Müslüman toplumlar da “meta”yı eşyaya tercih ettiler
Lütfi Bergen’in (@BergenLutfi) “eşya” ve “meta” kavramları üzerinden kapitalizme eleştiriler yönelttiği 1 Haziran 2019 tarihli Twitter paylaşımını alıntılıyoruz.
Müslümanlar "eşya" kavramıyla kapitalizmin "meta" düzenini yıkacak bir kuvvete sahiptir.
Kapitalizm yıkılamıyorsa bunun tek sebebi 1 milyarı aşan Müslüman nüfusun metaları eşyadan "ileri", "çağdaş", "üstün" görmeleridir.
"Eşya" şahsa münhasır olarak imal edilen ve miras bırakılabilen kullanım araçlarıdır. Metalar ise eskime ömrüyle yani arızalı olarak, seri üretim sistemiyle "herkes" için imal edilen mallardır.
İslâm ekonomisi "planlı eskime"yle imal edilmiş malları "arızalı mal" olarak kabul etmektedir.
Satın aldığınız bir mal, sadece ambalajı açılmakla "kullanılmış mal" olarak kabul edilmekte ve ertesi gün değeri yarı yarıya düşmekteyse, kapitalizmin emtialarının değersiz olduğunu ileri sürmek hakkınızdır.
Modern fabrika üretim sistemi "defolu mal" üretmek üzere yapılanmıştır. Planlı eskitme yaklaşımı İslâm ekonomisinde kabul edilmemektedir.
Günümüze dek "İslâm ekonomisi" tartışmaları hep "İslâm ekonomik doktrini ne kapitalist ideolojiyle ne de komünist ideolojiyle bağdaşmaz" söylemi üzerinden tartışıldı. Günümüzde Müslümanlar kapitalizmle uzlaştılar ve "İslâm ekonomi doktrini" söylemini bıraktılar.
Müslümanlar başka bir açıklama modelinden hareket etmelidir. İslâm "eşya" kavramına göre belirlenmiş üretim/ticaret sistemi nedeniyle, kapitalizmin meta sistemine karşı koymaktadır. Eğer İslâm'ın eşya kavramıyla üretim yapılırsa kapitalizm yıkılacaktır.
Müslümanlar insanlığın kapitalist kıstırılmışlığını aşabilecek kavramlara sahiptir. Bu kavramlar Batı'nın endüstriyel zihninden devşirilmemek zorundadır. İslâm fıkhının dürüstlük/iyilik/ihsan/hayr/helal kavramları iktisadî hayatı belirleyen kelimeler olmalıdır.
Osmanlı tereke kayıtlarında (mahkemelerin miras hukukuna dair sicil defterlerinde) eşyaların (halı, gümüş ve bakır matbah gereçleri, yün yataklar vs) bulunduğunu görüyoruz. Bugün borçlanarak satın aldığınız eşyalar 2 yıllık ömürle imal edildiğinden miras paylaşımına girmemektedir.