Zeynep Gazali'nin tefsirinin özellikleri nelerdi

1980’li yıllarda Zindan Hatıraları isimli kitabı ile tanıdı Zeynep Gazali’yi dönemin Müslümanları. 8 eseri olan Gazali’nin eserlerinden bir tanesi de tefsir: Nazarât Fî Kitabillah..

Zeynep Gazali'nin tefsirinin özellikleri nelerdi

 

1980’li yıllarda Zindan Hatıraları isimli kitabı ile tanıdı onu dönemin Müslümanları. Kendi anılarını, bizzat yaşadıklarını yazdığı bu eser gerçekten ‘ürkütücü’ idi, zira yazılanları bir kadının yaşamasını düşünmek bile zordu.

Ezher âlimlerinden birinin kızı olarak dünyaya 2 Ocak 1917’de gelen Zeynep Gazali, 20 yaşında Müslüman Kadınlar Birliği’ni kurar. Eskiden Kadınlar Birliği’nin en genç üyelerindendir ama Ezher Üniversitesi’nin konferans salonunda dinlediği konuşmaların etkisiyle Müslüman Kadınlar Birliği’ni kurar genç yaşında. Derneği kurmakla kalmayıp Mısır’ın gündemiyle alâkalı ve endişesiz kalamayacağını belli eden tavırlarıyla sürekli aktif harekette yer alan Gazali, 1938 yılında Hasan el- Bennâ ile tanışır. Yaşadığı hareketli yıllar içerisinde dergicilik de yapan Zeynep Gazali, 1951 ile 1958 yılları arasında Müslüman Hanımlar isimli haftalık dergiyi çıkardı. İlerleyen senelerde Müslüman Kardeşler’in yeniden organize edilmesinde de rol alan bu müstesna insan, tutuklu olan mahkûm aileleriyle yakından ilgilendi. Bu yönü bile onun örnek alınması gereken en güzel özelliklerinden bir tanesi olarak kaydedilebilir. Hapishaneye giren bir komşuya, sırf ‘başkaları ne der’, ‘kocası hapiste, bulaşmayayım hiç’ diye selam dâhi vermeyen Müslümanların Zeynep Gazali’nin hayatını okumaları lazım. Aksi takdirde nefislere uyularak pek çok insanın kalbi kırılmaya devam edecek.

6 yıl kaldı hapishanede!

1965 yılında Müslüman Kardeşler’in birçok üyesinin yanında Zeynep Gazali de tutuklandı. 6 yıl kadar hapishanede kalan ve ciddi anlamda zorluklar çeken Gazali, Pakistan, Türkiye, Kanada, Amerika, İngiltere, Hindistan ve daha birçok coğrafyada bulunmuş bir kişi aynı zamanda.

8 eseri olan Gazali’nin eserlerinden bir tanesi de tefsir: Nazarât Fî Kitabillah. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi’nin hakemli dergisi olan İlahiyat Fakültesi Dergisi’nin 1999 basımlı 3. sayısında üniversitede öğretim üyesi olan Ali Akpınar’ın müfessir olarak Gazali hakkında yazdığı makaleden bazı aktarmalar yapacağız. Bu bağlamda, bundan 8 yıl evvel hayata gözlerini yuman nadide insanın tefsir yazan kısmına dikkat çekmeye çalışacağız.

Zeynep Gazali’nin tefsirinin alt yapısını, hapishanede hiç elinden düşürmediği Kur’ân- ı Kerim’e yazdığı dipnotlar oluşturuyor. Bunu tefsirinde kendisi de ifade eden Gazali, bu notları geliştiriyor ve söz konusu tefsiri kaleme aldıktan sonra Ezher Üniversitesi tefsir profesörlerinden Abdülhay el- Fermavî’ye inceletmesinin ardından 1994 yılında tefsiri yayınlamaya başlıyor. Makaleyi yazan Ali Akpınar, kadın haklarının, kadının sosyal ve bilimsel yerinin çokça tartışıldığı o dönemde (şu an da aynı aslında tartışmaların niteliği) Gazali’nin bu çalışmasının önemli olduğunu söylüyor.

Tefsiri hazırlarken Seyyid Kutup’un Fî Zilâli’l Kur’an’ı ile İbn Kesir tefsirinden istifade eden Gazali, bu iki tefsirin yanı sıra Kurtûbî, Âlûsî, Ebu’s Suûd, Kâsımî, Ehvâzî tefsirlerinden de yararlanmış. Ali Akpınar, tefsirde yararlanılan alıntıların dipnotta gösterildiğini söyleyip şunu ekliyor: “…Gazali, tefsirini hazırlarken sanki bu ilim adamlarının ders halkalarına katılıp onlara öğrenci olduğunu söyler.”

Tefsiri hazırlarken metodu netti!

Akpınar, Gazali’nin, tefsirini hazırlarkenki metodunu da anlatıyor. Önce kolay ve anlaşılabilir üslup kullanarak ayetlerin manasını veren Gazali, sonrasında ayetlerde geçen temel kavramları kısa kısa açıkladıktan sonra ayetin indiği dönemin özelliklerini veriyor okuyucuya. Devamında ayetlerin hükümlerini günümüze taşıyan Zeynep Gazali, yaşanılan sosyal, siyasi ve ekonomik olaylarla ayetler arasında bir bağlantı kurar. Gazali’nin düşüncesinde Kur’an ayetlerini pratik hayata yansıtabilmek için sırasıyla şunları yapmak gerekir: İslâm insanının yetişmesi, İslâm ailesinin kurulması ve İslâm toplumunun oluşumu. O, İslâm’ın temel prensiplerinin hayata geçirilmesi konusunda ise şu iki şartı öne sürer: Allah’ın indirdikleriyle hükmetmek ve Allah yolunda cihad etmek.

Ali Akpınar, yer yer tefsirden alıntılar da yapıyor. Kur’an’ın yalnızca okunmasının, tecvidinin iyice bilinmesinin yanında Nisa Suresi’nde geçen “Kur’an’ı düşünüyorlar mı?” ifadesine dikkat çeken Gazali, onu tek başına okumanın bir işe yaramadığını, ancak ayetleri düşüne düşüne okumanın önemli olduğunu belirtiyor. Kamer Suresi’nde 4 kere tekrarlanan “And olsun ki Kur’an’ı, öğüt olsun diye kolaylaştırdık; öğüt alan yok mudur?” ayetini açıklarken onu okumanın da anlamanın da kolay olduğunun kast edildiğini söyleyen Gazali, 4 defa tekrar edilen bu ayetin tekrar sayısının fazla olmasını ise şöyle yorumluyor: “Israrla Allah kelamını okuma, ezberleme ve anlamanın kolaylığı vurgulanıyor.”

Tefsiri çok yönlü idi

Ali Akpınar, makalenin ilerleyen sayfalarında Gazali’nin tefsirinin belli başlı özelliklerini maddeler halinde şu şekilde sıralayıp, bu maddelerin her birini detaylı bir şekilde inceliyor: Bir ayeti bir başka ayetle açıklaması, sahih hadislere başvurması, gramer bilgilerine ve edebî bilgilere yer vermesi, tefsirin muhtasar oluşu, ayetler arasındaki uyuma dikkat çekmesi, çağdaş toplumsal problemlere Kur’an’dan çözümlerle yaklaşması, olayları canlı bir anlatımla sunması, fıkhî hükümlerden uzak durmayıp onlara yer vermesi, ayetlerin hükümlerini günümüze taşıması, ayetlerden çıkardığı hikmetleri sıralaması, hurafe ve bidatlere dikkat çekmesi, hak ve doğru olmayan rivayetlere yer vermemesi, siyasi konulara teması ve kadınlarla ilgili ayetleri ele alışı.

Vefat yıldönümü vesilesiyle kendisini bir kez daha hatırladığımız ve mücadeleci yönünün yanında yazan yönünü ele aldığımız değerli ve insan Zeynep Gazali’yi hayırla anıp, onun sözleriyle bitiriyoruz: “Allah’ın izniyle, Kur’an’ın ve sünnetin hedeflerini kavrayan ve yolun uzunluğunu idrak edenler, İslâm toplumu dirilinceye ve insanlık Kur’an’la sünnetin sancağı altında gölgeleninceye kadar haktan, hayırdan ve O’na davet etmekten sapmayacaktır. Hak yolda ve sebatla yarışıyoruz. Karşılaştığımız bütün şeylerin karşılığını Allah’tan bekliyoruz.”

 

Esad Eseoğlu dua ile yâd ederek hatırlattı

Güncelleme Tarihi: 03 Eylül 2013, 10:55
banner25
YORUM EKLE
YORUMLAR
yıldız ramazanoğlu
yıldız ramazanoğlu - 6 yıl Önce

zeynep gazali yi anmanız kalplerimizi kuvvetlendirdi. ne iyi ettiniz de bu dünyadan böyle bir insan geçtiğini hatırlattınız. Allah razı olsun..

banner19

banner13