Ahıska Türkleri sürgünü, Sovyet hükûmetinin Ahıska Türklerine karşı gerçekleştirdiği insanlık dışı sürgün/tehcirdir. 14 Kasım 1944 tarihinde gerçekleşen tehcirde Ahıska Türkleri zorla Mesheti bölgesinden Orta Asya'ya sürgün edildi.
Aşağıda okuyacağınız satırlar acı tarihimize ait sayısız örneklerden biridir… Slav Zulmü, ırkı ne olursa olsun İslam aidiyeti taşıyan tüm Müslümanlara -yaşadıkları ata topraklarından- hem Kafkaslarda hem de Balkanlarda zorla tehcir uygulamış, yurtlarından sürgün etmiştir.
Geçtiğimiz hafta Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanı Yusuf Alemdar’ın himayesinde gerçekleşen konferansta Kafkasları ve Balkanları konuştuk. Slavların yaptığı zulümler konusunda kaderimiz ortaktı… Ahıska Türkleri de “sürgün kaderimize” ortaktır. Zaten, Müslüman olmak, Türk olmak dönemin şartlarında sürgün edilmek için yeterli sebepti…
İnanır mısınız bilmem ama Kosova’dan sürgün edilen akrabalarımdan kendi kulaklarımla duyduğum ve şahit olduğum için yazmak zorundayım…
"Tehcir edileceksiniz. Hazır olun. Yanınıza üç gün yetecek yiyecek alın. Hazırlanmak için iki saatiniz var." Bu soğuk ve merhametsiz cümleler; 1999 yılında Kosova’daki Arnavutlara, Sırp askerleri tarafından söylendi ve ardından evleri ateşe verilmeye başlandı. Ruslar, sürgün ettikleri milletleri sığır vagonlarına doldurup Sibirya Kamplarına gönderdiler. Sırplar ise farklısını yaptı… Traktör römorklarında veya yayan yürüterek Kosova sınırlarının dışına sürdüler insanları…
***

Sürgün edilen bir Ahıskalı anne ve çocuğu (1944)
Ahıska Türkleri, 1943 ve 1944'te, Sovyet gizli polisi tarafından Kafkasya'dan tehcir edilen altı etnik gruptan biriydi. Diğer 5 etnik grup ise Çeçenler, İnguşlar, Balkarlar, Karaçaylar ve Kalmuklardı. Ahıska Türkleri 14 Kasım 1944'te Sovyet Orta Asya'sına sürgün edilmeye başlandı ve operasyon iki hafta içinde 26 Kasımda tamamlandı.
Operasyonun başlangıcında, Sovyet askerleri sabahın erken saatlerinde baskın yaparak Ahıska Türklerinin evlerine geldi ve NKVD - Sovyetler Birliği Gizli Polisi tarafından: "Tehcir edileceksiniz. Hazır olun. Yanınıza üç gün yetecek yiyecek alın. Hazırlanmak için iki saatiniz var." Dedi…
Ahıska Türkleri, apar topar kamyonlarla tren istasyonlarına götürüldü. Sürgün sırasında, 212 köydeki 16.700 aileden yüzbin kişi zorla sürgün edildi. Sığır vagonlarına yerleştirilen Ahıska Türkleri, binlerce kilometre uzaktaki doğuya, Orta Asya'ya sürüldü. Sürgün yolunda ölen, sığır vagonlarında bir ay kapalı kalan kadınların, çocukların, mazlum insanların suçu neydi?
Sürgün edilen Ahıska Türklerinin aileleriyle beraber maksimum 1 kilo ağırlığındaki kişisel eşyalarını taşımalarına izin verilmişti… Düşünün… Tüm evini, hayatını geride bırakarak hiç bilmedikleri topraklara sürülen insanların yanına alabildikleri eşya sadece bir kilo ağırlığındaydı… İnsanlık adına utanç verici zulümler… Ahıska Türklerinin de sürgün edilmesi için emir veren Sovyetler Birliği Başbakanı Katil-Diktatör Josef Stalin’dir. Tüm –izm’ler gibi Komunizm, Nazizm, Siyonizm kökende aynıdır. Lanetli işler yapmışlardır ve üzerlerinde mazlumların kanı ve gözyaşları vardır.
***
Stalin’in Genel Sürgün Planı, 1930 ve 1950'ler arasında birkaç milyon Sovyet etnik azınlığı etkileyen Sovyet zorunlu yerleşim programının ve nüfus göçünün parçasıydı. II. Dünya Savaşı döneminde 3.332.589 insan Sovyetler Birliği'nden sürgün edildi. Sadece Kafkasya bölgesinde 1943 ve 1944'te, yaklaşık 650.000 kişi tehcir edildi.
Ahıska Sürgünü İkinci Dünya Savaşı dönemindeki son Sovyet sürgünüydü. Sovyet yetkililer 1956'ya kadar, Ahıska Türklerine herhangi bir sivil veya politik hak vermeyi reddetti. Ahıska Türklerinden boşaltılan köylere çoğunluğu Ermenilerden oluşan yaklaşık 32.000 kişi, Sovyet yetkililer tarafından yerleştirildi.
Stalin'in ölümünden sonra başa geçen Sovyet lideri Nikita Kruşçev, 1956 yılında Stalin'in çeşitli etnik grupları sürgün etmesini kınadı ve sürgün edilen toplulukların çoğu anavatanlarına yeniden yerleştirildi. Buna rağmen Ahıska Türkleri, özel yerleşim birimlerinden serbest bırakıldıysa da, Kırım Tatarları ve Volga Almanları ile birlikte sürgünde tutulmaya devam ettiler. Sürgünlerin gizliliği ve Sovyetler Birliği'nin siyaseti nedeniyle, Ahıska Türklerinin tehcir edildiği nispeten bilinmiyordu. 1991'de kurulan bağımsız Gürcistan devleti, Ahıska Türklerine Ahıska bölgesine dönme hakkı vermeyi reddetti. 2006 yılında Ahıska Türklerinin nüfusu 260.000 ve 335.000 arasındaydı. Günümüzde çoğunlukla vatansız olan Ahıska Türkleri, 7 eski Sovyet ülkesine dağılmış durumdadır.
Ahıska Türklerinin vatanı Gürcistan'ın güneybatı ucunda, merkezi Ahıska (Ahaltsihe) olan Mesheti bölgesidir. Sovyetolog Alexandre Bennigsen ve Marie Broxup'a göre, sürülen Ahıska Türklerinin sayısı 100.000 ile 200.000 arasında tahmin edilmekte olup, sürgün sırasındaki olumsuz koşullar nedeniyle yaklaşık 50.000 kişi hayatını kaybetmiştir.
Sovyet yönetimi tarafından Ahıska Türklerinin sürgün edilmelerinin sebebi şudur. Stalin'in 1944 sonlarında Türkiye'ye yönelik bir baskı kampanyasına hazırlanması ve Kars, Ardahan, Artvin üzerindeki toprak talepleri bağlamında, sınır güvenliğini sağlamak amacıyla bölgeyi "Sovyet niyetlerine düşman olması muhtemel" Türk nüfustan temizleme stratejisidir.

Sovyet Rusya’da, Ahıska (Mesket) Türklerinin dağılımı (1926)

Ahıska Türk Ailesi (1915)
NOT: Slav-Sırplar; Balkanlarda yaşayan Müslüman Milletleri (Türk, Arnavut, Boşnak, Pomak ve Torbeş) sürgün/tehcir ettiler. Aynı şekilde, Slav-Rusların Kafkas topraklarında uyguladığı “insanlık dışı” tehcire diğer Müslüman Milletlerle birlikte maruz kalan Ahıska Türklerine rahmet diliyorum…