“Mûsiki ilmi şehadet getirmektir.” diyen Mevlana Celaleddin-i Rûmi Hazretleri, yaradılış ve mûsiki ilişkisini şöyle bir menkîbe ile dile getirmektedir: “Allah, Âdem’i yarattı ve, ruha ona gir, yerleş diye emretti. Ruh dedi ki: “Ya Rabbi, ben ne kadar saf ve temiz bir varlığım; oysa bu Âdem dediğin kara kuru topraktan, çirkin bir şey. Ben ona nasıl girip yerleşeyim? Allah tekrar emretti ruha, bu sırada Âdem’in bedeninden müzik nağmeleri duyulmaya başladı. Ruh bu nağmeleri duyunca kendiliğinden bedene girdi ve yerleşti. İşte Hz. Pir bu anlatımıyla ruh ve bedenin hakiki uyumu için mûsikinin gerekliliğini ifade etmektedir.
On sekiz “Mânâ Sultanı’nın” hayatlarına, türbe-i şeriflerinin fotoğraflarına, nutk-u şeriflerinin seslendirmelerine ve şiirlerinden yapılan bestelerinin icrâlarına yer verilen “Tevhîd Ehlinin Sadâsı- Mutasavvıflardan Müziğe” adlı bu eserin, mûsiki kültürümüzde önemli bir boşluğun doldurulmasına katkıda bulunacağı açıktır. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın katkılarıyla literatüre kazandırılan yapımın proje koordinatörlüğünü Esra Özdil Gümüş, sanat yönetmenliğini ise Yüce Gümüş üstlenmiştir.
Hicâz İlâhi
Güfte: Hoca Ahmed Yesevi Hazretleri
Beste: İhsan Özer
On sekiz bin âleme server olan Muhammed
Otuz üç bin ashaba rehber olan Muhammed
Gece yatıp uyumaz tilavetli Muhammed
Garib ile yetime mürüvvetli Muhammed
Namaz ve oruç ile ibadetli Muhammed
Daim tesbih edici riyazetli Muhammed
Mel’unla in şeytana siyasetli Muhammed
Ebu Cehil gibiye dirayetli Muhammed
Tarikate renhüma iradetli Muhammed
Hakikate mükteda icabetli Muhammed
Bu Yesevi kuluna delaletli Muhammed
Yetim, fakir, garibe sehavetli Muhammed
İllallah, İllallah, la ilahe illallah
İllallah, İllallah, Muhammed Resulullah.
Hicâzkâr İlâhi:
Güfte: Mevlana Celaleddin-i Rumi Hazretleri
Beste: Kenan (Rifai) Büyükaksoy
Mesnevi’den Tercüme: Kenan (Rifai) Büyükaksoy
Ten-i Âdemdeki can bil ki edebdir
Dil ü çeşm-i beşerin nûru edebdir
Edebi olmayan âdem değil âdem
Ayıran âdemi hayvandan edebdir
Ser-i İblis'i dilersen eğer ezmek
Gözün aç öldüren İblis'i edebdir
Oku âyâtını Kur'ân-ı Kerîm'in
Göresin cümle maânisi edebdir
Ulu Şems'in sözüdür bu, buna şek yok
Bizi makbûl edecek Hakk'a edebdir
Edebi eylesin Allah bize tevfîk
İki âlemde, felâh, Ken'an edebdir.
Segâh-mâye Niyaz İlâhisi
Güfte- Beste: Sultan Veled Hazretleri
Sem'i ruhuna cismimi pervane düşürdüm
Evrakî dili ateşi suzane düşürdüm
Bir katre iken kendimi ummana düşürdüm
Takrir edemem derdi derûnum kederim var
Mevlâyı seversen beni söyletme gâmım var
Dinle sözümü sana derim özge edadır
Derviş olana lazım olan aşkı hüdadır
Aşıkın nesi var ise maşuka fedadır
Sema' sefa cana şifa ruha gıdadır
Ey sofu bizim sohbetimiz cana safadır
Bir cur'amızı nüs ede gör derde devadır
Hak ile ezel ettigimiz ahde vefadır
Sema' sefa cana şifa ruha gıdadır
Aşk ile gelin talibî gûyende olalım
Şevk ile sefalar sürelim zinde olalım
Hazreti Mevlana'ya gelin bende olalım
Sema ' sefa cana şifa ruha gıdadır.
Bûselik İlâhi
Güfte: Yunus Emre Hazretleri
Beste: Meçhul
Taştı rahmet deryası
Gark oldu cümle asi,
Dört kitabın manası:
La ilahe illallah.
Budur manasının hası
Siler kalbinden pası
İsm-i a’zam duası
La ilahe illallah.
Gönül burcundan doğar,
Aleme rahmet yağar
Hakk’ın birliği öğer
La ilahe illallah.
Kitaplarda yazılıdır,
Gönüllerde gizlidir.
Söylenecek söz budur;
La ilahe illallah.
Cennetten çıktı Adem,
Dünyaya bastı kadem,
Bunu der idi müdam:
La ilahe illlallah.
Erenlerin burağı,
Yakın eder ırağı,
Arşın kürsün direği
La ilahe illallah.
Gönüllere yol eyler.
Dağı taşı kül eyler,
Sultanları kul eyler,
La ilahe illallah.
Yunus da bunu dedi,
Yanar yürek aşk oldu.
Mevla’nın güzel adı
La ilahe illallah.
Acem İlâhi
Güfte-Beste: Hacı Bayramı Veli Hazretleri
Çalabım bir şâr yaratmış iki cihân âresinde
Bakıcak dîdâr görünür ol şârın kenâresinde
Nâgehân ol şâra vardım ol şârı yapılır gördüm
Ben dahî bile yapıldım taş ü toprak âresinde
Ol şârdan oklar atılır gelir ciğere batılır
Ârifler sözü satılır ol şârın bazâresinde
Şâkirdleri taş yonarlar yonup üstâda sunarlar
Çalabın ismin anarlar ol taşın her pâresinde
Ol şâr dediğim gönüldür ne âlimdir ne câhildir
Âşıklar kanı sebîldir ol şârın kanâresinde
Bu sözü ârifler anlar câhiller bilmeyip tânlar
Hacı Bayrâm kendi bânlar ol şârın minâresinde.
Hicâz İlâhi
Güfte: Eşrefoğlu Rumi Hazretleri
Beste: Hopçuzâde Şakir Efendi
Eya gafil aç gözünü bir bak bu dünya haline
Hiç kimse geldi mi bunda düşmedi ecel eline
Niceleri Sultan edip tahta çıkardı bir zaman
Ahır yere vurdu anı irgürmedi visaline
Bu dünyayı benim sanup zinhar buna verme gönül
Nice senin gibilerin gülüp geçti sakalına
Bu fenaya aldanmagıl ol bekanın kaydı görgil
İşbu geçer dünya için girme halkın vebaline
Gör gör bunu fenasını çekme zinhar belasını
Tiz tiz nice noksan erer bir bak bunun kemaline
An şol günü yer devrile gökler çatlayıp yarıla
Mahluk bir yere derile İsrafil suru çalına
Atan anan kardaşların yad olup senden ayrıla
Şol ettiğin zulumlerin hep dadı senden alına
Şol dünyaya benim diyen atlar binip harir giyen
Kara toprak olup yatır kimse bilmez ki hali ne
Arif olan baktı gördü bunun mekr ü hilelerin
Bir parmağın da banmadı bunun ağulu balına
Buna gönül verenlerin ahır mağbunluktur işi
Akil olan aldanmadı bunun yalnış hayaline
Eşrefoğlu Rumi sen de ahir toprak olısarsın
Toprak olmadan toprak ol aldanma anın aline
Seni yavuz sananlara sen hayır dualar eyle
Kim kime ne sanır ise ahır geliser yoluna.
Hüseyni İlâhi
Güfte: Emir Sultan Hazretleri
Beste: Meçhul
Gerçek âşıklara salâ denildi
Dertli olan gelsin dermânı buldum
Âh ile vâh ile cevlân ederken
Cânımın içinde cânânı buldum
Akar gözlerimden yaş yerine kân
Zerrece görünmez gözüme cihân
Deryâlar nûş edip kanmaz iken cân
Âşıklar kandıran ummânı buldum
Âşıklar meydâna doğru varırlar
Erenler cem' olmuş verir alırlar
Cümle evliyâlar dîvân dururlar
Cevâhir bahşolan dükkânı buldum
Açılmış dükkanlar kurulmuş pazar
Canlar mezad olmuş dellâller gezer
Oturmuş ümmetin berâtın yazar
Hakk'a mahbûb olan sultânı buldum
Emîr Sultân der ne hoş pazâr imiş
Âşıklar meydân edip gezer imiş
Cümlenin maksûdu ol dîdâr imiş
Hakk'a karşı duran dîvânı buldum.
Bûselik Tevşîh
Güfte: Şeyh Ömer Rûşeni Hazretleri
Beste: Nâyi Şeyh Rıza Efendi
Çün doğup tuttu cihan yüzünü hüsnün güneşi,
Kim ola sevmeye bu vechile sen mâhıveşi
Türk ve Kürd ve Acem ve Hind bilir bunu ki, sen,
Hâşimî’sin, Arabî’sin, Medenî’sin, Kureşî
Sensin ol Pişt-ü-penah melek-ü-ins-ü-peri
Enbiyânın güzeli sevgilisi hûb-ü-hoşî
Parmağından akıtıp âb-ı revân bahş-ı revân,
Nice yüzbin kişiden ref idiser sen ateşi
Sen emîre kul olan, her ne kadar müdbir ise,
Bende-i makbil olur misl-i Bilâl-i Habeşî
Dîk-i hikmetde pişirdi çü seni Sevgili Hak.
Cibril olsa, nola matbahının himyekeşî
Üzülür ırkı Ebû Cehl gibi ebter olur.
Sen Ebü’l-Kâsım ile her kim iderse güreşi
Veddûhâ virdine vel-leyl okuram sümbülüne,
Rûşenî virdin okur külle gadât-in ve 'aşi.
Eviç İlâhi
Güfte: İbrahim Gülşeni Hazretleri
Beste: Meçhul
Bî-vücudem aşk odu bilmem benim nem yandırır
Yanuben külli kül oldum bir dahi nem yandırır
Yandırır gerçi cihanda aşk odu âşıkları
Lîk ben âciz kulunu kati muhkem yandırır
Ah edersem bir nefes dünyayı oda yakuben
Yedi çerhi âhın odu cümle bir dem yandırır
Rûşeni’nin aşkına düşmüş çeker derd gülşeni
Aşk odu pervane misli beni her dem yandırır.
Sûzinâk İlâhi
Güfte: Sünbül Sinan Hazretleri
Beste: Eyyüb Sultan Hatibi Âşık Hafız Ahmed Efendi
Aşk ile iki cihânda şâh olan gelsün berû
Râh-ı Hakk’a bende-i dergâh olan gelsün berû
Devlet-i dünyâ ile mağrûr olanlar gelmesün
Ârif-i fânî fenâfillah olanlar gelsün berû
"Küntü kenz"in kibriyâsından gören kimdir Hakk'ı
On sekiz bin âlemîne şâh olan gelsün berû
Hançer-i tevhîdi çek bu asker-i şeytâneye
Dâimâ kalbinde zikrullah olan gelsün berû
Sünbülî kıldan incedürür sırât-ı müstakîm
Destgîri dâimâ Allah olanlar gelsün berû.
Hicâz (Uzzal) İlâhi
Güfte: Merkez (Muslihiddin) Efendi Hazretleri
Beste: Hammâmizâde İsmail Dede Efendi
Eyâ âlemlerin şâhı tecellî kıl tesellî kıl
Gönüller burcunun mâhı tecellî kıl tesellî kıl
Ciğerden eylerim feryâd bu benlik da'vâsından dâd
İkilikden kılup âzâd tecellî kıl tesellî kıl
Döküp gözyaşını her an, inayet kıl Rahim Sultan
Cemalinden kılıp ihsan tecellî kıl tesellî kıl
Habîbine bizi kıl yâr muhabbet şem'ini uyar
Eyâ leylâ-sıfat dildâr tecellî kıl tesellî kıl
Bu kulun Merkezî cândan yine ister sehâ senden
Açup hüsnün nikâbından tecellî kıl tesellî kıl.
Rast İlâhi
Güfte: Üftade Hazretleri
Beste: Ali Şirügâni Dede
Hakk’a âşık olanlar*
Zikrullahdan kaçar mı
Ârif olan gevherin
Boş yerlere saçar mı
Gelsin ma'rifet alan
Yokdur sözümde yalan
Emmâreye kul olan
Hayrı şerri seçer mi
Gerçek bu söz yârenler
Gördüm demez görenler
Kerâmete erenler
Gizli sırrın açar mı
Sen bir koruk servisin
Hemen şöyle durursun
Sen bir palaz yavrusun
Kuş kanatsız uçar mı
Üftâde yanıp tüter
Bülbüller gibi öter
Dervîşlere taş atan
Îmân ile göçer mi?
Isfahan İlâhi
Güfte: Şeyh Ebu’l Vefa (Konevi) Hazretleri
Beste: Hammâmizâde İsmail Dede Efendi
Evvel tevhîdi zikret,
Sonra cürmünü fikret.
Var yoluna doğru git.
Derviş olayım dersen.
Bir zât-ı kâmil ara,
Gezme tozma âvâra.
Tamam sıra bu sıra,
Derviş olayım dersen.
Gaflet ile çalışma,
Çok gezmeye alışma.
Kem sözlere karışma,
Derviş olayım dersen.
Rüyâna yalan katma,
Elden söz alıp satma.
Cellad önüne yatma.
Derviş olayım dersen.
Her sözde inâd etme,
Her mezbelede bitme.
Sapa yollardan gitme,
Derviş olayım dersen.
Dostunda kusur görme,
Ak yüze kara sürme.
Başına çorap örme,
Derviş olayım dersen.
Hayrın bir ise binle,
Vakt-i seherde inle.
Pend-i Vefâ”yı dinle,
Derviş olayım dersen.
Hicâz İlâhi
Güfte: Niyazi Mısri Hazretleri
Beste: Derviş Ali Şigürâni Dede
Ey garib bülbül diyârın kândedir
Bir haber ver gülizârın kândedir
Sen bu ilde kimseye yâr olmadın
Var senin elbette yârin kândedir
Arttı günden güne feryâdın senin
Âh‐u efgân oldu mu’tâdın senin
Aşk içinde kimdir üstâdın senin
Bu senin sabr‐u karârın kândedir
Bir enisin yok aceb hasrettesin
Rahatı terk eyledin mihnettesin
Gece gündüz bilmeyüp hayrettesin
Yâ senin leyl‐ü nehârın kândedir
Ne göründü güle karşı gözüne
Ne büründü baktığınca özüne
Kimse mahrem olmadı hiç râzına
Bilmediler şeh‐süvârın kândedir
Gökte uçarken seni indirdiler
Çâr‐ı unsur bendlerine urdular
Nûr iken adın Niyâzî dediler
Şol ezel ki itibârın kândedir.
Sabâ Nefes
Güfte: Sunullah Gaybi Hazretleri
Beste: Meçhul
Tâc marifet tâcıdır
Sanma gayrı tâc ola
Taklid ile tok olan
Hakikatte aç ola
Bir ağaçtır bu âlem
Meyvesi olmuş âdem
Maksûd olan meyvedir
Sanma ki ağaç ola
Düşe düşüp aldanma
Kendin hayrete salma
Hak’tan gayrı ne vardır
Ta’bire muhtac ola
Bu âdem meyvesinin
Çekirdeği sözündür
Sözsüz bu âdem âlem
Bir anda târâc ola
Sana âlem görünen
Hakîkâtte Allah’tır
Allah birdir vallahi
Sanma ki birkaç ola
Bu sözlerin meâli
Kişi kendin bilmektir
Kişi kendin bilene
Hikikât mi’rac ola
Hak denilen özündür
Özündeki sözündür
Gaybî özün bilene
Rububiyyet tâc ola.
Hicâz (Hümâyun) İlâhi
Beste: Hasan Sezai Hazretleri
Güfte: Enfi Hasan Ağa
Ey bülbül-i nâlende
Gül vaslını hânende
Gül vaslı mukarrerdir
Sa'y eyle bu gülşende
Sabret sitem-i hâre
Gül vaslına bul çare
Çâresini istersen
Kalma kafes-i tende
Gül ismini evrâd et
Var derd ile feryâd et
Feryâd ile mu'tâd et
Vuslat bulasın sen de
Gül vaslı ganîmetdir
Bülbül sana ni'metdir
Bil kadr-i dem-i vaslı
Güller gibi ol hande
Gül vaslı Sezâî'de
Bulmuşdur Fenâî'de
Sen dahî bulam dersen
Gel cân ile ol bende.
Mâhur İlâhi
Güfte: Kenzi Hasan Efendi Hazretleri
Beste: Mutafzâde Ahmet Efendi
Gülşen-i sırda safâ bahş eyledi sünbül gülü
Sünbülîyem Sünbülîyem Sünbülîyem Sünbülî
Kim gelir ol gülistana şâd olur cân ü dili
Sünbülîyem Sünbülîyem Sünbülîyem Sünbülî
Gel mülâzim ol saadet ister isen kûyini
Şemm edesin gülşen-i vahdetde sünbül bûyini
Niçe müddet eşiğine sürdü Kenzî rûyini
Sünbülîyem Sünbülîyem Sünbülîyem Sünbülî.
Hüseyni İlâhi
Güfte: Şeyh Galib Hazretleri
Beste: Meçhul
Tedbîrini terk eyle takdîr Hudâ’nındır
Sen yoksun o benlikler hep vehm ü gümânındır
Birden bire bul aşkı bu tuhfe bulanındır
Devrân olalı devrân erbâb‐ı safânındır
Âşıkda keder neyler gam halk‐ı cihânındır
Koyma kadehi elden söz pîr‐i mugânındır
Meyhâneyi seyretdim uşşâka metâf olmuş
Teklîf ü tekellüfden sükkânı muâf olmuş
Bir neş’e gelip meclis bî-havf u hilâf olmuş
Gam sohbeti yâd olmaz meşrebleri sâf olmuş
Âşıkda keder neyler gam halk‐ı cihânındır
Koyma kadehi elden söz pîr‐i mugânındır.
