Ersin Nazif Gürdoğan: “Batı dünyasının globalleşme stratejilerine karşı Doğu dünyası glokalleşme stratejileri geliştirmektedir.”

“İslâm medeniyeti önünde ya da sonunda Batı medeniyetiyle hesaplaşacaktır ve ilk hesaplaşma edebiyatlar arasında olacaktır.” Şakir Kurtulmuş, Prof. Dr. Ersin Nazif Gürdoğan ile söyleşti.

Ersin Nazif Gürdoğan: “Batı dünyasının globalleşme stratejilerine karşı Doğu dünyası glokalleşme stratejileri geliştirmektedir.”

Meva Kitapkafe’de geçtiğimiz günlerde “Cumartesi Buluşmaları”na konuk olan Nazif Gürdoğan’la İki Dünya Hesaplaşmasıetrafında bir söyleşi gerçekleştirdik. Çeşitli üniversitelerde yüksek lisans ve doktora yapan öğrencilerle bir araya gelen Gürdoğan kitap etrafında konuşurken, edebiyatın öncülerinin tanınması, bilinmesi gerektiğinin önemi üzerinde durdu. Mavera Dergisi’nin kurucularından birisi olan Gürdoğan, edebiyatı medeniyetle, medeniyeti edebiyatla bütünleştiren yazarlarımızın önde gelenlerindendir. Edebiyatın öncülerinin Anadolu insanının düşünce ve eylem dünyasında yeni bir çığır açtıklarını, geleceğe geçmişten bakarak bugünü değerlendirdiklerini ifade eden Nazif Gürdoğan, onların edebiyatı medeniyet için bildiklerini söyledi. “Necip Fazıl'sız, Sezai Karakoç'suz ve Nuri Pakdil'siz bir Türk edebiyat ve medeniyet tarihi düşünülemez” diyen Gürdoğan’la toplantı sonrası yaptığımız söyleşi şöyle:

İki Dünya'nın Hesaplaşması'nda Necip Fazıl'dan Sezai Karakoç'a, Nuri Pakdil'den Erdem Beyazıt'a kadar Türk Edebiyatı'nın önde gelen isimleriyle ilgili yazılarınız var. Niçin edebiyat önemli, edebiyat ile medeniyet arasında nasıl bir bağ var?

Edebiyatsız medeniyet, medeniyetsiz edebiyat olmaz. Edebiyatlar medeniyetlerin ruhlarıdır. Nasıl ruhsuz beden olmazsa, edebiyatsız medeniyet olmaz. Anadolu insanın edebiyatının kilometre taşları aynı zamanda medeniyetinin kilometre taşlarıdır. Biz Erdem Beyazıt ile birlikte "Edebiyatın ve Medeniyetin Kilometre Taşları" diye bir televizyon programı düşünmüştük. Edebiyat ve medeniyetin kutup yıldızlarını tek tek ele alıp tartışacaktık. Ancak Erdem Beyazıt'ın ömrü o programı yapmaya izin vermedi.

Anadolu insanının düşünce ve eylem dünyasında hem edebiyat hem medeniyet iman için bilinir. Yunus'suz, Mevlana’sız, Mehmet Akif'siz, Yahya Kemal'siz, Nuri Pakdil'siz, Rasim Özdöneren'siz, Cahit Zarifoğlu'suz, Akif İnan'sız bir Türk ve İslâm dünyası düşünülemez. Onlar edebiyata olduğu kadar medeniyete de yeni boyutlar kazandırmışlardır.

Kitapta söz konusu edebiyatçılardan yola çıkılarak iki medeniyetin, iki dünyanın hesaplaşması, değişik boyutlarıyla ele alındı. Çünkü Türkiye'de hiç kimse "biz Batılı olduk" diye bu hesaplaşmadan kaçamaz. İslâm medeniyeti önünde ya da sonunda Batı medeniyetiyle hesaplaşacaktır ve ilk hesaplaşma edebiyatlar arasında olacaktır.

Globalleşmeye karşı glokalleşmeyi öneriyorsunuz. İki kavramı biraz açmak gerekirse neler söylemek istersiniz?

Globalleşme en genel anlamıyla dünyanın düzleşmesi, sınırların ortadan kalkması olarak tanımlanabilir. Dünya'nın çatısı ortadan kalkınca, seküler Batı medeniyetinin tüketime dönük değerleri bütün dünyayı işgal etti. İngilizce dünyanın dili hâline geldi. Dünyanın içeceği kola, yiyeceği hamburger, giyeceği kot oldu.

Batı medeniyetinin tüketim kalıpları, seküler medeniyetin kutsal kentleri Atina ve Roma'dan Paris, Londra, Berlin ve Washington aracılığıyla bütün dünyaya ihraç edildi. Dünya'nın en büyük küreselleştirici gücü Amerika, dünyayı yalnızca ordularıyla değil, Hollywood filmleri ve eğlence parklarıyla da işgal etti.

Batı dünyasının globalleşme stratejilerine karşı Doğu dünyası glokalleşme stratejileri geliştirmektedir. Bir dünya, bir küre var ancak birden fazla küreselleşme, birden fazla globalleşme var. Eskiden dünya denilince akla yalnızca Batı dünyası geliyordu. Şimdi dünya denilince akla İslâm dünyası geliyor, Çin geliyor, Hindistan geliyor.

Yirminci yüzyılda dünyanın Batılaşması tartışıldı. Yirmi birinci yüzyılda dünyanın Doğulaşması tartışılacak. Tek odaklı dünya, çok odaklı dünyaya dönüştü. Dünya'nın odak noktasında Batı medeniyetinin yanında İslâm, Çin ve Hint medeniyetleri vardır.

Glokalleşme, bir medeniyetin kendi kalarak, diğer medeniyetleri aşma stratejisidir. Glokalleşmeyi en güzel biçimde Mevlana'nın pergel metaforu anlatır. Mevlana, Anadolu insanını bir pergele benzetir. Pergelin sabit ayağı kendi medeniyetinde, değişken ayağı da diğer medeniyetleri dolaşır.

Glokalleşme, Türkiye'nin kendi medeniyetine, kendi edebiyatına yaslanarak, diğer medeniyetlerle, diğer edebiyatlarla yarışması, diğer medeniyetleri, diğer edebiyatları aşmaya çalışmasıdır.

Türkiye'nin edebiyat ve medeniyet değerlerine dayanarak, korku ve düşman üretmeyi bir kenara bırakıp ümit ve güven üretmesini öğrenmesi gerekir.

Anadolu insanının edebiyatı karamsarlık edebiyatı, medeniyeti ümitsizlik medeniyeti değildir, o her gün yeniden doğar.

Düzleşen dünyanın fatihleri edebiyatçılar mı? Medeniyetlerin savaşında edebiyatçılara düşen görevler nelerdir?

Medeniyetlerin savaşında, devletlerin en güçlü, en etkili silahları edebiyatlardır. Edebiyatın ustaları, bütün dünyayı pasaportsuz dolaşırlar. İster Doğu'nun ister Batı'nın edebiyat ustaları olsun, dünyanın hiçbir ülkesinde onlara vize sorulmaz.

Yunus'a, Shakspeare'e, Goethe'ye dünyanın hiçbir ülkesinde kimlik sorulmaz, onlar bütün kapılardan geçerler, onların kimlikleri eserleridir. Medeniyetlerin savaşı, devletlerin savaşı gibi cephelerde yapılan bir savaş değildir. Medeniyetlerin savaşı edebiyat eserleriyle yapılan bir savaştır.

Edebiyat mükemmelliği aramaktır. Mükemmelliği arayanlar, mükemmellik yolunda ilerleyenler, mükemmelliğin kaynağı olurlar. Bütün dünyada, "Herkes mükemmeldir, sen mükemmelsen. Mükemmellik bulunmaz sen mükemmel değilsen." diyenlerin güneşi doğmaktadır.

Dünya barışına giden yolu mükemmellik savaşçıları olan edebiyatçılar açacaktır. Çünkü mükemmel olan güzeldir, güzel olan mükemmeldir.

Viyana'ya Mesnevi okuyarak giden Anadolu insanı, Washington'a Yunus okuyarak gidecektir.

İki Dünya'nın Hesaplaşması'nda Türkiye'de o edebiyatçıların, öncülerinin düşünce ve eylem dünyaları ele alınmıştır.

Düzleşen kare dünyada izlenmesi gereken stratejiler tartışılmıştır.

Edebiyatsız medeniyet güçsüz, medeniyetsiz edebiyat etkisiz olur.

Düzleşen kare dünya; yeni söz söyleyenlerin dünyasıdır.

Hocam çok teşekkür ederim. Geniş kapsamlı, vizyon kazandırıcı bir şöyleşi oldu.

Ben teşekkür ederim.

Söyleşi: Şakir Kurtulmuş

Yayın Tarihi: 20 Eylül 2022 Salı 12:00
YORUM EKLE

banner19

banner36