Eğitilmemiş deha, işlenmemiş gümüşe benzer.”

Yaratıcılığı ve özgünlüğü katlediyor sınav odaklı eğitim. Bu sistem, öğrenilen şeyi hatırlamaya dayalıdır. Eleme ve dışarıda bırakma yöntemidir. Bu eğitim tarzında iyi ezber yapanlar, müfredâta hâkim olanlar, sağlam not tutanlar, bilgiye kölelik edenler, her gün sıkılmadan masa başında oturabilenler, test kitaplarının önünde diz çökenler, en kısa sürede en fazla soru çözenler, 5’ten birini seçmekte mâhir olanlar sisteme dâhil edilir.

- Ötekiler?

- Ötekiler sistemin dışına itilir.

- Niçin?

- ?!

Beş şıktan birini yuvarlak içine almayı yeğleyen sınav merkezli eğitim, topal bir sistemdir. Bu sistemde bütün saatler o “üç saate” ayarlı. Bazı şeyler nakıs kalır bu eğitimde.

Kişinin anlama, kavrama ve algılama yetilerini ölçer; kabiliyetlerini ölçemez.

Teoriyi ölçer, pratiğe dönüştürmez; akılda tutar.

Araştırılanı ölçer, araştırmaya teşvik etmez; test kitaplarına gömdürür.

Gerçeklere yoğunlaşır, keşif ve icatların ilk evresi olan hayâl kurmayı küçümser. O yüzden bilimle başı hoş değildir. Mûcit yetiştiremez.

Öğrenileni ölçer, sorgulatmaz, malûma tâbidir. İtaati yüceltir. Şüpheye geçit vermez, kapalıdır eleştiriye.

“Ben olsam, Müslüman Doğu’daki tüm mekteplere ‘eleştirel düşünme’ dersleri koyardım.” diyen Aliya İzzetbegoviç… Ne kadar haklısın! Evet, “Batı’nın aksine Doğu bu acımasız mektepten geçmemiştir ve birçok zaafının kaynağı budur.”

Çok şeyi öğretir, düşünmeyi öğretmez. Felsefeyle irtibatı sınavda çıkan soru sayısı kadardır. Hikmet, irfan ve bilgelik ezberi yapılan kavramlardan ibarettir.

Var oluşumuzun, dünyaya gelişimizin asıl mahiyeti üzerinde durmaz. Sekülerdir, öteki yaşamı umursamaz, hesap verme bilinci uyandırmaz. Deisttir, Yaratıcıyı pasif bir izleyici gibi sunar. Pozitivisttir, “nasıl”lara cevap verir, “niçin”ler üzerinde durmaz. Evreni değişmeyen yasalar ile işleyen mekanik bir sâat gibi anlatır. Tabiî afetleri, illiyet bağıyla sebep sonuç ilişkisi içinde verir.  

Bu sistemde, gencin ne öğeleri ayrıştırıp irdeleyen ve öğeler arasında bağlantılar kuran analitik düşünme becerisi adamakıllı gelişir ne özgün, alışılmamış, orijinale yönelten yaratıcı düşünme becerisi gelişir ne de kalıpların dışına taşan, çözüme yoğunlaşıp alternatif yollar üretebilen pozitif düşünme becerisi...