“Mehmet’in Hikâyesi” ve İstiklâl Marşı kartpostalları

İlk kez 17 Şubat 1921 tarihli Sebilürreşad mecmuası ve Açık Söz, Hakimiyet-i Milliye, Ceride-i Resmiye gazetelerinde yayımlanan İstiklal Marşı daha sonra pek çok yayına konu edildiği gibi müstakil güfte-nota kitapçıkları şeklinde de basılır. Milli Mücadele’nin propagandası amacıyla basılan el ilanı ve kartpostallarda en çok kullanılan şiirlerden oluşur.

Milli Mücadele’nin zaferle sonuçlandığı günlerde, verilen bu büyük mücadeleyi kamuoyuna anlatmanın ve yaşanan acı ve mutluluğu canlı tutmanın bir aracı olarak basılan kartpostal dizilerinden biri de “Mehmet’in Hikâyesi” alt başlığı ile sunulan kartpostal serisi olur. Bu kartpostallardan “Mehmet'in Hikâyesi: 30” numaralı olanı, Edirne’nin İşgali'ni anlatmakta ve hemen sağ alt tarafında “Yakında Kurtarılacak” notundan anlaşıldığına göre kartpostalların yayınlandığı tarih, Edirne’nin kurtuluşundan yani 25 Kasım 1922’den önce olmalıdır. Yine elimizdeki kartlardan Kütahya Hatırası’nın arkasındaki “Bursa Yurdu Heyet-i İdaresi” mühürü 1 Eylül 1338 (1922) tarihlidir. Diğer kartlarda da Büyük Taarruz’dan sonra İzmir’in ve Güzel Aydın'ın kurtarılışına dair notlar yer aldığından hareketle bu kartların, büyük bir olasılıkla, 1922 senesinin Eylül-Ekim aylarından itibaren yayımlandığını söyleyebiliriz. Kartpostalların hemen hepsindeki çizimler "Tahsin” imzalıdır, ancak “Tahsin”in kim olduğuna dair bir bilgiye ulaşılamamıştır. Yine bazı kartlarda Tahsin isminin yanı sıra daha küçük harflerle “Foto: Mükerrem” adı görülmekte ve baskı yeri olarak da Ankara verilmektedir.

Kartpostalların basıldığı kâğıt türü, arkasındaki düzen, baskı kalitesi farklılıkları ve üzerindeki numaraların farklılıklar göstermesi -bazı kartlar farklı numarayla yeniden basılmış gibi ayrıntılardan kartpostalların gördüğü ilgi üzerine, farklı editörler tarafından belki de farklı şehirlerde çoğaltılarak anonimleştiğini görüyoruz. Kartpostalların genel özelliğine bakıldığında karakalem kompozisyonlarla Anadolu'nun başta İzmir olmak üzere değişik kentlerinin işgal edilişi, bu işgaller karşısında İstanbul Hükümeti'nin tutumu, Kuvay-ı Milliye’nin doğuşu, kongreler, başta Sevr olmak üzere siyasi evreler, Mustafa Kemal Atatürk’ün Samsun’a hareketi ve Anadolu topraklarına çıkışı, muharebeler, Anadolu kentlerinin bir bir kurtarılışı konu edilmektedir. Çoğunda tarihi bilgiler dışında Milli Mücadele’ye ruh veren İstiklâl Marşı’nın kıtaları, Tevfik Fikret, Namık Kemal ve Mithat Cemal Kuntay'ın coşkulu şiirlerinden alıntılara yer verilmektedir. İstiklal Marşı’na da ilham kaynağı olan Milli Mücadele yıllarının ruhunu yansıtan; her biri özgün birer görsel belge niteliği taşıyan bu kartpostalların toplam kaç adet olduğuna dair bir kayıt olmasa da sayıca 100’e yakın bir koleksiyon olduğu anlaşılmaktadır. Biz burada, “Mehmet’in Hikâyesi” dizisinden İstiklâl Marşı’nın 12 kıtasının konu edildiği bir seçkiyi, farklı bir ilk kartpostalla birlikte sunuyoruz.

İSTİKLÂL MARŞI

Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak;
Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.
O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak;
O benimdir, o benim milletimindir ancak.

ESKİŞEHİR HATIRASI
YUNANLILARIN FACİA-İ İŞGALİ
19 TEMMUZ (1)337 (1921) ÇARŞAMBA
TARİH-İ İSTİRDÂDI- KURTULUŞU EYLÜL 1338 (1922)
TAHSİN NUMARA:6

Çatma, kurban olayım çehreni ey nazlı hilâl!
Kahraman ırkıma bir gül! Ne bu şiddet bu celâl?
Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helâl,
Hakkıdır, Hakk’a tapan, milletimin istiklâl.

GÜZEL EDİRNE
YAKINDA KURTULACAKSIN!
FÂCİA-İ İŞGALİ 25 TEMMUZ (1)336 (1920)
TAHSİN NUMARA: 2

Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım.
Hangi çılgın bana zincir vuracakmış? Şaşarım!
Kükremiş sel gibiyim; bendimi çiğner, aşarım;
Yırtarım dağları, enginlere sığmam, taşarım.

KÜTAHYA HATIRASI
YUNANLILARIN İŞGALİ 17 TEMMUZ 1337 [1921]
YUNANLILARIN KAHKÂRI HEZİMETLE İSTİRDADI 1 EYLÜL 1338 (1922)
FOTO: MÜKERREM TAHSİN
NUMARA: 7

Garb’ın âfâkını sarmışsa çelik zırhlı duvar;
Benim iman dolu göğsüm gibi serhaddim var.
Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir îmânı boğar,
“Medeniyet!” dediğin tek dişi kalmış canavar?

UŞAK HÂTIRASI
HAYDI ANANA!..
YUNANLILARIN FÂCIA-I İŞGALI TARİHİ
27 HAZİRAN 1337 (1921) YUNANLILARIN KOĞULDUĞU TARİH
EYLÜL (1338/1922) CUMA
FOTO: MÜKERREM TAHSİN NUMARA: 30


Arkadaş! Yurduma alçakları uğratma sakın;
Siper et gövdeni, dursun bu hayâsızca akın.
Doğacaktır sana va’dettiği günler Hakk’ın…
Kim bilir, belki yarın… belki yarından da yakın.

YEŞİL BURSA'NIN KURTULUŞ GÜNÜ
(11) EYLÜL (1)338 (1922)
“BİZ OL ÂLİ HİMEM ERBÂB-I CİDD Ü İÇTİHÂDIZ CİHÂNGİRÂNE BİR DEVLET ÇIKARDIK BİR AŞ’İF “DÛDE-İ OSMANİYÂNIZ KİM”
“ÖLMEZ BU VATAN, FARZ-I MUHAL ÖLSE DE H.
ÇEKMEZ KÜRENİN SIRTI BU TABUT-I CESİMİ...

YUNANLILARIN FÂCIA-İ İŞGALİ
8 TEMMUZ 1336 (1920)
TAHSİN NUMARA: 9

Bastığın yerleri “toprak!” diyerek geçme, tanı!
Düşün altındaki binlerce kefensiz yatanı.
Sen şehîd oğlusun, incitme, yazıktır atanı;
Verme, dünyâları alsan da bu cennet vatanı.

BALIKESİR HATIRASI
YUNANLILARDAN TARİH-İ TATHIRI 15 EYLÜL 1338 (1922) CUMA
KONGRE BİDAYETİ 28 HAZIRAN (1)335 (1919) KONGRE NİHAYETİ 12 TEMMUZ”
YUNANLILARIN FÂCİA-İ İŞGALİ 30 HAZİRAN 1336 (1920)
FOTO MÜKERREM TAHSİN
MEHMED’IN HİKÂYESİ, NUMARA: 31

Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki fedâ?
Şühedâ fışkıracak, toprağı sıksan şühedâ!
Cânı, cânânı, bütün varımı alsın da Hudâ,
Etmesin tek vatanımdan beni dünyâda cüdâ.

GÜZEL AYDIN HÂTIRASI
YUNANLILARIN FÂCİA-İ İŞGALİ
25 HAZİRAN 1336 (1920)
KURTULUŞ GÜNÜ 3 EYLÜL 1338 (1922) PAZAR
FOTO MÜKERREM TAHSİN NUMARA: 10

Ruhumun senden, İlâhî, şudur ancak emeli:
Değmesin ma’bedimin göğsüne nâ-mahrem eli!
Bu ezanlar-ki şehâdetleri dînin temeli
Ebedî yurdumun üstünde benim inlemeli

GÜZEL İZMİR
YUNAN ZULMETİNDEN KURTULUŞ GÜNÜ
9 EYLÜL 1338 (1922) CUMARTESİ, SAAT: 10, DAKİKA: 30
YUNANLILARIN FÂCİA-İ İŞGALİ 15 MAYIS 1335 (1919)
TAHSİN
FOTO MÜKERREM
NUMARA: 11

“O zaman vecd ile bin secde eder –varsa- taşım;
Her cerîhamdan, İlâhî, boşanıp kanlı yaşım,
Fışkırır rûh-i mücerred gibi yerden na’şım;
O zaman yükselerek Arş’a değer, belki başım.”

GÜZEL İSTANBUL
TARİH-İ FETHİ: 857 (1453)
HÜKÜMAT-I İTİLAFE TARAFINDAN FACİA-İ İŞGALİ 16 MART 1336 (1920)
HÜVE’L-BÂKİ
ES-SULTAN IBNU’S-SULTAN EL-GÂZI FATIH MEHMED HÂN
İMZADAN SONRA SARAY VE HİLAL
SEVR MUAHEDESİNİN BAB-I ALİ MURAHHASLARI TARAFINDAN FACİA-İ İMZASI
10 AĞUSTOS 1336 (1920)
TAHSİN
MEHMED'İN HİKAYESİ, NUMARA: 16

Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl;
Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helâl.
Ebediyen sana yok, ırkıma yok izmihlâl:
Hakkıdır, hür yaşamış bayrağımın hürriyet;
Hakkıdır, Hakk’a tapan milletimin istiklâl!

YADİGAR-I MISAK-I MİLLİ
“KORKMA, SÖNMEZ BU ŞAFAKLARDA YÜZEN AL SANCAK”,
“O BENİM MİLLETİMİN YILDIZIDIR, PARLAYACAK”
“ÖLMEZ BU VATAN, FARZ-I MUHAL ÖLSE DE HÂTTA ÇEKMEZ KÜRENİN SIRTI O TABUT-I CESİMİ...”
BÜYÜK MİLLET MECLİSİ'NIN İLK İÇTIMAI 23 NİSAN (1920)
BİRİNCİ İNÖNÜ ZAFERİ 10 KANUNUSANI 1336 (OCAK 1920)
İKİNCİ İNÖNÜ ZAFERI 21 MART 1337 (1921)
DUMLUPINAR ZAFERI 11 NİSAN 1336 (1920)
İZMİR’İN İSTİRDADI 28 MAYIS 1336 (1920)
SAKARYA MUZAFFERİYETI 12 EYLÜL 1337 (1921)

GAZİ MUSTAFA KEMAL PAŞA HAZRETLERİ BEKİR SAMI BEY-RAUF BEY- İSMET PAŞA-CEVAD PAŞA- KAZIM KARABEKİR PAŞA - ALI İHSAN PAŞA-MUHYIDDIN PAŞA- NUREDDİN PAŞA-RAFET PAŞA-CEMAL PAŞA- FEVZİ PAŞA-SELAHADDİN ADİL BEY -HÂLİD BEY-HASAN İZZEDDİN BEY-KAZIM PAŞA-ŞEHİD NAZIM BEY.

Kaynak: Gaziantep Dergisi