banner17

İSAM'a uğramadan olmaz!

İSAM (İslam Araştırmaları Merkezi) Kütüphane-Dokümantasyon Müdürü M. Birol Ülker Bey ile konuştuk.

İSAM'a uğramadan olmaz!


Bağlarbaşı’nda bir yer var ki ilim fışkırıyor… Kaynak akıyor kapılarından. Kitap kitap, saklanmış ilimler… Kapağını açtığınız her kitapla dolduruyorsunuz ilim kırbanızı doyasıya, kanasıya, alasıya… O ilmin menbaı İSAM. İSAM saatin durduğu yer. Çünkü orada zaman öyle çabuk geçiyor ki farkına varamıyorsunuz. Daha yeni geldim sanıyorsunuz. Siz içeri girdiğiniz an duruyor vakit. Bambaşka bir zamana geçiyorsunuz. İSAM dışarı ile ilişkinin kesildiği yer. Çünkü dünyaya dâhil ne varsa kapının dışında kalıyor… Tek düşünceniz araştırmanız oluyor… İSAM kitaplarla buluşma yeri… Daha kapıdan karşılayıp sarıp sarmalıyor bizi. Dokunuyoruz doyasıya. İzi kalıyor her bir kitapta ellerimizin. Mürekkep, matbaa kokusu siniyor üzerimize… Kitap fışkırıyor, her bir katından… İlim yağıyor… İşte bu ilmi damıtıyorsunuz İSAM imbiğinden, damla damla sızıyor dergilerle, tezlerle, araştırma ve makalelerle yüreğinize…

Abarttığımızı sanıyorsunuz, ya da edebiyat yaptığımızı. Hayır, siz de tanısanız, orayı neden böyle tasvir ettiğimizi anlarsınız. İSAM İslâm Araştırmaları Merkezi’nin kısaltılmış adı.

İSAM, Üsküdar- Bağlarbaşı’nda, dış cephesi tuğla kaplı, biraz Endülüs, biraz Selçuklu mimarisi karışımı, modern mimari hatlara sahip bir külliye… İçeri giriyoruz. Sessiz, ilim dolu bir ortam. Kitap sayfalarının nameleri hariç çıt çıkmıyor. Gayet kibar bir görevli, bizi bu merkezin Kütüphane-Dokümantasyon Müdürü M. Birol Ülker Bey’in odasına buyur ediyor. Sizin için soruyoruz sorularımızı.

Birol Bey, bize İSAM hakkında bilgi verir misiniz? Ne zaman kuruldunuz, kurulma amacınız?

Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM) İslâmî ilimler alanında araştırmacıların yetişmesine katkıda bulunmak, kütüphane ve dokümantasyon imkânları sağlamak, araştırma projelerini desteklemek, hazırlıkları daha önce başlamış bulunan TDV İslâm Ansiklopedisi başta olmak üzere akademik yayınlar yapmak, ilmî dergiler çıkarmak, bilimsel toplantılar düzenlemek maksadıyla 1988 yılında kurulmuştur.

“İslâm Ansiklopedisi, Kütüphane ve Dokümantasyon ve Araştırma Bölümü” olmak üzere üç ana birimden oluşan İSAM, beş kişilik Yönetim Kurulu tarafından idare edilmektedir. Ayrıca İSAM bünyesinde yürütülecek araştırmaları koordine etmek üzere Araştırmacılar Kurulu, ansiklopedi çalışmalarını düzenlemek üzere İslâm Ansiklopedisi İnceleme Kurulu da görev yapmaktadır.

Yanılmıyorsam TDV İslam Ansiklopedisi olarak yola çıktınız. Vakıf neden böyle bir ansiklopedi çıkarmaya lüzum duydu? TDV İslam Ansiklopedisi

Leiden’de 1901-1939 yılları arasında İngilizce, Fransızca ve Almanca olarak beş cilt halinde hazırlanan The Encyclopaedia of Islam, Milli Eğitim Bakanlığı’nın isteği ile İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi bünyesinde tercüme edilmeye başlanmış ve 1940-1987 yılları arasında on beş cilt olarak yayımlanmıştır. MEB İslâm Ansiklopedisi İslâm dini ve kültürüyle ilgili maddelerin genel olarak yetersizliği ve ansiklopediyi hazırlayan müsteşriklerin yanlış hükümleri, temelsiz iddiaları ile dikkati çekmişti. Gerçi Türkçe’ye tercüme edilirken ansiklopedideki Türk dünyasıyla ilgili maddelerin üçte biri, hata ve eksiklerinin giderilmesi amacıyla yeniden yazılmıştı. Ne var ki bu maddelerdeki iyileştirmeye rağmen, İslâmiyet’le ilgili maddelerdeki yanlışların ve eksikliklerin pek azı düzeltilmiş, diğer kısmı ise olduğu gibi kalmıştır. The Encyclopaedia of Islam’ın 1954-2002 yılları arasında Leiden’deki ikinci yayımında da bu eksikliklerin ve yanlış değerlendirmelerin küçümsenemeyecek bir kısmı olduğu gibi kalmıştır. Bu durum karşısında Türkiye Diyanet Vakfı; İslâmî ilimler, İslâm kültürü ve medeniyeti hakkında tam ve doğru bilgiler, yansız değerlendirmeler içeren yeni bir İslâm Ansiklopedisi çıkarmanın lüzumuna inanarak gerekli çalışmayı başlattı.

Kaç yılında yayınlamaya başladınız?

1983 yılında hazırlığına başlanan ve ilk cildi 1988’de yayımlanan TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA), tamamen telif bir eser olup madde dizisi İslâmî ilimlerle İslâm-Türk kültür ve medeniyetine ait kavramları, ilim ve sanat erbabını, tarih boyunca kurulmuş İslâm devletleri ve yöneticilerini, tarihî olayları, dinî ve sosyal hayatı etkilemiş akımları, tarihî, ilmî ve kültürel müesseseleri, yerleşim merkezlerini, büyük dinleri, İslâm kültür ve medeniyeti ile ilgisi bulunan gayri müslim şahsiyetleri kapsamaktadır. İlim kurulları tarafından yaklaşık 500 temel kaynak taranarak tespit edilen bu madde listesi 17.000’e ulaşmaktadır. Atıf maddelerinin sayısı 6.539’dur. 40. cildi yayınlanan 41. cildi baskıda olan bu ansiklopedinin 44 ciltte tamamlanması planlanmaktadır.

Yalnızca TDV İslâm Ansiklopedisi mi? Başka yayınlarınız da var mı?

M. Birol Ülker Bey, olmaz mı diyor ve anlatıyor:

Kuruluşundan itibaren ilmî çalışmaların sürdürüldüğü İslâm Araştırmaları Merkezi’nde yılda iki cilt olarak yayımlanan ansiklopedi’nin yanı sıra bazı eserler de yayıma hazırlanmaktadır. İSAM Yayınları sekiz ayrı diziden oluşmaktadır.

TDV İslâm Ansiklopedisi: TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) İslâm dini, kültürü ve medeniyeti alanın­da araştırma yapmak isteyenlerin başvurabileceği şekilde kapsamlı ve kuşatıcı bir kaynak olarak ha­zırlanmaktadır. Temel Kültür Dizisi adı altında çalışmalarımız var. Bu dizideki eserler alanının uzmanları tarafından tarihî derinlik ve güncel perspektifle hazırlanmakta, gerek duyulduğunda TDV İslâm Ansiklopedisi'ndeki ilgili maddeler kitaplaştırılmaktadır. Doktora Tezleri Dizisi: İSAM araştırmacılarının doktora tezleri ile İlahiyat Fakülteleri'nde yapılan bazı doktora çalışmalarından oluşmaktadır. Araştırma-İnceleme Dizisi ise, Akademisyenlerin öz­gün araştırmalarına ve incelemelerine yer veril­mektedir. Bir de Sempozyumlar-Paneller Dizisi var. İSAM bünyesinde gerçekleştirilen ulusal ve uluslararası katılımlı ilmî toplantılarda sunulan bildiri ve müzakerele­ri içermektedir. Kaynak Eserler Dizisi ise İslâmî ilimlerin henüz ba­sılmamış temel kaynakları arasında yer alan yaz­ma eserleri ilim dünyasının istifadesine sunmayı amaçlayan tenkitli neşirlerden oluşmaktadır. Arşiv Dizisi, İlim dünyasının indeksi konumun­daki arşiv belgelerine ait katalogları yayımlamayı hedef alan bir dizidir. Bir de Kadı Sicilleri Dizisi var. Bu dizide, XVI ve XVII. yüz­yıl İstanbul ve bilâd-ı selâse kadılıklarına (Eyüp, Galata, Üsküdar) ait defterler arasından ortala­ma her on yıldan bir, her beldeden onar defter seçilerek yayımlanacaktır.

Ya süreli yayınlarınız? Süreli yayınlarınız da var bildiğim kadarıyla?İSAM, Osmanlı Araştırmaları

Evet, süreli yayınlarımız da var. Biri altı ayda bir çeşitli indeksler tarafından taranarak yayımlanan İslâm Araştırmaları Dergisi’dir. Diğeri ise; Osmanlı Araştırmaları adı altındaki yayınımızdır. Osmanlı Araştırmaları: İlk 34 sayısı Enderun Kitabevi tarafından yayımlanan (1980-2009) Osmanlı Araştırmaları’nın; yayım hakkı 2010 yılında İSAM’a devralındıktan sonra 35 - 38. sayıları yayımlanmıştır.

Bu dizide ayrıca İSAM Bülteni ile Kütüphane ve Dokümantasyon Müdürlüğü tarafından hazırlanan Yeni Gelen Dergiler ve İçindekiler isimli süreli yayın da yer almaktadır.

Methedilmeye layık bizim ve bizim gibi pek çok araştırmacının öve öve bitiremediği, güzel bir kütüphaneniz var. Bize bu ilim yuvasından biraz bahseder misiniz?

Mütevazı bir ansiklopedi kütüphanesi şeklinde kurulan fakat yıllar ilerledikçe ilmî çalışmaların gereği olarak gelişen ve büyüyen İSAM Kütüphanesi, dinî ilimler, İslâm ve Türk tarihi, kültürü ve medeniyeti başta olmak üzere sosyal bilimlerin birçok alanını kapsayan zengin bir kütüphane olmuştur. Gerek TDV İslâm Ansiklopedisi’nin gerekse diğer araştırma ve yayın faaliyetlerinin süratli ve sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesi için modern yöntemlerle çalışan kütüphanede yeni yayımlanan kitap ve süreli yayınlar düzenli izlenerek araştırmacıların hizmetine sunulmaktadır.

İSAM kütüphanesi hakkında teknik ve istatistiki bilgiler; kütüphanenin koleksiyon özellikleri, sosyal bilimler sahasındaki önemi ve akademik araştırmalara katkısı, diğer kütüphanelere göre farklılık arz eden yapılanması ve hizmet anlayışı vardır. Kütüphane hâlihazırda bir katı 1.200 m2 olmak üzere beş katlı müstakil binasında faaliyet göstermekte olup satın alma dışında bağış ve mübadele yoluyla da koleksiyonunu geliştirmektedir.

Anladığım kadarıyla Ansiklopedi, İSAM’ı ve kütüphanenizi cazibe merkezi yapmış. Kütüphanenizde ne kadar eser vardır?İSAM Kütüphane

Ağustos 2011 tarihi itibariyle koleksiyonunda 222.000 cilt kitabın yanı sıra 710 adedi sürekli takip edilen 3.325 çeşit yerli-yabancı derginin 135.000 sayısı yer almaktadır. Koleksiyon içinde 6.000 kadar da tez mevcuttur.

Kitap raflarının bazılarının üzerinde ünlü şahsiyetlerin isimleri var. Sanırım kitap koleksiyonlarını bağışlayanların isimleri ve kitapları bunlar. Doğru mu tahmin ettim?

Evet doğru. Günümüzde İSAM Kütüphanesinde aralarında bazıları rahmetli olmuş önemli şahsiyetlerin bağış koleksiyonlarını bulunmaktadır. Bu koleksiyonlar; Orhan Şaik Gökyay, Prof. Dr. Nejat Göyünç, Yavuz Argıt, A. Ragıp Akyavaş, Dr. Turgut Akpınar, Erzurumlu Rasim Efendi (Erverdi), Köksal Koç, Prof. Dr. Mehmet Kaplan, Prof. Dr. Zeynep Kerman, Dr. Hidayet Nuhoğlu, Kasım Küfrevi, Prof. Dr. İlber Ortaylı, Prof. Dr. Kemal Beydilli, Kathleen R. F. Burrill, Vahidettin Karaçorlu, Prof. Dr. Hayreddin Karaman, Dr. Asım Taşer, İlhan Bardakçı, Prof. Dr. Mustafa Koçak, Prof. Dr. Ahmet Topaloğlu, Ömer Şengüler, İsmail Otar, Dr. Muhammed Munir el-Şüveyki ve Dr. Numan Külekçi’ye aittir. Bağış koleksiyonlara son olarak Fethi Gemuhluoğlu, Suphi Saatçi ve Cüneyd Kosal eklenmiştir.

Ellerinde böyle önemli kitap koleksiyonları olup da verecek yer araştıran okurlarımız olabilir. Onlar kitap bağışında bulunabilirler mi kütüphanenize. ?

Elbette. Kapımız her zaman açıktır bağışlara. Çünkü burası bir ilim yuvası ve buradan pek çok araştırmacı faydalanmaktadır. Zengin bir sosyal bilimler kütüphanesi, eşi benzeri olmayan çeyrek asırlık dev bir ansiklopedi yayını, birbirinden değerli ilmî yayınlar...

Peki dahası?

Büyük bir konferans salonumuz var. Zaman zaman konferanslar, sempozyumlar ve paneller düzenlemekteyiz. Yurtiçi ve yurtdışından ilim adamlarının uğrak yeri olmuştur İSAM. Özellikle İslâmî bilimler alanında bilimsel çalışmalarını yoğunlaştırarak sürdürmekte, yurt içi ve yurt dışında nitelikli araştırmacı yetiştirilmesi için imkânlar ve burslar sağlayarak ülkemizin nitelikli insan gücüne katkıda bulunmaktayız. İSAM, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi'nin yayınını sürdürmek ve bilimsel-dinî konularda kamuoyunu aydınlatacak görüşler hazırlayıp bunları yayımlamak suretiyle Türk kültür hayatına ve Orta Doğu, Orta Asya, Balkanlar ve Kuzey Afrika'yı kapsayan çalışmalarımızla İslâmî araştırmalara yön vermektedir.

Böyle büyük ve zengin bir kütüphaneden kimler istifade etmektedir?

Yüksek lisans ve doktora öğrencileri ile Öğretim üyeleri ve Öğretim görevlilerine açık olan kütüphane, Araştırma kütüphanesi niteliğindedir. Her geçen gün artan üye sayısı şu anda 10.000’i geçmiş olup günlük ortalama 400’ün üstünde araştırmacı istifade etmektedir.

Sadece yüksek lisans ve doktora öğrencilerine mi hizmet vermektesiniz? Neden böyle bir hizmet bunlarla sınırlı tutulmaktadır?İSAM Kütüphane

Hizmetin böylesi bir alanda sınırlı tutulmasının sebebi talep yoğunluğu. Burayı lisans öğrencilerine de açarsak kimse oturacak yer bulamaz.

Haklısınız. Çünkü biz her geldiğimizde hiç boş sandalye bulamıyoruz. Haftanın yedi günü sabah 09.00′dan 23.00′e kadar açık olması aslında İSAM’a gösterilen ilginin boyutunu açıklar nitelikte. Bir hafta boyunca farklı saatlerde uğradığımız kütüphanenin tüm masalarının harıl harıl çalışanlarla dolu olmasını gördükten sonra İSAM’ın diğer kütüphanelerden farkını daha bir anlıyoruz zaten.

Bir akşam saat 21.00′de saydığımızda yaklaşık 50 kişinin kütüphanede çalıştığını gördük Pek çok kütüphane, bu rakama sabah vaktinde bile ulaşamıyor. İşi rakama dökmüşken, söylemeden geçemeyeceğim. İSAM’ın çalışma yapılabilecek sandalye sayısı 235. Geçen ay ağırladığı öğrencilerin günlük ortalama sayısı 255. Yedi bin üyemizin dört bini de aktif kullanıcı.

Kütüphaneniz hangi saatlerde açıktır? Gerçekten hafta sonları da hizmet veriyor musunuz?

Kütüphaneye üye araştırmacılar, haftanın yedi günü sabah 9.00 – akşam 23.00 saatleri arasında kütüphaneden istifade edebilmektedir. İSAM kütüphanesinde araştırmacıların eserlere her an ulaşabilmeleri için, dışarıya kitap ve dergiler ödünç verilmemektedir. Araştırmacıların istifadesi için kurulan katalog - tarama bilgisayarlarında FileMaker tabanlı 2001 Yordam kütüphane programı kullanılmaktadır. Bu programa merkezin web adresi olan www.isam.org.tr internet adresinden de ulaşılabilmektedir.

O halde elektronik ortamda da yayınlarınız var. Öyle mi? Yani sırf kitaplara dokunmuyoruz, istersek evlerimizden veya başka bir yerden de veri tabanlarına girerek tarama yapabiliyor, makale indirebiliyor muyuz?

Kısmen. Mesela, İlahiyat Makaleleri Veri Tabanı’na ulaşabiliyorsunuz. Makale indirebiliyorsunuz. Ancak Kütüphanemizi kullanan üyelerimiz merkezimize gelerek katalog bilgisayarlarından İSAM Kütüphanesi Veri Tabanı, Türkiye Kütüphaneleri Veri Tabanı, Tezler Veri Tabanı, Makaleler Veri Tabanı, İlahiyat Fakültelerinde Devam Etmekte Olan Yüksek Lisans ve Doktora Tezleri Veri Tabanı, İlâhiyat Makaleler Veri Tabanı, Dokümantasyon Veri Tabanı, Osmanlıca Makaleler Veri Tabanı, Şer’iyye Sicilleri Veri Tabanı ve Arşiv programlarından istifade edebilir konularıyla alakalı daha geniş bir literatür bilgisine de ulaşabilirler. Hatta İSAM olarak kaynağın fotokopisini Türkiye’nin neresinde olursa olsun bize başvuran veya mail atan araştırmacıya posta yoluyla ulaştırıyoruz.

Türkiye’nin sayılı kütüphanelerinden birisiniz. Hatta ilk on kütüphanesinden ikincisi olduğunuzu duyduk. Bu verdiğiniz emeklerin karşılığı olsa gerek. Memnun musunuz bu kadar büyümeden?

İSAM Merkezi ve Kütüphanesi kuruluşundan bu yana başta TDV İslam Ansiklopedisi olmak üzere başta İlahiyat fakültelerimiz ile Fen-Edebiyat ve Eğitim fakülteleri ile sosyal bilimler sahasın da çalışma yapan araştırmacıların vazgeçemeyeceği bir merkez ve kütüphane konumuna gelmiştir. İSAM, bir taraftan Ansiklopedi maddelerini Türkiye genelinde çeşitli üniversitelerdeki akademisyenlere sipariş etmekle akademik çalışmaları hızlandırırken diğer taraftan da kütüphane kaynaklarından mümkün olduğunca çok akademisyenin istifade etmesi için projeler üretmektedir. Mart 2007 ve Nisan 2011 tarihlerinde yapılan araştırmalar neticesinde Türkiye’nin en iyi on kütüphanesi içinde ikinci olarak yer alan İSAM Kütüphanesi ülkemizin sosyal bilimler sahasındaki ilmi çalışmalarına katkıda bulunmaya, kültürel kalkınmamıza yardımcı olmaya çalışmaktadır. Kütüphaneden istifade eden araştırmacılar, tez ve kitaplarının önsözünde Türkiye Diyanet Vakfının İSAM ve Kütüphanesi kanalıyla sunduğu imkânlar için teşekkür etmekte, tez ve kitaplarından birer nüshayı kütüphaneye bağışlamaktadır.

İnanın ben her bulduğum bilgide sizlere ve bu kütüphaneyi kuranlara, kurulmasına ön ayak olanlara ve burada büyük bir özveriyle çalışanlara dualar etmekteyim. Pek çok araştırmacının da bildiğim kadarıyla ana kaynağı TDV İslam Ansiklopedisi’dir. Onda yazan her bilgiye gözü kapalı inanıyor, güveniyoruz. Bizim için tek referans, ilk başvuracağımız kaynak. Eminim bütün araştırmacılarınız da bizim gibi müteşekkirdirler sizlere…

Mütevazı bir şekilde susuyor müdür bey… Vazifemiz diyor sadece. Vazifemiz…

Biz de dualarımızı ve şükranlarımızı iletiyoruz şahsında bütün İSAM’a ve orada büyük bir özveriyle çalışan personeline…

Evet, muhterem okurlarımız. Bizim İSAM gezintimiz burada sona erdi. Eğer araştırmacıysanız, hele de İstanbul’dan uzak bir yerdeyseniz, buraya geldiğinizde muhakkak görmelisiniz böyle mükemmel bir kütüphaneyi. Hatta buradan faydalanabilirsiniz de… Açık raf sistemiyle çalışan bu kütüphane, kullanıcısına gayet özgür bir çalışma ortamı sunuyor. Elektronik veri tabanından aradığınız kaynağın yerini biliyor, alıp bakıyor, ardından masanızda bırakıyorsunuz. Öğle vakti geldiğinde hemen yan binadaki yemekhaneye gidip sadece 5 liraya yemeğinizi yiyebiliyor, üstüne ücretsiz çay içebiliyorsunuz. Yemekhanede ve bahçede birbirinden tecrübeli akademisyenlerle, yazarlarla çevrilen ilim halkaları, birbirinden lezzetli muhabbet anları da çalışmanızın bütün yorgunluğunu silip atıyor... Simitinizi veya poğaçanızı paylaşmaya can atan serçelerle beraber ilmi paylaşıyorsunuz akademisyen ve yazarlar halkasında…

 

Fatma Toksoy istifade etti ve konuştu

 

 

 

 

Güncelleme Tarihi: 02 Mart 2012, 23:47
YORUM EKLE
YORUMLAR
bir zamanlar isam ladep bursiyeri
bir zamanlar isam ladep bursiyeri - 7 yıl Önce

Lisans döneminde de İsam'ın nimetlerinden fazlasıyla faydalanmış biri olarak özlemle okudum haberi. Bahsedildiğinden çok daha güzeldir İsam. Hele artık o entellektüel ortamdan mahrumsanız daha bir iyi anlarsınız kıymetini. Sadece akademik açıdan İsam'ı değerlendirmek ona haksızlık etmek olacaktır. Oraya giden her kişi insana verilen değerin somut örneğini yaşar zira.

gülnihal
gülnihal - 7 yıl Önce

gerçektende isam anlatılmaz yaşanır derler ya yazanın ve anlatanın ellerine dillerine sağlık o kadar güzel anlatmışki ekleyecek bir kelime bulamıyorum sadece gidin ve görün diyorum

canane
canane - 7 yıl Önce

İsam biz öğrencilerin yuvası. Çok güzel anlatılmış. Gelip görmek gerek. Burda anlatılandan dah fazlası İsam'da. Serçelerle beraber kahvaltı bütün yorgunluğumuzu alıyor. Hocalarımızı görmek de cabası. Yazanın iline sağlık. Ne iyi düşünüp de yazmışssınz Biraz daha ön sayfalarda duramaz mıydı,resmi bile çok güzel İsam'ın. Özlemişiz İsam seni..

banner8

banner19

banner20