Borges: Karanlıkta yol alan hikâye karanlıkta son bulur

Jorge Luis Borges (1899-1986) Arjantinli öykü, deneme yazarı, şair ve çevirmen. Dünya edebiyatının özgün kalemlerinden olan Borges, nesirle şiiri birbirine yaklaştıran yazım tarzıyla kaleme aldığı eseriyle zihnimizin en ücra köşelerine kadar sızar. Kader, özgürlük, gerçeklik gibi çetrefilli konularla huzurumuzu kaçırır.

Yolları Çatallanan Bahçe de onun üslubundan nasibini fazlaca almış bir kitap. Bu eserinde Borges zamanı işler. Zaman, 18 hikâyede farklı mekânlar farklı karakterlerle ünsiyet kurarak bir bilmeceye dönüşür adeta. Kısa ama içten bir üslupla kaleme alınan hikâyeleri okurken kendinizi, zaman-mekân-kader üçlüsünün tasarladığı bir labirentte bulursunuz. Önünüzdeki yollar çatallanıp durur sonsuza kadar. Tam sonuna geldiğinizi düşündüğünüz anda, zaman ve kaderin el ele verip hazırladıkları, yeni sınamalarla burun buruna gelirsiniz. Bir girdaptan diğerine savrulursunuz.

Zaman ve kader kıskacında, insanoğlunun köşeye sıkışmışlığını ve acziyetini iliklerimize kadar hissettiren kitaptan derlediğim 10 cümle:

"Zaman sayısız geleceğe doğru hiç durmamacasına çatallanıyor."

"Düşünmek, çözümlemek, uydurmak kuraldışı edimler değildir, zekânın olağan soluk alıp verişidir."

"Her türden eksiklikle mücadele ederim ve kuvvetle muhtemel gelirim de üstesinden, fakat nasıl baş ederim gaybla; kader bazen yolları çatallanan bahçe ve sık sık sınanıyor bir şeylerle sadakatimiz garpla ve şarkla ve başka insanlarla."

"Tennyson bir zamanlar tek bir çiçeği anlayabilsek kendimizin ve dünyanın ne olduğunu bilebileceğimizi söylemişti."

"Bir ölüyü bekletirken, çürüme sürecinin cesede eski yüzlerini kazandırdığı görülür."

"Karanlıkta yol alan hikâye karanlıkta son bulur."

"Bütün estetik devrimler insanı sorumsuzluğa ve kolaycılığa kışkırtır."

"Bir sözcüğü hiç kullanmamak, onun yerine yetersiz benzetmeler ve dolambaçlı anlatım yollarına başvurmak, onu vurgulamanın belki de en etkili yoludur."

"O zaman gerçeğin, çoğunlukla bizim gerçek hakkındaki beklentimizle örtüşmediğini düşündü."

"Uykuya daldığı geceler, ona kendini içlerine bırakabileceği derin, karanlık kuyular gibi geliyordu."