banner17

Nedir bu kölelerin olanca silahları?

Huberman'ın kitabı, Batı toplumunun geçirdiği evreleri anlatıyor.

Nedir bu kölelerin olanca silahları?
Leo Huberman
Leo Huberman

21. yüzyıla gireli neredeyse on yıl oldu. Bu on yıl içinde başta Türkiye'nin olmak üzere, dünyanın genel gidişatında farkedilir derecede değişimler yaşandığını kimileri somut bir şekilde görüyor, kimileri görmese de hissediyor. Artık insanoğlu -başta "batı adamı" olmak üzere- Necip Fazıl'ın deyimiyle "oyuncak"larının kendisine mutluluğu getir(e)meyeceğini alenen görmüş durumdadır, ne var ki bu durum insanoğlunu yeni bir çıkış yolu aramaya sevketmek yerine bir kısmını ümitsizliğe, bir kısmını da Batı'nın çizdiği yol üzerinde ilerlemek(!) için daha çok çalışmaya itmiştir. Burada şu hususu belirtmekte fayda görüyorum: batının içinden çıkan bütün fikir akımlarını bir bütün olarak ele almak gerekir ve batının çizdiği yol üzerinde ilerlemek derken bu akımların doğrultusunda yapılan faaliyetleri anlamak gerekmektedir. Şöyle ki batıdan çıkan ekonomik değişimleri ele alırsak ve bunu feodalizmden itibaren ele alırsak, daha sonra feodalizmden zuhur eden kapitalizm ve tabi ki kapitalizmin antitezleri olmak üzere başta Marksizm ve Marksizmi kendine nokta-i istinad olarak gören komünizm, anarşizm, vb. hepsi batıda aydınlanmayla gelen materyalist/ateist felsefesi üzerine kurulu olan sistemlerdir ve bunlar yeni bir yol değil eskinin devamı niteliğindedir.

 

Leo HubermanSihirbazın çırağı

Bunların dışında kalan az bir kesim ise -ki bunların neredeyse tamamını Müslümanların oluşturduğunu söyleyebilirim- batının karşısında ne bir umutsuzluğa düşmüş durumdadır, ne de batının gelip tıkandığı noktadan ileriye gitmek için, bir anlamda batının istediği o mutluluğa ulaşmak için batının içinden çıkan  fikir akımlarına uymanın gerekli olduğu, dünyanın selametinin ancak mevcut paradigmanın dışında kalarak başarılabileceği  görüşünü öne sürmektedir. İşte bu kesim 21. yüzyılda hissedilen değişikliklerin vuku bulmasında en önemli etken konumundadır. Burada aslında Müslümanların batıya alternatif oluşturacak yeni bir sistem bulduğunu kastetmiyorum, bunu Müslümanların aslında sahip oldukları değerler sisteminin farkına varması bir başka deyişle Müslümanların batı karşısında kompleksinden -en azından bir kısmının- kurtularak aslında batılılarla hiçbir zaman aynı kulvarda koşmamış ve buna mukabil aralarında ileri/geri herhangi bir karşılaştırmanın yapılamayacağının farkına varılması olarak algılanmaması gerektiğini söylüyorum.

Yani batının illüzyonlarının hiçbir zaman gerçek olmadığı, hakikat namına hiçbir değer taşımadığı, kapitalist ve daha kötüsü emperyalist bir düzenin insanoğlunun geleceğine ve geçmişine dair sorulara belirsizlikten başka herhangi bir cevap veremediği ve veremeyeceği, mevcut sistemin zalimlerin değirmenine su taşımaktan ileri gidemeyeceği anlaşılmıştır. Bu sadece Türkiye için değil dünya Müslümanları için geçerli olan bir gerçektir.

Bu noktada Türkçe'ye "Feodal Toplumdan Yirminci Yüzyıla"  olarak Murat Belge tarafından çevrilen Leo Huberman'ın "Man's Worldly Goods - The Story of The Wealth of Nations" adlı kitabı yeni oluşan süreçte fikri olarak dünyaya yeni bir bakış açısı -aslında yeni olmadığını yukarıda söylemiştim- getirme yönünde ilerleyen mezkur grubun, geçmişte batının yaşadığı feodal toplumdan kapitalist topluma ve oradan da Marx'ın görüşlerinin temelinde SSCB'nin yaklaşık yirminci yılına kadar geçen süreyi anlamasında başucu kitaplarından biri olabilecek nitelikte bir eser. 

 

Leo Huberman
Küba 1960

Burjuvazinin doğuşu

Yazar kitabı iki bölüme ayırmış ilk kısımda feodalizmden kapitalizme geçişi, ikinci bölümde ise kapitalizmin kendi içinde geçirdiği süreçleri incelemekte. İlk bölüm ortaçağda sosyal hayatta faaliyet gösteren toplum sınıflarından bahsederek başlıyor. Daha sonra ise Avrupa'da ticaretin ilerlemesiyle beraber "tüccar" sınıfının doğmasından ve buna bağlı olarak eskiye nazaran daha büyük şehirlerin ortaya çıkışından bahsediyor. Sonraki bölümlerde hepimizin en azından lisede gördüğü tarih derslerinden hatırladığı üzere Avrupa'da ortaya çıkan güçlü krallıkların ortaya çıkışını yine bu kitapta bulacaksınız; fakat farklı olarak bu işin hiç de bizim gördüğümüz gibi oldu bitti şeklinde gerçekleşmediğini farkedeceksiniz. Bundan sonra Avrupa'daki coğrafi keşiflerin ve klasik batı barbarlığının getirdiği servetin yavaş yavaş burjuvanın oluşmasını nasıl tetiklediğini ve Avrupa devletlerinin oluşan yeni ekonomik sistemde  aralarındaki rekabette geride kalmamak için ne gibi önlemler aldığını, bu önlemlerin nelere mal olduğunu, bu süreçte oluşan ekonomik görüşlerin neler olduğunu göreceksiniz. Bu arada Avrupa üstünde -bunu sosyal yaşam ve ekonomik yaşam olarak ikiye ayırabiliriz- kilisenin ekonomik baskısını nasıl yavaş yavaş kaybettiğini ve kilise kurallarının kapitalizmin oluşması sürecinde nasıl evrildiğini bulacaksınız.

Leo HubermanEmperyalizmin yıkıcı etkisini çok derin olmasa da kitap size hissettirecek. İkinci bölümde paranın ortaya çıkışı ve yaygın bir kullanım alanı bulmasıyla beraber sermaye birikimine ve kapitalist sistemin tüm aygıtlarının insan yaşamını artık etkili bir biçimde şekillendirmeye başladığına tanıklık edeceksiniz. Birinci bölümde de bahsedilen başta İngiltere'de başlayan daha sonra Fransa'da devam eden devrimlerin Avrupa'nın ve Avrupalının dünyasında nasıl makes bulduğunu göreceksiniz. Bundan sonra kapitalizmin o vahşi, sömürgeci tarafına karşı Avrupa'da ortaya çıkan Marx'ın o şefkatli(!) ve sömürü karşıtı -en azından işçi sömürüsü- fikirlerinin Avrupa üzerinde nasıl bu denli etkili olmayı başarabildiğini göstermesi açısından oldukça etkili bir kitap.

Kitabın yazarı Marksist düşüncelere sahip olduğunu çekinmeden belirtmiş. Bu anlamda kitap tarafsızlık iddiası taşımıyor. Ama o dönemin Avrupa toplumunu anlamak ve anlamlandırmak açısından oldukça güzel bir eser. Kitap 1938 yılında yazıldığından dolayı olaylar soğumadan anlatılmış. Bu açıdan bize dönemin bakış açısıyla bakabilmek için bulunmaz bir fırsat verdiği söylenebilir. 

 

Enes Albay önerdi.

albayenes at gmail.com

Güncelleme Tarihi: 01 Aralık 2009, 15:11
YORUM EKLE

banner19

banner13

banner20