Somali'de 16. asırdan kalan bir cami de var

Somali’nin başkenti Mogadişu’ya gerçekleştirdiğimiz ziyarette umudu ve umutsuzluğu bir arada, aynı sokaklarda gördük. Savaşın enkazının arasında ise karşımıza bir ecdad yadigarı cami çıktı. Yusuf Selman İnanç yazdı..

Somali'de 16. asırdan kalan bir cami de var

Afrika’nın altın boynuzunun en ucunda bulunan ve hem toprakları hem de yer altı kaynakları itibariyle bölgenin en zengin ülkesi olan Somali, hem müstemleke döneminin hem de bitmek bilmeyen iç savaşın bıraktığı yıkıntılar arasında adeta kaybolmuş. İslamiyet’in erken dönemlerinden itibaren yoğun bir şekilde yapılan ticaret ve tarım ile Etiyopya’dan Yemen’e kadar civar ülkeleri besleyen Somali, sömürgecilik döneminde önce parçalanmış, sonra sömürülmüş, ardından da içinden çıkılamaz haldeki sorunların kucağına terk edilmiş. Etiyopya ile yapılan savaşlar ve 20 sene bilfiil devam eden, şimdi ise bölge bölge süren iç savaş ülkede adeta taş üstünde taş bırakmamış.

Havalimanının VIP salonundan başlayarak, gezdiğimiz sokaklara, çarşılara ve yetimhanelere kadar insanın gözüne girecek derecede belirgin olan fakirlik, sıhhi manadaki yetersizlik ve her an her yerde bir bomba patlama ihtimalinden doğan emniyetsizlik ülkeyi yaşanmaz hale getiriyor. Kızılay’ın bize tahsis ettiği zırhlı bir araç ile Mogadişu’nun sokaklarında dolaşırken gözümüze tenekelerden yapılmış evler, kenarlarda yığılmış çöp dağları, sırtlarında boylarından büyük tüfeklerle dolaşan çocuklar, her yanı kurşunlarla delik deşik olmuş binalar çarpıyor. Ardından Mogadişu’nun en büyük balık pazarına giriyoruz. Daha önce defalarca bombalanan pazarda bereketli Hint Okyanusu’ndan çıkartılmış metrelerce uzunluktaki balıklara ve içerideki hengameye dalmışken gözümüze restorasyon halinde bir minare takılıyor.

Türkiye minareyi ve camiyi restore ediyor

Minarenin yanına vardığımızda karşımıza küçük bir mescit ve yanında taşları sökülmüş mezarlar çıktı. Sorup soruşturup öğrendik ki bu cami 16. asırda Portekizlilerin saldırılarından Mogadişu’yu korumak için gelen Osmanlı donanmasının komutanlarından Abdülaziz Paşa tarafından yaptırılmıştı.

Portekizliler Hint Okyanusu’ndan geçip Hindistan’a ulaşmak isterken gözlerine çarpan bereketli Somali topraklarından müstefid olmak istemişler ancak zamanın emirleri buna direnmişler. Portekizlilerle bir süre kendileri savaşan Mogadişulular bilahare Yemen valisi vasıtasıyla Kahire valisine ve böylelikle İstanbul’a, payitahta haber göndererek yardım talep etmişler. Zamanın padişahı Kanuni Sultan Süleyman bir donanma hazırlatarak Somali’ye göndermiş ancak donanma okyanusa dayanıklı olmadığı için ve Portekiz donanmasına nazarla zayıf olduğu için savaşı kaybetmiş.

Savaş kaybedilse bile Somali bir süreliğine Osmanlı topraklarına ilhak olunmuş, Bu esnada Abdülaziz Paşa büyük bir deniz feneri yaptırmış, yanına bir mescid inşa ettirmiş ve bu feneri aynı zamanda minare olarak da kullandırmış. Maalesef asırlarca sapasağlam duran cami ve minaresi iç savaşta isabet eden toplarla yıkılmış. Somali’ye yüz milyonlarca dolarlık insani yardımda bulunan Türkiye ise duruma el atarak minareyi ve camiyi restore etmeye başlamış.

Somali'de Dervişler köyü de var

Caminin vaziyetine hayretimizi görenlerin yardımıyla Somali’nin muhtelif bölgelerinde başka Osmanlı eserleri olduğunu da öğrendik. Sultan Abdülhamid Han-ı Sani zamanında bir sefaret açıldığını, yanına da bir çeşme yapıldığını, hatta aynı dönemde 110 adet su kuyusu açılıp 86’sının hâlâ faal olduğunu öğrendik. Ülkenin kuzeyinde bir ‘Dervişler’ köyü olduğunu ve ahalisinin Enver isimli bir Osmanlı subayı tarafından eğitilerek Birinci Cihan Harbi’nde İngilizlere karşı muvaffakiyetler kazandığını duyduğumuzda sokaklarda herkesin gösterdiği teveccühün sadece Türkiye’nin son üç senedir yaptığı yardımlardan kaynaklanmadığını anladık.

Mogadişu’dan ayrılırken bize refakat eden bir Somalili, Türkiye’yi kastederek, ‘uzun zamandır görmediğimiz kardeşimizi yeniden ülkemizde görmekten mutluluk duyuyoruz' diyerek ecdadın burada hâlâ hatırlandığını bize gösterdi.

 

Yusuf Selman İnanç yazdı

 

Yayın Tarihi: 23 Haziran 2014 Pazartesi 14:41 Güncelleme Tarihi: 23 Haziran 2014, 16:46
banner25
YORUM EKLE

banner26