Saklı tutulan atılım hakkı

Cengizhan Genç’in beklenen, hiç olmazsa benim beklediğim kitabı, Üstelik Sarışın (Dergâh Yayınları) Kasım 2018 tarihinde çıktı. Kitabı başından sonuna kadar okuduğumda birçok şiirin başlığına tek yıldız, bir şiirin başlığına ise iki yıldız bıraktım. Tek yıldız beğendim, çift yıldız çok beğendim anlamına geliyor. Çift yıldız alan şiir, “Bahçelievler” şiiriydi. Bahçelievler 2015’te Edebiyat Ortamı’nda yayımlandığında, kendimi tutamamış, şimdi baktığımda epey de uzun olan bir yazı yazmıştım.[1]

“Kaliteli kumaş parçasından belli olur” diye bir söz hatırlıyorum. Fakat benim ifade ettiğim gibi değildi aslı. Aklımda kaldığı kadarıyla yazıyorum. Cengizhan’ın “Bahçelievler” şiiri de, bana kaliteli kumaşın bir parçası gibi gelmişti. Halen de öyle düşünüyorum. Çünkü “Bahçelievler”in yanına konulabilecek “Beni Çağıran”, “İbrahim”, “Yol Ağrısı” gibi şiirleri de var. Bu şiirler önceki yazımda belirttiğim gibi, somut karşılığı olan, daha doğrusu okuyucuda karşılığı hemen bulunabilen şiirler. Başka ifadeyle estetik kaygının, anlatılmak istenilenin önüne geçmediği şiirler. Soyut-somut yönü iyi ayarlanmış şiirler de denilebilir bunlara.

Fakat bununla birlikte Cengizhan, farklı şiirler de denemeyi seven bir şair. Özellikle, belki de kendisi de tam anlamlandıramadığı için, belirsiz duyguları işlemek gibi. Onda somutu, soyutla anlatmak gibi kaygıların göründüğü şiirler bunlar. Sanki araya soyutu eklemeyince şiir, şiir olmayacak gibi kaygılar bunlar. Örneğin, “Melekotu”. Şiir, “Bir adamı nereden ve nasıl sevmen gerektiğini anlatmaktan bıktım” diye başlıyor. Şiirden, bir adamın nasıl ve nereden sevileceği ise, söylenmiyor. İfade güzel. Bir yaşanmışlığa da dayanıyor. Fakat orada kalıyor. Bir adım ilerisine geçemiyor. Ayrıca, okuyucu bu güzel ifadeden ne anlaması gerektiğini de çıkaramıyor. Bu da ister istemez, okuyucuyu devre dışı bırakan, şairde başlayıp şairde biten bir şiirin ortaya çıkmasına yol açıyor. “Güzel Şeylerin Başlangıcı” şiirinden:

Bir başka adı var sanki sen olmanın

Bir başka anlamı baksan kitaplarda tercümesi yok

Baksan suya anlatılan rüyalar gibi

Şiir, şairde başlayıp şairde bitmemeli

Şiirin şairde başlayıp, şairde bitmesi, iyi bir şey değil. Bu, şiirin kendi üzerine kapanmasıdır. Aslında Cengizhan’ın kapalı bir şiiri de yok. O, anlatmak, anlaşılmak istiyor. Fakat bunu bazen sol kulağı, sağ eli, sağ kulak tarafından dolaşarak göstermeye benzer yapıyor. Sıkıntı bence burada başlıyor. Yoksa gayet açık, net, doğrudan söylediği, anlaşılır, içine girilir bir atmosfer oluşturduğu şiirleri de var. Sıkıntı belirsiz duyguların anlatımında çıkıyor. Aşksa aşk, sevdaysa sevda, yalnızlıksa yalnızlık… Cengizhan bunları anlatırken zorlanmıyor. Yazdığı şiir, okuyucuyu da zorlamıyor. Fakat mesela aşkla nefret duygusu arasında kalınca, ortaya belirsizlik çıkıyor. Cengizhan bu durumda uzun şiirler yazıyor. Çünkü doğru ifadeyi bulmanın peşindedir. Bulamadığında şiir uzadıkça uzuyor, hatta bağlamından kopup dağılıyor. Mesela “İnsanın İyi Yüzünü Parçalayan Şeyler”de olduğu gibi.

Cengizhan “baba”, “yolculuk”, “çocukluk” gibi konularda daha sade, içli, okunaklı ve kolay temasa geçilebilen şiirler yazıyor. Ya da “İbrahim”de olduğu gibi aile, oğul, baba, anne gibi konularda kısa, özlü, etkili şiirler yazıyor. Cengizhan Genç’in şiiri, okuyucularını da bu noktalarda yakalıyor.

Üstelik Sarışın’da yer yer İsmet Özel sesine rastlıyoruz. “Aşkmış işte insanı diri tutan.” Yer yer de Hayriye Ünal’ın sesini duyuyoruz. “Sana kavim olmaya geldim, sana kavim, sana…/Sana kinim yoktur; sana heybemde çiçekler”. Genç şairin şiirinde ustaların sesiyle karşılaşmak sıkıntı değil. Hatta bunlar olmalı da. Bence olmadığında sıkıntı vardır. Fakat bunun yanında, kendi sesini de duyabilmeliyiz genç şairin. Cengizhan Genç kendi sesini duyuyor. Fakat 2015’te yayımlanan Bahçelievler’den 2018’de yayımlanan şiir kitabına kadar bu sesi güçlendirdiği ve netleştirdiği söylenebilir mi? Bence söylenemez. “Bahçelievler”de yakaladığı sesin etrafında dolaşmış gibi Üstelik Sarışın’daki şiirlerin genelinde. Fakat bu sesin “baba”, “çocukluk”, “aile” konulu şiirlerde atılım yapacağına dair işaretler de var. Beklediğimiz de bu atılım zaten. Cengizhan Genç Üstelik Sarışın’da atılım yapma hakkını saklı tutmuş. O yüzden ikinci kitabını bekliyoruz.

 

[1] “Şairini takip ettirecek ilginç ve canlı bir şiir”, https://www.dunyabizim.com/dergi/sairini-takip-ettirecek-ilginc-ve-canli-bir-siir-h20303.html