Şehircilikte ilerici değil 'gerici' bir bakışa muhtacız

Mustafa Kutlu, Turgut Cansever ve Mustafa Armağan’ın şehir ve insan düşüncelerinden hareketle günümüz şehirlerini Mustafa Uçurum yazdı.

Şehircilikte ilerici değil 'gerici' bir bakışa muhtacız

Dar bir sokak, ahşap evler, balkonlardan sarkan rengârenk çiçekler, sokakta oyun oynayan mutlu çocuklar, kapı önlerinde sohbet eden, fasulye ayıklayan teyzeler… Bunların arasından huzurla geçtikten sonra birkaç sokak sonra karşımıza çıkan devasa, soğuk, ürperten binalar. Kaçacak yer arayan ruhunu şehrin tarihi, insan kokan dokusuna emanet etmek için soluk soluğa sokaklar arayan günümüzün betona sıkışmış insanları.

Her gün biraz daha betonlaşıyoruz. Sanki bu betonlar binaların temeline değil de içimizin en sıcak noktasına dökülüyor. Binalar yükseldikçe birbirimizden ve daha çok kendimizden kopmaya başladık. Uzak, soğuk ve tenha hayatların insanları olarak sürekli bir arayış içindeyiz. Önce kendimizi, sonra da kaybolan insan yanımızı arıyoruz betonlar arasında.

Mustafa Kutlu’nun binbir çiçekli şehirleri

Bir Mustafa Kutlu hikâyesi okuyorsanız içinizin çiçek kokusuyla, üstünüzün başınızın çiçek renkleriyle dolup taşmaması imkânsızdır. Onun kahramanları ne yapar eder kendilerine bir avuç da olsa toprak parçası bulup çiçeklerine kök saldırırlar. Evinde, işyerinde, çalıştığı yerin küçük bahçesinde bir fırsat bulup çiçeklerle buluştururlar şehirden kaçırdıkları ruhlarını. Şehirde böyle bir imkân bulamazlarsa “Beyhude Ömrüm” diyerek dağ bayır demeden yollara düşüp bir köyün yeşilliğinde alırlar soluğu.

Mustafa Kutlu, şehirlerin hızla insandan uzaklaşmasını hikâyelerinde, denemelerinde sürekli dile getiren bir yazar. Beyhude Ömrüm, Tahir Sami Bey’in Özel Hayatı, Uzun Hikâye gibi eserlerinde yolunuzu sürekli çiçekler keser. Emekle büyütülen, şehrin gürültüsünü dindiren, özellikle insan kokan çiçekler donatır dört bir yanı. Bunların yanında Nur adlı kitabı da tam bir şehircilik kitabıdır. Nasıl şehirler arzu ettiğini aralara sıkıştırır Mustafa Kutlu. Çiçeklerle süslü, renkli, doğanın en güzel dokularıyla bezenilmiş, çok katlı binaları olmayan, insanın huzuru için inşa edilecek şehirlerin hayalini yazar Kutlu Nur’da. İnsanın dünya hayatındaki huzurunun teminatı, yaşadığı şehirdir. Romanda mimarlar, mühendisler, modern yapılar arz-ı endâm ederken, Mustafa Kutlu içindeki çiçeği yine hikâyenin en can alıcı yerlerinden birine yerleştirir. Çiçek ile Cüneyt’in hayali, müstakil ve her yeri çiçeklerle çevrili bir evdir.

Tarihine sahip çıkmak şehirleri canlandırır

Birçok alanda ileri olmak, çağa ayak uydurmak makbul karşılanabilir ama mevzu şehirlerimiz olduğunda, tarihin dokusu şehre nefes aldırır. Cemil Meriç’in “gerici” tarifi tam da şehirlerimize uygun düşmekte. Eskiyi, bizden olanı, özümüzü canlı tutmaktır gerici olmak. Geleneğine sahip çıkarak, kendi öz varlıklarını yaşatarak gerici olmak ve böylece ileriye sağlam adımlarla yürümek. Böyle bir gericiliğe ihtiyacı var şehirlerimizin. Soluklanmak için, demli bir çayı yudumlamak için hep tarihi dokusu yaşayan mekânları tercih ediyoruz. Şehirlerin ayakta duran en gözde hanları, kervansarayları, medreseleri günümüzde hâlâ yaşatılıyorsa şehirlerin kalbi tam da bu mekânlardır.

Şehrin hafızasını yeniden canlandırmak” diyor Mustafa Armağan bu geriye dönüşe. Hafızası yaşatılan şehirlerin ancak geleceğe kalabileceğini anlatıyor her fırsatta. Şehirlerin geçmişinin birer kalıntı deposu olmadığını söyleyerek şehrin mevcut mimarisinin korunmasının ilk hedef olarak belirlenmesi gerektiğini söylüyor.

Şehir kendi dilini bulacak, geçmişte eriştiği bilgeliği hatırlayacak ve geleceğe bu bilgeliğin çizdiği yoldan gidecek. Şehirleri ancak bu türden bir irkilmenin ayakta tutacağını söylüyor Armağan.

Şehre anlam katmak

İnsana, imana değer veren yaşanabilir şehirler inşa etmek. Böyle bir kavramlar silsilesinin ardında beliren en net isim Turgut Cansever’dir. Modern şehirlerin her açıdan insandan uzaklaştığını anlattı ömrü boyunca Turgut Cansever. İnsanı merkeze almak, imanı göz ardı etmeden şehirler kurmak üzerine yazdı, konuştu, inşa etti Cansever.

İslam vurgusunu şehirlere nakış nakış işlemek gerektiğini söylüyor Turgut Cansever. İslam şehirlerinin ruhunu yansıtacak en gözde çalışmanın şehirlerin her köşesinde bu ruhun hissettirilmesiyle olabileceğini anlatıyor. Batıyı taklit etmeye gerek olmadığını, İslam coğrafyasının, mimari konusunda dünyaya ders verecek bir gücü olduğunu ve bu gücü yaşadığımız çağa da yansıtmak gerektiğini bu işe gönül verenlere duruyor büyük usta.

Şehirlerimiz -kabul etmesek de- her gün biraz daha bizden uzaklaşıyor. Bizden olan her şeyden azade şehirler kuruluyor. Bir hayal olarak kalsa bile içimizdeki yeşeren umutları canlı tutmak adına Mustafa Kutlu’dan bol çiçekli bir bahçe, Mustafa Armağan’dan yüzyıllara meydan okuyan bir kervansarayın gölgesi ve Turgut Cansever’den içimizi aydınlatacak serin ve az katlı bir ev hayal edebiliriz. Umalım ki gün gelir hayaller de gerçek olur.

 

Mustafa Uçurum yazdı

Güncelleme Tarihi: 08 Ağustos 2015, 12:18
banner12
YORUM EKLE

banner19