banner17

Bir Annenin Hayratı: Erenköy İstasyon Çeşmesi

Erenler diyarı Erenköy’ün Hatboyu sokağında, Kadıköy istikametine doğru güzerân eylerken, apartmanların gölgesinde kalmış, zarif mimarîsiyle arz-ı endam eden bir çeşme göreceksiniz. F. Zehra Can bu çeşmenin hikayesini yazdı.

Bir Annenin Hayratı: Erenköy İstasyon Çeşmesi

Erenler diyarı Erenköy’ün Hatboyu sokağında, Kadıköy istikametine doğru güzerân eylerken, apartmanların gölgesinde kalmış, zarif mimarîsiyle arz-ı endam eden bir çeşme göreceksiniz. Bu, ziyaretçisini neo-klasik mimarisi, alınlığındaki muhteşem hat ve kitâbesiyle kendine çeken Erenköy İstasyon Çeşmesi’dir ki hicrî 1340 (1921-22) yılında ismi bilinmeyen bir anne tarafından yaptırılmış. İki evladını erken yaşta kaybederek bağrı yanan bu annenin dokunaklı hikâyesi, çeşme kitabesine adeta gözyaşlarıyla nakşedilmiş.

Tamamen mermerden imal edilen bu tek cepheli, iki musluklu çeşmenin müşterek bir kurnası, sade aynalıklarının etrafını kabartma karanfil motifleriyle süsleyen zarif işçilikli iki kemerli nîş dikkat çekmektedir. Üst kısımda ise silme cepheyle çerçevelenen altı beyitlik, ta’lik hat ile yazılı bir kitabe bulunmaktadır. Saçağın üstünde, yine taş işçiliğiyle nakşedilmiş zarif üzüm motifleriyle müzeyyen üçgenimsi alınlık, dilimlerle yükselerek palmetle sonuçlanır. Alınlığın orta kısmında bulunan madalyonda, Enbiyâ suresinin 30’uncu âyeti olan “Ve ce‘alnâ mine’l-mâ’i külle şey’in hayy” yazılıdır. Dinimizin suya verdiği ehemmiyeti damgalayan ve “Her canlıyı sudan var ettik” manasını taşıyan bu âyet, celî sülüs müdevver bir istifle dönemin meşhur hattatlarından İsmâil Hakkı Altunbezer tarafından yazılmış. “Ketebehû Hakkı” imzasının altında 1341 (1922-23) târihi bulunur ki bu, âyetin çeşmenin yapımından bir sene sonra yazıldığını düşündürmektedir.

“Gözümün nurunun hayrıdır, bu sebilin pınarı çok olsun”

Gelin şimdi; evlat acısı çeken bu ismi meçhul annenin, gözyaşlarına benzeterek inşâ ettirdiği kitâbeye daha yakından bir atf-ı nazar edelim ve âh u zârına şâhit olalım:

Gözyaşından oldu peydâ bir zavallı mâderin

Genç iken rihlet eden evladıma bu yâdigâr

Fâhir’imle Fâtıma’m rûhen ona zâir gibi

Âşikâr olmuş bu yerde bir mezâr-ı eşk-bâr

 

Dehr-i pür-kahrın tecellî-i taarruz-kârına

Hâk-i mağmûm-i vatandan bir sükût zâr zâr

Ben ölünce çeşm-i giryânım kurur lâbüd fakat

Dîdemi tanzîr eden bu çeşme kalsın âb-dâr

 

İçmeden geçme yolcu; işte kardeş çeşmesi

Bağrı yanmış anneye gel sen de ol gam-küsâr

Lü’lü eşkin saçup der vâlide târihi de

“Nûr-ı çeşmim hayrıdır, olsun sebîl bu çeşme-sâr”

1340

Günümüz Türkçesiyle kitâbe, şunları söyler bize: “Genç yaşında ölen evladları Fahir ile Fâtıma’nın ruhen ziyaret ettiği yadigar çeşme; tıpkı bir gözyaşı mezarı gibi, bir annenin gözyaşından peyda oldu.

Kahırla dolu bu dünyanın tecellîsi, sükût eden gam toprağından zâr zâr inleme sesidir. Ben de ölünce ağlayan gözüm kurur, fakat gözüme benzeyen bu çeşme sulu olarak kalsın.

Ey yolcu, çeşmeden su içerek bu bağrı yanmış annenin gamını gider, inci gibi gözyaşlarını saçıp bu anne tarihi söyler; gözümün nurunun hayrıdır, bu sebilin pınarı çok olsun.”

İstasyonun yaklaşık 400 metre uzağına nakledilmiş

2006 yılında İSKİ tarafından tamir ve bakım gören çeşmenin, isminden de anlaşılacağı üzere vaktiyle Erenköy İstasyonu’nun ve Zihni Paşa Camii’nin civarında bulunduğu ve sonradan buraya nakledildiği rivayet edilmekte. Günümüzde, yukarıda da zikredildiği üzere Hatboyu sokağının Ethem Efendi Caddesi tarafında, bir apartmanın gölgesinde olup istasyona yaklaşık 400 metre uzaklıkta. Temennimiz, musluklarından birisi arızalı olan çeşmenin, annenin arzusu üzere, bir an evvel tamir edilip suyunun gür ve ziyaretçisinin bol olmasıdır.

Eğer mümkünse yolumuzdan çıkıp sokağımızı değiştirelim ve bir annenin davetine icâbetle, ruhlarını şâd etmek üzere nümâyan bu çeşmenin gözünden su içip iki gözü yaşlı anne ve iki gözbebeğine Fâtiha’lar gönderelim.

 

  1. Zehra Can
Güncelleme Tarihi: 08 Mart 2017, 17:10
banner12
YORUM EKLE
YORUMLAR
Sadullah
Sadullah - 2 yıl Önce

Zehra hanımın medeniyetimizin köşe taşlarına mercek tutan böylesi yazılara devam etmesini temenni ederiz.Birileri bu işin ucundan tutmazsa kimse tutmuyor demektir, öyleyse birileri mutlaka, inatla ve sayılara aldırış etmeksizin tutmalıdır.Allah ayağınızı sabit kılsın.

F.Z.Can
F.Z.Can - 2 yıl Önce

Teveccühünüz için teşekkürler.

Berk Erkent
Berk Erkent - 1 yıl Önce

Zehra Hanım, ben de kişisel olarak Kadıköy'ün Çeşmeleri ile ilgili araştırmalar yapıyorum. Geçtiğimiz aylarda Kadıköy'ün Kayışdağı suyu çeşmeleri ile ilgili çalışmamı yayınladım.Çok yakında, 'Erenköy'ün çeşmeleri'adlı kısa bir çalışma yayınlayacağım kendi blogumda. Bu bilgiler benim için çok önemli. Mutlaka kaynak olarak sizin sayfanızı belirteceğim. Emekleriniz için sizi candan tebrik eder ve bu bilgileri bizlerle paylaştığınız için size çok teşekkür ederim. Saygılarımla.

Figen
Figen - 5 ay Önce

Sayfada yer alan her yazı ayrı bir güzel. Bizleri de bu çeşme ve hikayesi ile tanıştırdığınız için çok teşkkür ederim. Umarım ikincisi ve diğer akmayan bütün çeşmeler aksın, ruhları şâd olsun.

banner8

banner19

banner20