İzmir'in Bergama ilçesinde geleneksel parşömen üretiminin ve karabatak dericilik geleneğinin son büyük temsilcilerinden UNESCO "Yaşayan İnsan Hazinesi" unvanlı İsmail Araç, 93 yaşında hayatını kaybetti. Yaşlılığa bağlı sağlık sorunları ve solunum yetmezliği nedeniyle evinde yaşamını yitiren Araç'ın ölümü, yakınları, öğrencileri ve kültür-sanat camiasında üzüntüyle karşılandı.
Bergama'nın kültürel mirasının korunması ve yaşatılması için uzun yıllar emek veren Araç için Bergama Yeni Cami'de cenaze töreni düzenlendi. Öğle namazının ardından gerçekleştirilen tören sonrası Araç'ın cenazesi Bergama Mezarlığı'nda toprağa verildi.
PARŞÖMEN SANATININ SON BÜYÜK USTALARINDANDI
1933 yılında Bergama'da dünyaya gelen İsmail Araç, insanlık tarihinin en önemli kültürel miraslarından biri olarak kabul edilen parşömen sanatının günümüzdeki son temsilcileri arasında yer aldı. Bergama Krallığı döneminde M.Ö. 2'nci yüzyılda geliştirilen ve yazı tarihinin dönüm noktalarından biri kabul edilen parşömeni geleneksel yöntemlerle üretmeye devam eden Araç, mesleğini yaşamının son dönemine kadar sürdürdü.
Parşömen üretiminde hiçbir kimyasal madde kullanmayan Araç, oğlak ve keçi derilerini geleneksel yöntemlerle işleyerek yazı yazılabilir hale getiriyordu. Ağır fiziksel emek gerektiren üretim sürecini uzun yıllar boyunca büyük ölçüde tek başına sürdüren usta sanatçı, özgün teknikleriyle yerli ve yabancı araştırmacıların da ilgisini çekti.
71 YILLIK MESLEK HAYATI
İsmail Araç, 1953 yılında Bergama'daki Tabakçılar Köprüsü altında başladığı dericilik mesleğini aralıksız 71 yıl sürdürdü. Geleneksel deri işçiliği ile parşömen üretimini bir arada devam ettiren Araç, meslek yaşamı boyunca Bergama'nın tarihi ve kültürel kimliğinin korunmasına katkı sundu.
Özellikle "kavaleto" olarak adlandırılan geleneksel bıçaklarla gerçekleştirdiği işçilik, parşömen üretim tekniklerinin özgün biçimde günümüze taşınmasında önemli rol oynadı. Araç'ın atölyesi, yıllar içerisinde araştırmacılar, akademisyenler ve kültürel miras uzmanları tarafından ziyaret edilen önemli merkezlerden biri haline geldi.
UNESCO VE KÜLTÜR BAKANLIĞI TARAFINDAN ONURLANDIRILDI
Geleneksel Türk el sanatlarının yaşatılmasına yönelik çalışmaları nedeniyle İsmail Araç'a çeşitli ulusal ve uluslararası unvanlar verildi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 2017 yılında "Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı" olarak tescillenen Araç, 2021 yılında ise UNESCO tarafından "Yaşayan İnsan Hazinesi" unvanına layık görüldü. Söz konusu unvan, geleneksel bilgi ve becerileri yaşatarak gelecek kuşaklara aktaran kişilere veriliyor.
PARŞÖMEN SANATINI ÇIRAKLARINA EMANET ETTİ
Mesleğinin yok olmasını istemeyen İsmail Araç, yaşamının son yıllarında bilgisini ve tecrübesini yeni kuşaklara aktarmaya odaklandı. Geleneksel parşömen sanatının devamlılığını sağlamak amacıyla Demet Sağlam Tokbay ve Nesrin Ermiş Pavlis'i yetiştiren Araç, çıraklarına ustalık yetkisi verdi.
Düzenlenen "peştemal kuşatma" töreniyle öğrencilerine icazet veren usta sanatçı, yüzyıllardır süregelen parşömen üretim geleneğinin devam etmesi için önemli bir adım attı. Araç'ın yetiştirdiği çırakların, Bergama'nın simgelerinden biri haline gelen bu zanaatı gelecek nesillere aktarması hedefleniyor.
BERGAMA'NIN KÜLTÜREL HAFIZASINDA İZ BIRAKTI
İsmail Araç, yalnızca bir zanaatkâr olarak değil, Bergama'nın kültürel kimliğinin korunmasına katkı sağlayan önemli isimlerden biri olarak hafızalarda yer edindi. Antik Çağ'dan miras kalan parşömen üretim tekniklerini günümüze taşıyan Araç, Türkiye'nin somut olmayan kültürel mirasının yaşatılmasında önemli rol üstlendi.
UNESCO tarafından tescillenen bilgi ve deneyimini öğrencilerine aktararak mesleğinin devamlılığı için çalışan Araç, ardında hem yetiştirdiği ustaları hem de yüzyıllardır süregelen bir kültürel mirası bıraktı.
