren ismi ilk 100’e girdi.
Tansu Çiller	1990'lar	Başbakanlığı döneminde ilk 100’e girdi.
Hayrunnisa Gül	2007	56. sıradan ilk 100’e girdi.
Sare Davutoğlu	2015	69. sıradan ilk 100’e girdi.

Tablo-2. Sosyal ve Küresel Olayların Etkisi

Olay	Yıl	İsim	Etki
1980 darbesi ve öncesindeki siyasi çatışmalar	1980	Barış	1980’den sonra 47. sıradan ilk 100’e girdi, 1991 ve 2003 Körfez Savaşları sırasında da kullanımında artış görüldü.
1987 Kıta Sahanlığı Krizi, 1991 I. Körfez Savaşı	1987–1991	Savaş	1987’de 99., 1991’de 67. sıradan ilk 100’e girdi.
Küçük Aysel (TV dizisi)	1987	Aysel	Bulgaristan’da Türklerin tabi tutulduğu soykırım Küçük Aysel’in hikayesi olarak 1987’de dizi olarak yayımlandı ve ismin kullanımında belirgin artış oldu.
15 Temmuz Darbe Girişimi – Ömer Halisdemir	2016–2017	Ömer Halis, Ömer	2016’da Ömer Halis ismi 55. sıradan listeye girdi; 2017’de Ömer 3., Ömer Halis 24. sırada yer aldı.

Tablo-3. Futbolcuların Etkisi

Kişi	Yıl	Etki
Şenol Güneş	1970-80'ler	Aktif olduğu dönemde ilk 100'e girdi.
Selçuk Yula	1980-90'lar	Aktif olduğu dönemde ilk 100'e girdi.
Rıdvan Dilmen	1980-90'lar	Aktif olduğu dönemde ilk 100'e girdi.
Aykut Kocaman	1980-90'lar	Aktif olduğu dönemde ilk 100'e girdi.

Tablo-4. Sinema ve Ses Sanatçılarının Etkisi

Kişi	Yıl	İsim	Etki
Türkan Şoray	1960	Türkan	1950’lerde 40. sıradayken 29. sıraya yükseldi.
Kemal Sunal’ın “İnek Şaban” filmleri	1975	Şaban	İsmin algısında olumsuz değişim görüldü.
Recep İvedik filmleri	2008	Recep	İsmin algısında olumsuz değişim görüldü.
Küçük Emrah	1985	Emrah	1984’te 31. sırada iken 15. sıraya yükseldi.
Küçük Ceylan	1987	Ceylan	82. sıradan ilk 100'e girdi.
Tayfun	1990'lar	Tayfun	Sanatçının popüler olduğu dönemde ilk 100'e girdi, sonrasında listeden çıktı.

Tablo-5. Televizyon Yapımlarının Etkisi

Yapım (Dizi ve Yarışma)	Yıl	İsim	Etki
Biri Bizi Gözetliyor	2001	Eray, Melih	2001 yılında 50. sıradan Melih, 41. sıradan da Eray listeye girdi.
Kınalı Kar	2002	Nazar	2003 yılında 25. sıraya yükseldi, daha sonra listeden çıktı.
Azad	2002	Azad, Azat	2003 yılında ilk 100'e girdi.
Zerda	2002	Zerda, Şahin	Dizinin yayınlandığı dönemde ilk 100'de yer aldı.
Kurtlar Vadisi	2003	Polat	2004 yılında ilk 100'e girdi.
Biz Evleniyoruz	2004	Tülin, Caner	2003 yılında 77. sırada olan Caner ismi 18. sıraya yükseldi, Tülin de 2004 yılında 68. sıradan listeye girdi.
Haziran Gecesi	2004	Havin, Baran	Havin ismi 2004 yılına kadar listede yokken 2005 yılında 76. sıradan giriş yaptı. Baran ismi ise 2004 yılında 36. sıradayken 2005 yılında 16. sıraya yükseldi.
Aşka Sürgün	2005	Zilan	Dizinin yayınlandığı dönemde 37. sıraya kadar yükseldi.
Sıla	2006	Boran	2007 yılında 78. sırada listede yer aldı.
Doktorlar	2006	Ela	2007 yılında 45. sıradan ilk 100'e girdi.
Aşk-ı Memnu	2008	Beren	2009 yılında ilk 100'e girdi. Burada dizi karakteri Bihter değil, oyuncu Beren Saat’in ismi talep gördü.
Aşk Bir Hayal	2009	Asmin	2010 yılında 20. sıradan ilk 100'e girdi.
Öyle Bir Geçer Zaman Ki	2010	Aylin, Mete	Aylin ismi 2000- 2010 yılları arasında liste içerisinde yokken 2011 yılında 85. sıraya, daha önceki yıllarda sıralamaya giremeyen Mete ismi ise aynı yıl 93. sıraya yerleşti.
Yer Gök Aşk	2010	Havva	2012 yılında 91. sıradan listeye girdi.
Adını Feriha Koydum	2011	Emir	Emir ismi 2010 yılında 28. sıradayken 2011 ve 2012 yıllarında ilk üç isim arasına yükseldi.
Muhteşem Yüzyıl	2011	Selim	2013 yılında ilk 100'e girdi.
Huzur Sokağı	2012	Feyza	2013 yılında 48. sırada listede yer aldı.
Karadayı	2012	Mahir	2014 ve 2015 yıllarında ilk 100'de yer aldı.
Survivor (Anıl Tetik)	2012	Anıl	Yarışmacının etkisiyle ilk 100'e girdi.
Medcezir	2013	Mira	2013 yılında 91. sıradan listeye girdi, 2014 yılında 19. sıraya yükseldi.
Kiraz Mevsimi	2014	Ayaz, Öykü	Öykü ismi 2013 yılında 90. sıradayken 2014 yılında 59. sıraya yükseldi. Ayaz ismi ise 2013 yılında 58. sıradayken 2014 yılında 12. sıraya, 2015 yılında ise 7. sıraya yükseldi.
Diriliş Ertuğrul	2014	Ertuğrul, Gökçe, Hafsa	Ertuğrul 2015’te 43. sıradan listeye giriş yaptı ve 2018'de 16. sıraya yükseldi. Gökçe ve Hafsa da ilk 100'e girdi.
Çukur	2017	Yamaç	2018 yılında 61. sıradan ilk 100'e girdi.
Sen Anlat Karadeniz	2018	Nefes	2018 yılında 37. sıradan listeye girdi.
Aliye	2004	Sinan	Olumsuz bir karakter olması nedeniyle listeden çıktı.

Tablolar incelendiğinde, popüler kültüre ait isimlerin etkisinin ilgili figürlerin aktif ve toplumsal görünür olmaları ile ilişkili olduğunu görüyoruz. Ayrıca tablolar, popüler kültürün isimler üzerindeki etkisinin her zaman olumlu olmadığını, Recep ve Şaban karakterleri ile bu isimlere yönelik oluşan olumsuz algı örneği üzerinden ortaya koyuyor.

Gelenek hâlâ güçlü

Popüler kültür bu denli etkili olmasına rağmen, gelenek isim tercihlerindeki ağırlığını korumaya devam ediyor. Kadir Canatan’ın 2013’te yayımlanmış “Türkiye’nin İsim Haritasının Temeli Olarak Ehl-i Beyt Sevgisi” başlığını taşıyan makalesinde, 2010 yılında Türkiye’de en çok kullanılan ilk beş erkek isminin Mehmet, Mustafa, Ahmet, Ali ve Hüseyin olduğu belirtiliyor. Kadınlar arasında ise ilk beş isim içinde Fatma, Ayşe, Emine, Hatice ve Zeynep yer alıyor. Bu 10 ismi taşıyanların toplam nüfus içindeki payı yüzde 22’ye, kişi sayısı ise yaklaşık 16 milyona ulaşıyor

Bazı illerde ilk beşe girmeyi başaran başka isimler de yer alıyor:

• Erkek isimleri: Hasan, Ramazan, İbrahim, Ömer, Murat, İsmail, Yusuf, Abdullah, Osman, Halil ve Hıdır.

• Kadın isimleri: Elif, Şerife, Meryem, Hanife, Fadime, Sultan, Havva, Songül, Satı, Remziye, Zehra, Gülsüm, Leyla ve Asiye.

Bu 25 ismi de dahil ettiğimizde yukarıda yer verilen toplam 35 isim, Türkiye nüfusunun yaklaşık yüzde 39’unu oluşturmaktadır.

Buradan çıkan sonuç, özelde Hz. Muhammed ve yakın çevresini ifade eden Ehl-i Beyt’e, genelde ise diğer peygamberlere ve onların yakınlarına duyulan muhabbetin Türkiye’nin isim haritasında hâlâ önemli bir yere sahip olduğudur.

2025 yılının zirvesindeki isimler

TÜİK verilerine göre 2025 yılında en çok konulan 30 kız ve erkek ismine aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.

Tablo-6. 2025’in En Popüler Bebek İsimleri

Sıra	Erkek İsimleri	Kız İsimleri
1	ALPARSLAN	ALYA
2	GÖKTUĞ	DEFNE
3	METEHAN	GÖKÇE
4	YUSUF	ZEYNEP
5	KEREM	ASEL
6	MİRAN	UMAY
7	ÖMER ASAF	ASYA
8	ÖMER	ELİSA
9	ATLAS	İNCİ
10	ARAS	DURU
11	MİRAÇ	ELİF
12	ASLAN	ZÜMRA
13	KUZEY	MİHRA
14	POYRAZ	MİRAY
15	ALPEREN	LİNA
16	YİĞİT	EFLİN
17	EYMEN	GÜNEŞ
18	AYBARS	ELA
19	ALİ ASAF	MERYEM
20	ÇINAR	EYLÜL
21	MUSTAFA	ADA
22	ALİ	CEYLİN
23	AYAZ	ARYA
24	AHMET	İPEK
25	HAMZA	DOĞA
26	MERT	NEHİR
27	CİHAN	MİRA
28	YAMAN	İKRA
29	MEHMET	MASAL
30	EMİR	SARE

Tabloda yer alan erkek isimlerinden Göktuğ, “gök” ve “tuğ” sözcüklerinin birleşiminden oluşur. Gök, Eski Türkçede ilahi alemin rengi olan maviye ve “gökten inen/kutsal” kavramına da işaret eder. Bu açıdan, Göktuğ egemenliği simgeleyen kutsal bayrağa işaret ediyor.

Miran “beyler”, Eymen ise “daha uğurlu; sağ tarafta olan” anlamına gelir. Aras ise Türkiye’nin doğusundan geçen Aras Nehri’nin adıdır.

Aybars “ay” ve “pars” kelimelerinden oluşur; Ayın parlaklığı ile parsın gücünü bir araya getirir, Hun İmparatoru Attila’nın amcasının adıdır.

Kız isimlerinden Alya’ya farklı anlamlar atfediliyor. Sevan Nişanyan, bu adı Aliye’nin modernize edilmiş biçimi olarak değerlendirirken, aynı zamanda Rusçadaki Albina adının sevgi biçimiyle ve İbranicedeki “yukarı çıkma, yükselme” anlamıyla (“İsrail’e göçme” anlamında kullanıldığını da belirtiyor) ilişkilendiriyor.

Gökçe “gök renginde; güzel, alımlı”, Asel “bal”, Umay “Türk mitolojisinde çocukları ve hayvan yavrularını koruduğuna inanılan tanrıça”, Miray “Ay gibi ışık saçan bey”, Lina ise “yumuşak, narin; genç hurma fidanı” anlamını taşıyor. Elisa’nın “Elisabeth’in kısaltılmış hali” olduğu düşünülürken Mihra Farsça “güneş; sevgi, şefkat” anlamları ile ilişkilendiriliyor.

Bazı kaynaklarda Zümra’nın “güzel, iyi ahlaklı, cesur, yürekli” anlamlarına geldiği belirtiliyor olsa da Zümra/Zümre Arapça “topluluk, grup, cemaat” anlamına geliyor. fetva.net sitesinde yapılan analize göre “kahraman, daima insanlara yardım eden, zeki, zarif ve bilgin kadın” anlamlarına gelen Zimra isminin, Zümra olarak yerleşmiş olabileceği değerlendiriliyor.

Asya ismi, “doğu; Dünya’nın beş kıtasından biri” olarak anlamlandırılıyor. Ancak bazı görüşlere göre Âsiye isminin farklı bir varyantıdır. “Prenses” anlamına gelen Sare ise Hz. İbrahim’in eşinin adıdır.

Mira adı için farklı etimolojik açıklamalar bulunuyor. Latincede Mira kelimesi aynen bulunmasa da aynı kökten gelen bazı kelimeler “harika, hayranlık uyandıran, mucizevi” anlamlarıyla ilişkilendirilmektedir. Slav dillerinde ise “mir” barış ve dünya demektir. S. Nişanyan’a göre Farsça mîr “bey, prens” adına keyfi bir dişil takısı eklenerek oluşturulmuş bir isim olabilir. fetva.net sitesindeki analize göre Türkçe “Ay gibi ışık saçan bey” anlamındaki “Miray” veya Arapça “Ayna” anlamındaki “Mir’at” kelimelerinden bozulmuş olması da bir ihtimal olarak düşünülebilir.

Eflin için internette “cennete açılan kapı” gibi anlamlar verilse de bu açıklamanın güvenilir bir etimolojik dayanağı bulunmuyor. S. Nişanyan’a göre İngilizce Evelyn isminden gelmektedir.

Ceylin için internette “cennetin kapısı” veya “cennet bahçesi” gibi anlamlar yaygın biçimde verilse de bu açıklamaların güvenilir bir etimolojik temeli bulunmuyor. Bazı görüşlere göre, Ceylin aslında “sakin, uysal” anlamına gelen Jaylin isminin Türkçeye uyarlanmış halidir.

Arya, Hint-İran dillerindeki “arya” (soylu, asil) sözcüğüne dayanan bir addır. Müzikte tek kişinin söylediği ezgi anlamındaki “arya” sözcüğüyle de sesteştir.

Masal kelimesinin doğrudan isim olarak kullanılmaya başlaması, isim havuzundaki çeşitlenmenin dikkat çekici örneklerinden biri. Öykü ile birlikte düşünüldüğünde, bazı edebi türlerin de isimleşebildiğini görüyoruz.

Bu isimleri bir bütün olarak değerlendirdiğimizde birkaç belirgin eğilim göze çarpıyor.

• Umay, Aybars, Alparslan, Metehan ve Göktuğ gibi isimler, Eski Türk tarihine ve mitolojik geçmişine gönderme yapıyor.

• Gökçe, Güneş, Doğa, Nehir, Poyraz, Ayaz, Kuzey, Çınar ve Aslan gibi isimler, gökyüzü, doğa, hava olayları ve canlı varlıklardan besleniyor.

• Modern ve yeni üretilmiş izlenimi veren, kökeni tartışmalı isimlerin de listede önemli bir yer tuttuğu görülüyor. Ceylin, Eflin, Lina, Elisa, Masal, Arya gibi isimler bu kategoriye giriyor; bu isimlerin bir kısmı başka dillerdeki adlarla ilişkilendirilirken, bir kısmı ise anlam kaygısı gütmeden fonetik olarak tercih edilmiş yeni isimler durumunda. İnternet ortamında birçok isme cennet, güzellik veya benzeri olumlu anlamlar atfediliyor; ancak bu açıklamaların önemli bir bölümünün güvenilir etimolojik kaynaklarla desteklenmediği görülüyor.

• Son olarak, Mehmet, Mustafa, Ali, Ahmet, Yusuf, Ömer, Elif, Zeynep, Meryem gibi geleneksel isimlerin listede hâlâ yer alması, geleneğin yeni isim akınına rağmen tamamen kaybolmadığını gösteriyor.

İsimler bize ne söylüyor?

Cumhuriyet’ten 2025’e uzanan isim haritası, Türkiye’de toplumsal değişimin gelenekten kopuşla değil, isimlendirme kaynaklarının giderek çeşitlenmesiyle ilerlediğini gösteriyor. Geleneksel ve dini isimler hiçbir dönemde tamamen ortadan kalkmıyor. Mehmet, Mustafa, Ahmet, Ali, Yusuf, Ömer, Zeynep, Elif ve Meryem gibi isimler farklı dönemlerde değişen sıralamalarda varlığını sürdürüyor. Buna karşılık her kuşak, isim havuzuna kendi kültürel dünyasından yeni seçenekler ekliyor.

1960’lardan itibaren modernleşme ve şehirleşmeyle birlikte o döneme göre yeni isimler yaygınlaşırken, sonraki dönemlerde popüler kültürün etkisi belirginleşiyor. Sporcular, sanatçılar, televizyon karakterleri ve tarihî figürler bazı isimlerin kısa sürede yükselmesine katkıda bulunabiliyor. Popüler kültür bazı isimleri yaygınlaştırırken bazı isimlerin toplumdaki algısını da olumsuz yönde değiştirebiliyor.

2025 listesi ise bu birikimin daha da çeşitlendiğini gösteriyor. Yusuf, Kerem, Zeynep ve Elif gibi geleneksel isimler; Alparslan, Metehan, Aybars ve Göktuğ gibi tarihi ve kültürel çağrışımları güçlü isimlerle; Doğa, Güneş, Nehir ve Poyraz gibi doğadan beslenen isimlerle; Alya, Eflin, Ceylin, Lina, Arya ve Masal gibi farklı kaynaklardan gelen veya modern kullanım içinde yeniden biçimlenen isimlerle aynı listede buluşuyor. Özgün isim bulma arayışı, ilk duyuşta çok farklı gelen isimlerin listeye girmesine neden oluyor.

İsimler bu nedenle yalnızca kişisel tercihler değil, toplumun kendisini nasıl tanımladığını, geçmişiyle nasıl ilişki kurduğunu ve geleceğe dair hangi kültürel imgeleri benimsediğini gösteren güçlü toplumsal göstergeler olarak karşımıza çıkıyor.