İstiklal madalyalı korkusuz bir kahraman olarak adını tarihe yazdıran, Cumhuriyet döneminde zor şartlara ve çeşitli engellere rağmen imzasını attığı “Vecihi” serisi uçaklarla ilkelere imza atan Vecihi Hürkuş vefatının ardından 50 yıl geçmesine rağmen Türk milletinin hafızasından silinmiyor. Vecihi Hürkuş’un Türk havacılık tarihine damgasını vuran ilkleri derledik.
1. Çift motorlu tayyareyle “Caudron G-4” uçan ilk Türk pilot oldu (Doğu Cephesi, 17.07.1917).
2. Kafkas Cephesi’nde bir Rus uçağını düşürerek ilk Türk hava zaferini kazandı (Kelkit, 26.09.1917).
3. Ruslardan ele geçirilen Nieuport tayyaresine pervane imal etti; “1 pervane = 1 uçak” (İstanbul, 1918).
4. İstiklal Savaşı’nda uçak kanatlarının tamiratı için jelâtin ile emait imal etti.
5. İstiklal Savaşı’nın ilk keşif uçuşunu yaptı (Kula/Alaşehir 15.08.1920).
6. İstiklal Savaşı’nda ilk hava zaferini kazandı (Alaşehir 15.08.1920).
7. İstiklal Savaşı’nın son uçuşunda (Seydiköy/Gaziemir) hava alanına ilk girdi ve tek başına işgal etti (İzmir, 14.09.1922).
8. İstiklal Savaşı’nda, her sınıf muharipler arasında Mustafa Kemal Atatürk’ün teklifleriyle üç defa TBMM takdirnamesi verilen tek kişi olarak kırmızı şeritli İstiklal Madalyası kazandı.
9. Türk toprağı üzerine ilk yolcu seferi düzenledi. Caproni Breda – 11 yolcu (Edirne, Haziran 1923).
10. İlk Türk tayyaresinin planlarını ve inşasını yaptı “Vecihi K-VI” (İzmir, 1924) İlk ve tek uçuşu (İzmir, 28.01.1925).
11. Türkiye’de kurulan ilk sivil havacılık organizasyonu olan Türk Tayyare Cemiyeti (THK) kurucuları arasındaki ilk ve tek pilottur.
12. Türkiye’de ilk olarak Vecihi Hürkuş’a “Türkiye’nin Baştayyarecisi” unvanı verildi (Ankara, 17.06.1925).
13. Türkiye’de ilk paraşüt atlayışında onun uçağı Vecihi Hürkuş kullandı. Atatürk’ün de izlediği gösteriyi Alman paraşütçü Herr Hainike gerçekleştirdi (Ankara, 16.09.1926).
14. İlk Türk sivil uçağının planlarını ve inşasını yaptı: “Vecihi XIV” (Kadıköy/İstanbul, 16.09.1930).
15. Avrupa semalarında ilk Türk uçağı ile uçuş yaptı (Prag-İstanbul, 25.04.1931).
16. Türkiye’de ilk Türk uçağı ile ilk yurt turunu yaptı (02.09.1931 / 09.11.1931).
17. Vecihi Bey tarafından yapılan öneriyi kabul eden Belçikalı Paraşütçü M. Rene, Türkiye’de ilk Türk sivil uçağından ilk paraşüt atlayışını yaptı. Vecihi XIV Uçağını Vecihi Hürkuş kullandı (Yeşilköy, 18.01.1932).
18. Türkiye’de ilk sivil kara ve deniz tayyare fabrikasını kurdu. “Vecihi Fiham Kara ve Deniz Tayyare Fabrikası” (Kadıköy/İstanbul, 1932). Vecihi XIV tipte 2. Uçağını yaptı. İlk Türk Deniz Uçağını yaptı.
19. Uçak motorlu sürat teknesinin projesini yaparak “Vecihi SK-X” ihtira beratı aldı (1930). Daha sonra inşasını yaptı (Kadıköy/İstanbul, 1933).
20. “V.S.T.M.” Türkiye’deki ilk sivil pilotaj okulu açtı “Vecihi Sivil Tayyare Mektebi (Kadıköy/İstanbul, 1932).
21. İlk Türk kapalı kabin yolcu/deniz uçağını “Vecihi XVI” inşa etti. (Kadıköy/İstanbul, 1933).
22. İlk Türk spor ve eğitim uçağı “Vecihi XV” uçağını imal etti (Kadıköy /İstanbul, 1933).
23. İlk Türk kadın tayyare pilotu Bedriye Bacı’yı (Gökmen) ve 12 pilot yetiştirdi (Kadıköy/İstanbul, 1933).
24. Türk Kuşu’nun kuruluşu ilgili katkılarda bulunurken Türkiye’de ilk planör inşasını (US-4 ve PS-2) gerçekleştirdi. (Ankara, 1935-36)
25. 225 km’lik mesafedeki Ankara-Eskişehir arasında iki tayyareye bağlı olarak planör uçuşu yapıldı. Uçuş, Vecihi komutasında yapıldı. U-2 Uçağını Vecihi kullandı. G-9 Planöründe Sabiha Gökçen vardı (Eskişehir -16 Şubat 1936).
26. Türkiye’de planörle havada kalma rekoru, 3 saat 10 dakika ile Türk Kuşu uzmanı Rus pilotu tarafından 14 Temmuz 1936 tarihinde kırıldı. Saat 14,17 de havalanan Vecihi Hürkuş 800 m. yükseklikte 5 saat 45 dakika ile yeni rekoru kırdı (Eskişehir/İnönü, 15 Temmuz 1936).
27. Kamu kaynaklı olmayan “Kanatlılar” havacılık dergisini 12 sayı süreli çıkarttı (İstanbul, 1948).
28. Yurt içi hatlarda yolcu ve kargo taşımacılık yapan “HHY” adındaki ilk özel havayolu şirketini kurdu. “Hürkuş Havayolları” (İstanbul, 1954-60).
29. Türkiye’nin toprakaltı radyoaktif servetlerini (toryum, uranyum, fosfat) tayyare ile tespit etti “MTA” (1961-67).
30. ICAO tarafından, dünyada pilotluğu 50 yılı aşan ilk Türk pilot olarak ödüllendirildi (1916-1967).
31. 1916-67 yılları arasında, Vecihi Hürkuş toplam 102 ayrı model uçak kullanan ilk ve tek pilottur.
32. Hayatının yaklaşık 30.000 saati havada geçen ilk ve tek Türk pilottur. (30.000 saat = 1.250 gün = 41 ay 20 gün = 3 yıl 5 ay)
"Türk havacılık tarihinde Vecihi Hürkuş’un ilkleri", Kitabın Ortası dergisi, Temmuz 2019, sayı 28.