banner17

Arap edebiyatının unutulmuş eserlerini gün yüzüne çıkaran Cizvit papazı Luvis Şeyho kimdir?

Arap edebiyatına dair çalışmalarıyla tanınan ve unutulmaya yüz tutmuş yazma eserleri neşreden Cizvit papazı Luvis Şeyho kimdir?

Arap edebiyatının unutulmuş eserlerini gün yüzüne çıkaran Cizvit papazı Luvis Şeyho kimdir?

Sahanın uzmanlarına göre onun Hıristiyanlık ile Arap dili ve edebiyatı sahalarında yazdığı kitapların ve makalelerin, ayrıca neşrettiği eserlerin sayısı 2750’ye ulaşan Luvis Şeyho kimdir?

Arap olan Luvis Şeyho’nun asıl adı Rızkullāh b. Yûsuf b. Abdilmesîh b. Ya‘kūb Şeyho el-Yesûî’dir. 1859 yılında Mardin’de doğan ve “Luvis Şeyho” ismini papaz olduktan sonra aldı. Büyük kardeşleriyle beraber dokuz yaşlarındayken Beyrut’a gittiği ve orada öğrenim gördüğü biliniyor. 1874 yılında Katolikliğin bir kolu olan Cizvit mezhebine girdi. Bu mezhebe ait Beyrut yakınlarında Gazîr bölgesinde okudu. Daha sonra ruhbanlık eğitimi için Fransa’ya gitti ve dört yıl orada kaldı. Arapça, Fransızca, Latince ve Yunanca’yı bu dönemde öğrendi. Lübnan’a döndükten sonra Beyrut’taki Cizvit okulunda öğretmenlik yaptı. Aynı dönemde Saint Joseph Üniversitesi’nde ilmî çalışmalarla meşgul oldu.

Binlerce yazma eser topladı

Yazma eserlere büyük merakı olan Luvis Şeyho, ömrünü eski eserleri toplamakla geçirdi. Gittiği her yerden yazma eser topladı. İngiltere, Fransa, İtalya ve Avusturya’daki kütüphanelerden Hindistan’dan, Dımaşk, Musul, Halep, Bağdat’tan Arapça, Farsça, Süryânîce ve Türkçe yazılmış olan nâdir yazma eserleri topladı. Şeyho bu yazmalara, istinsah etmek veya satın almak yoluyla sahip oluyordu.

Yazma eser merakı sayesinde topladığı eserlerle el-Mektebetü’ş-Şarkıyye ismiyle şöhret bulan bir kütüphane kurdu. Kütüphanedeki yazma eserlerin sayısının 3000 civarında olduğu biliniyor.

1894’te çıktığı Avrupa seyahatinden döndükten sonra bütün vaktini Beyrut’ta Arap dili ve edebiyatı araştırmalarıyla geçirdi. Luvis Şeyho’nun 1897’de kurduğu el-Meşriḳ dergisi o ölünceye kadar yayınlandı. 1927 yılında Beyrut’ta ölen Luvis Şeyho ayrıca Şam’daki el-Mecmau’l-ilmiyyü’l-Arabî’nin de üyesiydi.

Eserlerinin sayısı 2750’ye ulaşıyor

Sahanın uzmanlarına göre onun Hıristiyanlık ile Arap dili ve edebiyatı sahalarında yazdığı kitapların, makalelerin ve elbette neşrettiği eserlerin sayısı 2750’ye ulaşmıştır.

Luvis Şeyho ayrıca Luvis Ma‘luf, A. Salhânî, öğrencisi H. Lammens ve J. B. Belot gibi isimlerle beraber Beyrut’taki Arap uyanışı (Nehda) hareketinin, önemli temsilcilerinden biriydi. Başka bir ifadeyle Arap milliyetçiliğinin teorisyenlerinden ve öncülerindendi.

Telif onlarca eseri bulunan Luvis Şeyho’nun ilim tarihine en büyük katkısı, Arap edebiyatının unutulmaya yüz tutmuş eserlerini neşretmesidir. Kelile ve Dimne de bunlardan biridir. Şeyho 20’den fazla yazma eseri neşrederek ilim dünyasına kazandırdı.

Neşrettiği klasik eserlerin en meşhurları

Luvis Şeyho’nun neşrettiği klasik eserlerden bazıları şöyledir:

Abdurrahman el-Hemedânî, el-Elfâẓü’l-kitâbiyye (Beyrut 1885, 1898); İbn Sînâ, Kitâbü’s-Siyâse (Kahire 1900); Kelîle ve Dimne (en eski yazma nüshasına dayanılarak yapılan bu neşirde garîb kelimeler açıklanmış, metin tamamıyla harekelenmiştir) (Beyrut 1904, 1905, 1923, 8. bs., 1969); Lutfî Paşa, Âsafnâme (Beyrut 1911); Sâid el-Endelüsî, Ṭabaḳātü’l-ümem (Beyrut 1912; Kahire, ts.; Necef 1387); Fârâbî, es-Siyâsetü’l-medeniyye (Beyrut 1902; DİA, XII, 157); Huneyn b. İshak, Fi’ḍ-Ḍavʾi ve ḥaḳīḳatih (el-Meşriḳ, II [1899], s. 1105-1113).

Nihan Su

Güncelleme Tarihi: 02 Aralık 2018, 23:06
banner12
YORUM EKLE
banner8

banner20