Filistin'e dair neler yapıldı film olarak?

Filistin’i, Kudüs’ü, etrafı bereketli kılınan bu toprakları bir sinema filmiyle anlatmak isteyen yönetmenlerin birkaç filmini derlemek, Filistin ile ilgili ne tür filmler çekilmiş diye düşünenlerin başucunda durabilecek bir arşiv niteliğinde olabilir. Hatice Sarı bazı filmleri yazdı..

Filistin'e dair neler yapıldı film olarak?

Ezanı, suyu, toprağı, insanı, kısacası her şeyi başkadır Filistin’in. İbrahim Halilullah’ın çağrısı hâlâ orada tek vücut olmuş bir şekilde ayakta durur, Selahaddin Eyyubi’nin Kudüs şehrine girdiği kapılardan içeriye girerken, ruhunuzda bir tazelenme hissedersiniz. Ayet-i kerimede “etrafını mübarek kıldığımız Mescid-i Aksa” buyrulmuş ya, işte bu yüzden insanın gönlü de, ruhu da, aklı da mıhlanıp kalıyor Filistin’de, Kudüs’te, El Halil’de, Ramallah’da… Bereketli kılınan Filistin toprakları “gel” diye fısıldıyor kendisine ulaşmak isteyenin kulağına.

Filistin’in bir sınav kağıdı gibi önümüzde durduğu bu zor zamanlarda, bazen tek başımıza anlatmak isteyip de anlatamadığımız onlarca şeyi tek bir filmle milyonlarca insana duyuruyoruz. Sinemanın ve müziğin etnik hiçbir topluluğun tekelinde olmayışı, binlerce kilometre uzağınızdaki insanın sizin derdinizle dertlenmesini sağlamak için muazzam bir durum. Bir filmle çok büyük kitleleri etkilerken, yıllardır anlatılamayan ve gösterilemeyen birçok şey en fazla iki saatlik bir filmde beyaz perdede izleyici ile buluşup yüzbinleri sizden haberdar edebiliyor.

İşte bu niyetlerle yola çıkmış, Filistin’i, Kudüs’ü, etrafı bereketli kılınan bu toprakları bir sinema filmiyle anlatmak isteyen yönetmenlerin birkaç filmini derlemek, Filistin ile ilgili ne tür filmler çekilmiş diye düşünenlerin başucunda durabilecek bir arşiv için iyi bir başlangıç niteliğinde olabilir. O halde onlarca film arasından seçtiğim, yolu Filistin’den geçen dokuz filmi sizinle paylaşayım.

İlk filmimiz “Ajami”. Bu filmi izlemeye niyetlendiğiniz zaman insanların Filistin topraklarında durup dururken İsrail askerleri tarafından nasıl öldürüldüğüne şahit olmaya hazır olmanız gerekir. Film, arabasının tekerini tamir ederken öldürülen Yahya’nın görüntüsüyle başlıyor. Ülkeden kaçmak isteyen, yerinde kalıp savaşmak isteyen, oğullarını kapıda gözünü dahi kırpmadan bekleyen insanların hikayesi Ajami biraz da… Filmde amatör çok fazla oyuncu var. Bunlardan birisi Filistinli Müslümanlardan biri olan Nisrin Rihan. Filmde öldürülmek istenen ve tek kurtuluş yolu kaçmak olan oğlu eve biraz geç geldiğinde “Neredeydin” diye söylenerek ağlıyor. Bir röportajında “o sahnede gerçekten ağlıyordum, oyun yapmıyordum” diyor. Belki de film de aynen bu gerçeklikten ötürü insanın içine işliyor.

Mevzu Filistin olunca inşanın aklına ilk gelen şehirlerinden biri olan Kudüs geliyor, Kudüs deyince de elbette “Cennetin Krallığı” filmi. Batı yapımı olup da Müslümanları yerden yere vurmayan nadir filmlerden biridir Cennetin Krallığı. 2005 yapımı olan film Haçlı seferlerini konu alıyor. Haçlılar ile “şarkın en sevgili sultanı” Selahaddin Eyyubi’nin Kudüs’ü Hristiyanların kurduğu Kudüs Krallığından geri alması için yapılan savaşı anlatıyor. Selahaddin Eyyubi rolünü Suriyeli oyuncu –ki biz kendisini Kurtlar Vadisi Irak’tan da tanıyoruz- Gassan Mahmoud oynuyor. Filistin’e giden bilir, Hristiyanlar bile Selahaddin Eyyubi’yi yakından tanıyor. Kudüs’te girdiğiniz her sokakta, ziyarete gittiğiniz her Peygamber türbesinde ondan izler buluyorsunuz. Dikkatlice bakınca parmak izlerini bile görebiliyorsunuz. Filmin en alıcı bölümü ise Selahaddin Eyyubi’nin Kudüs’e giriş bölümü. Eminim siz de tekrar tekrar seyredeceksiniz o kısmı.

Hiç gitmemiş olan da kulağında Kudüs’ün çağrısını duyuyorlar

Yolu Filistin’den geçen filmler arasında belki de en sevdiğim film “Ömer”. 2013 Filmekimi’nde Türkiye’de de gösterimi yapılan filmin yönetmeni, her filmi ayrı güzel Hany Abu-Assad. Filistin’de sevdası ile davası arasında sıkışıp kalan Ömer’in hikayesi bu. İsrail’in günlük hayatta Filistinlileri maruz bıraktığı “doğal savaş ortamı”na bire bir şahitlik ediyorsunuz. Filmi izlerken siz de oyunculuk kalitesinin muazzam olduğunu fark edeceksiniz. En çok da filmin sonunda gözlerinizin fal taşı gibi açılmış halini görünce aklınıza bu yazı gelecek, emin olun.

Gayrımüslim bakış açısıyla Kudüs’ü 3D formatında muhteşem bir belgeselde izlemek isteyenler National Geographic tarafından hazırlanan “Jerusalem” belgeselini izleyebilir. Belgeseli seyrettiğinizde, biraz yanlış anlatılmış da olsa, özellikle Kudüslü Hristiyanların ve Yahudilerin yaşantıları hakkında bilgi sahibi olabiliyorsunuz. Fakat her şey bir kenara belgeselin çekimleri tek kelime ile harika. Hristiyanların hac yolunu, Yahudilerin Ağlama Duvarı’nı, binlerce Müslümanın Cuma namazını kılarkenki görüntüsünü izlerken bir anda Kudüs’te buluyorsunuz kendinizi. Belgesel henüz Türkiye’ye gelmedi fakat internet sitesi üzerinden takip edebilir ve istekte bulunabilirsiniz.

Sırada 2011 yapımı İsrailli bir yönetmen olan Yuval Adler’in “Bethlehem” filmi var. Bethlehem, Filistin coğrafyasında çoğunlukla Hristiyanların yaşadığı şehrin adı. Yönetmen İsrailli olunca filmde İsrailli yönetmenlerin en sevdiği şeylerden biri olan Filistinli çocukların militan gibi gösterilmesi durumunu net olarak izleyebiliyorsunuz. Sinema perdesinde İsrail’in Filistin’e bakışını biraz daha iredeleyerek görmek isteyenler için iyi bir film.

“Ömer” filmini yazdıktan sonra, Hany Abu Assad’ın “Paradise Now/Vaad Edilen Cennet” filmini yazmasak olmaz. (Hany Abu Assad demişken onun hakkında ufacık bir bilgi vermeden geçmeyelim bu sefer. Boşnak yönetmen Aida Begiç’in de içinde bulunduğu altı yönetmenle birlikte 2011’de Unutma Beni İstanbul filmini çekmişti. Yani az da olsa bir İstanbul geçmişi var yönetmenin.) Vaad Edilen Cennet, Filistinli genç Halid ile çocukluk arkadaşı Said’in Tel Aviv’de gerçekleştirilecek olan bir saldırıda intihar bombacısı olarak görevlendirilmesini ve ardından kendi içlerinde yaşadıkları sıkıntılı zamanları anlatan içe dokunan bir film.

Gelelim İran-Suriye yapımı, yönetmenliğini İranlı yönetmen Seyfullah Dod’un yaptığı “Filistin’e Veda” filmine. Yahudilerin dünyanın dört bir yanına yapılan çağrılarla Filistin topraklarını işgale gelmesinin ardından, 1948’te Filistinlilere kendi öz topraklarında yaptıkları zulmün hikayesi bu film. Dr. Said, eşi ve küçük çocukları Fehan bir gün tren istasyonunda bir bombalama eylemine şahit oluyorlar. Bu eylemi gerçekleştiren kişi ise Said’in çocukluk arkadaşlarından biri olan İsrail’in kurulmasında rol oynayan Şimon’dur. İhsan Kabil bu film hakkında şu cümleyi kurmuş zamanında: “Filistin toprağının ve insanının konumu ile dönüşümünü belki de en iyi yansıtan film.”

Mevzu Filistin olunca “Kurtlar Vadisi Filistin”den bahsetmezsek hata etmiş oluruz. Temelinde İsrail-Filistin savaşını konu alan film 2011 yılında vizyona girmişti ve senaryosu Mayıs 2010'dan önce tamamlandığı halde, 30 Mayıs 2010’da Gazze’ye insani yardım malzemesi taşıyan Mavi Marmara’da 9 kişinin şehit edilmesi üzerine senaryoda değişiklikler yapılarak çekimlere başlanmıştı. Bir gün Filistin’e yolunuz düşerse El Halil’de, Beytlehem’de, Kudüs’te sizin Türk olduğunuzu anladıkları vakit arkanızdan Polat Alemdar diye seslendiklerini duyacaksanız. Hatta Kudüs’te Şam kapısından içeri girince Müslüman tüccarların dükkanlarında Polat Alemdar’ın posterlerini bile göreceksiniz.

Son olarak itina ile hazırlanıp 13 bölüm halinde yayınlanan “Kudüs, Taş ve İnsan” belgeselini hatırlatmak istiyorum. TRT’nin en iyi belgesel çalışmalarından birisi Kudüs, Taş ve İnsan. 2009 yapımı olan bu belgesel Kudüs şehrini, Müslümanların, Hristiyanların, Yahudilerin yaşayışlarını, Peygamberlerin, Allah dostlarının, Hak âşıklarının uğrağı olan Kudüs’ü anlatıyor. İzlemeye başladığınız andan itibaren iliklerinize kadar Kudüs ile doluyorsunuz sanki. Kudüs’e gidenler tekrar gitmek istiyorlar, hiç gitmemiş olan da kulağında Kudüs’ün çağrısını duyuyor.

Bir sinema filminin büyük kitleleri etkilediği bir dünyada, Filistin’in sorunlarına kilometrelerce öteden sağduyu ve çözüm yolu çağrısı oluşturabilecek nice filmlere imza atabilme duası ile…

Hatice Sarı yazdı

Güncelleme Tarihi: 07 Aralık 2018, 11:47
banner25
YORUM EKLE
YORUMLAR
Neşe
Neşe - 2 yıl Önce

Ne zamandır Kudüsle ilgili yapılan bir film var mı diye bakınıyordum. Neyse ki sonunda birileri derli toplu bir şekilde kaleme almış bu konuyu. Yazanın emeğine sağlık. Normalde hiç yorum yapmam sayfalarda. Ama yazı biter bitmez yorum kısmını aradım. Gerçekten teşekkürler.

banner19

banner13