Nuri Bilge'nin Bu Planları Kiyarüstemi'den İntihal mi?

Serdar Arslan, bir youtube kanalında yayımlanan video üzerinden Abbas Kiyarüstemi ile Nuri Bilge Ceylan’ın üslubunu karşılaştırıyor.

Nuri Bilge'nin Bu Planları Kiyarüstemi'den İntihal mi?

Yakın zamanda Abdullah Korkut’a ait youtube kanalında; Nuri Bilge Ceylan’ın “Mayıs Sıkıntısı” ve “Bir Zamanlar Anadolu’da” filmlerinde yer alan bazı planlar ile Abbas Kiyarüstemi’nin “Arkadaşın Evi Nerede?”, “Kirazın Tadı” ve “Rüzgâr Bizi Götürecek” filmlerindeki bazı planların benzerliğini ortaya koyan bir video çalışması yayımlandı. Öncelikle video çalışmasının oldukça sade ve güzel bir kolajla oluşturulduğunun altını çizelim.

Benzemeyen benzerlik

Söz konusu video, filmlerdeki planların benzerliği noktasında Nuri Bilge Ceylan’ın sıkı bir Kiyarüstemi takipçisi olduğunu ortaya koyuyor. Yazımızın başlığı her ne kadar spekülatif bir başlık olsa da ve de başlıkta kullanılan intihal kelimesi olumsuz çağrışımları olan bir kelimeyse de, biz yazımızda bu video ile ortaya konan benzerlik üzerinden iki güçlü yönetmenin daha çok benzemeyen üsluplarına değineceğiz.

Temelde her iki yönetmenin, sinemalarını kurdukları kaynak açısından büyük benzerlikleri söz konusu. Bir defa ikisi de oldukça iyi birer fotoğrafçı. Ve filmlerinde fotoğrafçı gözünün etkisini görmek mümkün. İkincisi, her ikisi film mekânı olarak genelde taşrayı seçiyorlar. Bu büyük benzerliklere rağmen ortaya çıkan filmler, estetik ve film duygusu açısından birbirinden oldukça farklı. İşte bu noktada, film dili üzerine oldukça yararlı tespitler yapmamıza imkân tanıyan şu sonuç ortaya çıkıyor: Yönetmenin gerçeğe yaklaşımı dilinin oluşmasında temel belirleyicidir.

Bütünün ihtişamı ya da ayrıntının güzelliği

Abbas Kiyarüstemi, kurmaca gerçekliği, gerçeğe yaklaştırma yönünde bir tavırla film yaparken; Nuri Bilge Ceylan, gerçeğin estetize edilmiş gerçeklik olarak perdeye gelmesinin peşindedir. Kiyarüstemi, yaşamın kendiliğindeki güzelliği görmenin ve o güzelliği doğallığı ile göstermenin peşindeyken; Nuri Bilge, güzel olanı daha güzel bir görüntü olarak göze sunmayı hedefler. Böylece Nuri Bilge aslında yaşamı bir yönüyle askıya alır. Yaşamın bütüncül ihtişamının yerine estetik ayrıntıya odaklanır.

Güzellik ve estetik

Kiyarüstemi’nin gerçeğe yakın olma isteği, onun film yapım aşamasında sinematografi unsurlarına çok fazla müdahale etmediği gibi bir anlama gelmiyor tabi ki. Kiyarüstemi’nin film yapım süreçlerini anlattığı “10 Derste Sinema” adlı belgeselde açıklıkla ortaya koyduğu üzere, o gerçeğe yakın bir film ortaya koymak adına oldukça çaba sarf etmekte. Fakat bu çabanın amacı gerçekliğin güzelliğine yaklaşmaktadır. Nuri Bilge’de ise amaç, güzelliğin gerçekliğidir. Bu durumda filmlerin toplamından kalan birinde güzellik iken diğerinde estetiktir.

 

Serdar Arslan

Güncelleme Tarihi: 06 Mart 2018, 18:15
banner12
YORUM EKLE

banner19