Buhari'nin Google ile imtihanı!

"Peki ya güvenilirlik neden önemli? Doğru bilgiye direk kendimiz ulaşamaz mıyız? Ya da doğru bilgi edinmemiz şart mı?" Sümeyye Şahin yazdı.

Buhari'nin Google ile imtihanı!

Hicri ikinci asırdan yirminci yüzyıla uzanan serüven. Ne demek Buhari ve Google’ın aynı cümlede olması? Hepinizin aklında bu soru vardır eminim.

İmam Buhari bilindiği gibi “Kütüb-ü Sitte” adı verilen güvenilir hadis kaynaklarından Sahih-i Buhari sahibidir. Peygamber sözlerinin tespitinde, tedvininde ve sağlıklı bir biçimde günümüze ulaşmasında emeği geçen alimlerin en meşhurudur. Öyle ki güvenilir kavramının vücut bulmuş hali olduğunu anlatan meşhur meseli hepimiz hatırlıyoruz.

Mesleki Arapça dersinde hadis ilmi ile ilgili parçaları işlerken ثقة(sika) “güvenilir” kavramı ile karşılaşınca nedense aklıma Google arama motoru geldi. Neyi nereden araştırdığımızın delili olarak gösteremesek de sosyal medya ve arama motorlarında dijital platformlarda yayınlanan verilerin ne kadar güvenilir olduğu muamması aslında anlatmak istediğim.

İnternet ortamında servis edilen bilgilerin ya da kayıtların gerçeği yansıtmama ihtimali o kadar fazla ki canlı yayınlar esnasında dahi bununla karşı karşıya kalıyoruz.

Özellikle siyasi, ideolojik ya da show amaçlı bilgilerde; şahıslar, kurumlar ya da belli alanlarda konulara ait asparagas bilgi ile karşılaşmaktayız. Çamur at izi kalsın kabilinden girişimler arttıkça hele de montaj kasetler ve fotoğraflar yaygınlaştıkça neye nasıl güvenebileceğimizi irdelemek vacip oluyor.

Peki ya güvenilirlik neden önemli? Doğru bilgiye direk kendimiz ulaşamaz mıyız? Ya da doğru bilgi edinmemiz şart mı?

Elbette şart. Yanlış bilgi üzerine tesis edilen düşünce, duygu, davranış ya da buluş yanlış sonuçlar vereceğinden toplumu maddi manevi kaosa sürükleyecek, iletişim, etkileşim, bilim ve üretim konusunda ilerleme sağlamamızı engelleyecektir. Bunun yanı sıra her alanda her bilgiyi birincil kaynaktan öğrenmemiz mümkün olmayacaktır. Aksi takdirde çağdaşı olmadığımız şahsiyetler ve eserleriyle ilgili bilgiye ulaşamayız. Bunun için bize araştıracağımız dönem ve şahısla ilgili köprü vazifesi görecek güvenilir kimseler lazımdır. Bunlar yalan, iftira, yalan yere yemin hile ve aldatmanın olmadığı vicdanı etkin şahıslar olmalıdır.

Bilgi kaynağının güvenilir olması zarureti İsra Suresi 36.ayette: "Hakkında bilgi sahibi olmadığın şeyin peşine düşme! Kuşkusuz kulak, göz ve gönül bunların hepsi ondan sorumludur" şeklinde peşin hüküm vermekten kaçınmamız emredilmiştir. Ayrıca Hucurat Suresi’nde: ".. size bir fasık haber getirdiğinde doğruluğunu araştırın... " emri ile bilginin kaynağını sorgulamaya vurgu yapılmıştır.

Bu ayetler bağlamında Peygamber sünnetini tespiti konusunda özelde hadis ilminde genelde ise İslami ilimlerin tamamında ortaya konan emek ve çaba sayesinde yüzyıllar arasında bağ kurabiliyor hatta başka bir devrin dilinden konuşabiliyoruz.

Kaldı ki bu çaba sadece İslami ilimlerde değil psikoloji, sosyoloji, felsefe, tarih, edebiyat, matematik, astronomi, fizik, kimya vs bütün sosyal bilimler ve fen bilimleri alanlarında da geçerlidir. Daha kapsayıcı ve objektif kurallarla belirlenen bu kriterler doğrultusunda oluşturulmuş makaleler, tezler, ansiklopediler ya da deneysel faaliyetler, doğru bilginin lokomotifi görevini üstlenmişlerdir.

Hâl böyle iken bırakın gündelik bilgi konusunda kullanmayı sözde bilimsel ya da güvenilir veri adı altında gelişigüzel serdedilen bilgiler servis edilmektedir. Aklı, mantığı ve vicdanı etkin kılmadığımız, kendi fikirlerimizi ya da çıkarlarımızı desteklemesi dışında kriter gözetmediğimiz koşulsuz kabule dayalı bu tür bilgiler adeta çöplük içerisindeki çöp taneleridir. Bu tanecikler bizzat çöp olabildiği gibi işe yarar bir şey de olabilmektedir.

Her birinin dikkatlice ayıklanması gerekmektedir.

İşte bu sebeplerle güven denilince, doğru bilgi çabası denilince aklıma İmam Buhari gelir. Doğru bilginin yanlışla iç içe olduğu yerlerde “Buhari olsa ne yapardı?” demekten kendimi alamıyorum. Resim video ya da yazı fark etmeksizin her birinde bin bir türlü hilenin döndüğü, çeşitli uygulamalarda montaj ve rötuşlar yapılabildiği herkesçe malum iken bilgiyi bu kadar hor kullanmamızın, aceleci davranmamızın bizleri yalan ve iftiraya sürüklediği açıktır.

Sümeyye Şahin

Yayın Tarihi: 28 Mayıs 2021 Cuma 18:00
banner25
YORUM EKLE

banner26