Dünyadaki 15 müzik müzesi

Zeytinburnu Belediyesi tarafından çıkarılan Z dergi 4. Sayısında muhteşem bir işe imza atmış. Yaklaşık 500 sayfayı müziğe ayıran dergi okurlarına ayrıca nefis bir müzik ziyafeti de sunuyor. Dergi üzerine yerleştirilen karekodlar aracılığıyla bir taraftan alanında uzman isimlerin yazdığı makaleleri okurken bir taraftan da konuyla ilgili müzikler dinlemeniz mümkün.

Z derginin bu sayısı müzik tutkunları, sanatla ilgilenenler veya kültür tarihine ilgi duyanlar için arşivlik bir sayı olmuş. Öte yandan ulaşamayanlar veya bulamayanların üzülmesinde de gerek yok çünkü Z derginin bu muhteşem sayısını (https://www.zdergisi.istanbul/) adresi üzerinden indirebilirsiniz.

Dergide bahse değer onlarca konu ve yazar mevcut. Biz tadımlık olarak dünyadaki 15 müzik müzesinin anlatıldığı yazıyı sizin için alıntılayalım istedik.

MUSEUM OF POP CULTURE (MOPOP) SEATTLE, WASHINGTON, ABD Fütüristik MoPop müzesi, Space Needle ve Pike Place Market dışında, Seattle’ın en çok ziyaret edilen yerlerinden biridir. Frank Gehry’nin eşsiz kavisli tasarımı olan 140.000 metrekarelik müze, ‘müziğin bütün enerjisini ve akışkanlığını aktarma’yı amaçlıyor. Eskiden ‘Deneyim Müzik Projesi’ olarak bilinen MoPop, Microsoft ortaklarından Paul Allen tarafından kuruldu ve Nirvana’nın ilk albümlerinden Prince’in “Purple Rain”ine kadar her türlü yaratıcılığı keşfetmeye kendini adadı. Hazır oradayken, 2017 yılında hayatını kaybeden, Soundgarden’ın efsanevi solisti Chris Cornell’in yeni yapılan heykelini de ziyaret edebilirsiniz.

THE BEATLES STORY LIVERPOOL, İNGILTERE Liverpool, bir şehrin insanlara sunabileceği en iyi müzik müzelerinden birine sahiptir ve şehrin mutlaka görülmesi gereken yerler listesinin başında The Beatles Story vardır. Beatles üyelerinin hayatarının, kültürünün ve müziğinin kronolojik olarak yer aldığı bu müze, bir dönem bütün dünyayı derinden etkilemiş bu fenomeni daha da yakından tanımak isteyenler için bir fırsattır. Royal Albert Dock sahilindeki UNESCO World Site’ta yer alan ödüllü müze, grubun kullandığı enstrümanlar, nadir fotoğraflar ve diğer hatıra eşyaların yanı sıra Cavern Club’ın bir kopyası da dâhil olmak üzere insana sürükleyici bir tecrübe yaşatır. Müze, kalıcı koleksiyonlarına ilaveten grubun Rishikesh’teki günlerine dair eserlerin sergilendiği “Beatles Hindistan’da” gibi misafir sergilere de ev sahipliği yapıyor.

ABBA THE MUSEUM STOCKHOLM, İSVEÇ Her şeyi başlatan grubu ziyaretinizle onurlandırmadan pop dünyasını tanımış olmazsınız. Bu son derece etkileşimli müzede, sadece grubun dikkat çekici kariyeri değil, aynı zamanda insanların ABBA bilgisi ve müzik becerileri de test ediliyor. Müzenin ziyaretçileri, canlı karaoke kabininde grubun beşinci üyesi olmak için ‘seçmelere’ girebiliyor, grubun projeksiyonlarıyla birlikte performans gösterebiliyor ve hatta finalde bir video- klip sahibi olabiliyor. Müze, ABBA’nın Eurovision yarışmasında giydiği kıyafetler de dâhil olmak üzere nadir bir kostüm ve diğer eşyalardan oluşan geniş bir koleksiyona sahip...

GRAMMY MUSEUM LOS ANGELES, CALIFORNIA, ABD Los Angeles şehir merkezindeki Grammy Müzesi, Beatles’tan Backstreet Boys’a kadar pek çok farklı müzik akımını bünyesinde barındıran, geniş kapsamlı bir müze... Oldukça etkileşimli olan bu müze, çok bilinen birçok şarkı sözünün ilk el yazması metinleri, başka hiçbir yerde örneği bulunmayan fotoğraflar ve daha nice nadide esere sahip... Sergilenen eserlerin yanı sıra birlikte enstrüman çalabileceğiniz usta eğitmenler de bulunuyor. Minik bir tiyatro sahnesine sahip olan müzede, belirli günlerde Guns N’Roses üyelerinden Duff McKagan, solo albümünün çıkış sürecini bir belgesel tadında ziyaretçilere anlatıyor.

BOB MARLEY MUSEUM KINGSTON, JAMAIKA Reggae müziğinin sembol ismi Bob Marley’in, Jamaika’nın Kingston şehrindeki evi ölümünden sonra müzeye çevrilmiştir. 1975’ten 1981’de ölümüne kadar yaşadığı bu evde, sanatçının kullandığı eşyaların yanı sıra en sevilen şarkılarından bazılarının nasıl ve nerede ortaya çıktığına şahit olabiliyorsunuz. Evin bir bölümünü kayıt stüdyosuna dönüştürmüş olan Marley, ömrünün son yıllarında eserlerine burada imza atmıştı. Müzede ayrıca, şarkılarda Marley’e eşlik etmiş olan farklı isimlere ve müzikal destek verdiği The I-Threes’e ait mesleki ve kişisel eşyalar da bulunmakta... Sanatçının aldığı “Grammy Ömür Boyu Başarı Ödülü” de müzede sergileniyor.

MUSEE EDITH PIAF PARIS, FRANSA Her yıl milyonlarca insan, Fransız şarkıcı Edith Piaf’ın Paris Père Lachaise’deki mezarını ziyaret ederken Musée Edith Piaf, şehrin gözlerden ırak bir noktasında mücevher misali parlıyor. 11. Mahalledeki özel bir dairede yer alan müzede, şarkıcının kıyafetleri, fotoğrafları ve mektupları da dâhil olmak üzere kişisel eşyalarının çoğu bulunmakta... Bu küçük ve özel müze, ‘Minik Serçe’ Piaf’ın yakın arkadaşı ve aynı zamanda hayranı olan ve hakkında kitaplar yazan Bernard Marchois tarafından yönetiliyor.

GRACELAND MEMPHIS, TENNESSEE, ABD Elvis Presley’in efsanevi konağı, şimdi dünyanın en ünlü rock’n roll müzik müzesi olarak varlığını sürdürüyor. Graceland, yüzyılın ortalarından sonra bütün dünyayı kasıp kavuran bir müzik insanının, Elvis’in çarpıcı kariyerinin adeta özeti... Elvis hayranı olmayanlar tarafından bile ziyaret edilen bu müzede kostümler, kaya şelalesi ve yeşil tüylü halılarla tamamlanmış efsanevi Jungle Room’u görmek mümkün... Sekiz yatak odalı ev, 1957’de satın alındığından beri önemli değişiklikler geçirmiş. 2017 yılında da komşuları Elvis Presley Otomobil Müzesi ve Elvis: Eğlence Kariyer Müzesini de kapsayan 45 milyon dolarlık bir tadilatla genişletilmiş. Yılda ortalama 750.000’den fazla ziyaretçinin gezdiği müzenin meditasyon bahçesinde Krala saygılarını gönderenlere rastlamanız mümkün...

BEETHOVEN HAUS BONN, ALMANYA Klasik müzik severler, Almanya’nın Bonn kentindeki Beethoven’ın doğum yerini ziyaret etmeyi mutlaka isteyeceklerdir. Bestecinin hayatından eserler, mektuplar, kitaplar ve notalar dâhil olmak üzere pek çok obje bu küçük, mütevazı müzede sergileniyor. Müzenin insana asıl iyi gelen yanı elbette, müzeyi gezerken çalan müzik... 1889 yılında açılan müze, 1893 yılında komşu binanın da satın alınıp Beethoven Haus’a dâhil edilmesiyle genişletilmiş. 1700’lerden kalma bir bina, bahçesi, doğduğu oda, yapı... hâlen sanatçının ardında bıraktığı şekilde yaşatılmakta...

CITE DE LA MUSIQUE PARIS, FRANSA Philharmonie de Paris içindeki Müzik Müzesi, ulusal hazineler ve Chopin’e ait bir piyano, Brassens’e ait bir gitar gibi efsanevi enstrümanlar da dâhil olmak üzere 1000’i kalıcı sergi alanında sergilenen 7000’den fazla enstrüman ve sanat eserini barındıran bir uğrak yeridir. 17. yüzyıldan günümüze Batı müziği tarihi ve dünyanın dört bir yanından başlıca müzik kültürlerine dair eserlerle, ziyaretçilerine genel bir bakış imkanı sunan Müzik Müzesini bu kadar renkli yapan bir diğer nokta da, kalıcı koleksiyonun yanı sıra ev sahipliği yaptığı geçici sergiler... Dünyanın her köşesinden gezici müzikal sergiler, Müzik Müzesinin himayesinde yerli ve yabancı ziyaretçilerin akınına uğruyor.

DAVUL KULESI XI’AN, ÇIN Davul Kulesi, Şensi eyaletine bağlı Xi’an şehrinin Çan Kulesi ile birlikte iki sembolünden biridir. Ming Hanedanlığının başlarında 1380’de inşa edilen yapı, şehri tepe bir noktadan izlemeye de imkan sunuyor. Adını, bina içindeki büyük davuldan alır. Gün doğumunda Çan Kulesinin çanı, gün batımında da Davul Kulesinin davulu çalınır. Birinci katında, birçok büyük davulun asılı olduğu bir salon vardır. Davul Kulesinin içinde, bazıları binlerce yıl öncesine dayanan çeşitli davulların sergilendiği bir de davul müzesi bulunmaktadır. Burada her gün davul gösterisi yapılır.

HAUS DER MUSIK VIYANA, AVUSTURYA Avusturya’da 2000 yılında açılan müze, konsepti itibarıyla ülkenin ilklerindendir. 54.000 metrekarelik bir sergi alanı boyunca, yüksek teknoloji ürünü bir dizi interaktif ve multimedya sunumu ile ilk insandan günümüze müziğe dair ne varsa gösterilir. Müzik Evi, dört Avusturya üniversitesi, iki yabancı üniversite, enstitü, bir müzisyen ve müzik teorisyen ekibi, multimedya ve diğer alanlardan sanatçılar, ses teknisyenleri, mimarlar ve öğrenciler tarafından inşa edilmiştir ve Viyana’nın en çok ziyaret edilen yerler listesinde üst sıralarda yer almaktadır. Müze, ziyaretçilerin deneyimlemesi için bazı sürpriz düzeneklerin bulunduğu salonları kullanıma sunuyor.

AZERBAYCAN DEVLET MÜZIK KÜLTÜRÜ MÜZESI BAKÜ, AZERBAYCAN 1967 yılında, Azerbaycan’ın müzik kültürünü, müzik tarihini tanıtmak ve yaymak maksadıyla kurulmuştur. Müzenin koleksiyonda bulunan eser sayısı 20.000’den fazladır. Bu eserler arasında katran, kemençe, saz, kaval, zurna ve ney gibi müzik aletleri ile asatar ve asa-saz gibi nadir enstrümanlar bulunmaktadır. Gramofonlar, taşınabilir gramofonlar ile gramofon kayıtlarını ve H. Sarabski gibi opera şarkıcılarının arşivlerini içeren koleksiyonda müzik el yazmaları, kişisel eşyalar, kayıtlar, posterler, programlar, fotoğraflar, görsel sanat eserleri, notlar ve kitaplar da bulunmaktadır.

IBRAHIM ALIMOĞLU MÜZIK MÜZESI AFYON, TÜRKIYE Afyon Kocatepe Üniversitesi (AKÜ) Devlet Konservatuvarı binasında bulunan Müzik Müzesi, dünyadaki en büyük on müzik müzesinden biri... Müzenin kurulmasında Afyonkarahisarlı işadamı İbrahim Alimoğlu’nun büyük katkısı var. Alimoğlu, uzun yıllar değişik yörelere ait antika değeri olan müzik aletlerini toplayarak bir koleksiyon oluşturmuş. Müze için ilk adım işadamı ile üniversitenin konservatuvar yetkililerinin bir araya gelmesi ile atılıyor. Ancak elbette bu müzik aletleri, bir müze açılması için yeterli sayıda değil... Alman koleksiyoncu Wolfgang Ott’un desteği ile müze projesi hayata geçiyor. Müzik aleti koleksiyonu yapan Ott, zaman içinde elde ettiği dünyanın birçok yerinden farklı kültürlere ait müzik enstrümanlarını müzeye bağışlıyor. Müzenin envanterini oluşturan sadece bu iki koleksiyoncu değil. Afyonkarahisarlı yerel sanatçı Ömer Yarşi’nin bağışlarının yanı sıra Kütahya’nın halk ozanlarından Hisarlı Ahmet’in sazları da TRT sanatçısı olan oğlu Mustafa Hisarlı tarafından müzeye bağışlanıyor. Bunlara ilaveten bazı müzik aleti yapımcılarının ve müzik evi sahiplerinin yaptığı bağışlar sayesinde bugün müze oldukça zengin bir içeriğe sahip...

MUSEUM OF ANCIENT GREEK, BYZANTINE AND POST-BYZANTINE MUSICAL INSTRUMENTS SELANIK, YUNANISTAN Selanik’in merkezindeki Ladadika semtinde restore edilen üç katlı bir binada 1997 yılında açılmıştır. Üç salondan oluşan sergi alanında MÖ 2800 ile 20. yüzyıl başı arasına ait 200’den fazla müzik aleti sergilenmektedir. Müzede enstrümanların yanı sıra bunların tarihsel niteliğine ilişkin el yazmaları, resim, çanak çömlek, heykel ve freskler de yer alır. Sergilenen enstrümanların çıkardıkları seslerin ziyaretçilerce dinlenebildiği müzede ayrıca bir müzik kütüphanesi ve müzikoloji araştırma bölümü bulunmaktadır.