Peygamberimizin kâtipleri

Hz. Muhammed (s.a.v) ümmî (okuma yazması olmayan) bir Peygamber olduğu için kendisine inen âyetlerin, gönderdiği mektupların, diğer evrakların ve savaş ganimetlerinin yazılmasını, gelen mektupların tercümesini okuma yazması olan sahabeye yaptırmıştır.

Hz. Ebu Bekir ve Hz. Ömer, Peygamber efendimizin iki veziri durumunda idiler. Affan oğlu Osman (Hz. Osman) ve Ebu Talip oğlu Ali’de vahiy kâtipliği yaparlardı. Fakat Resullah’ın (s.a.v) onlardan başkada kâtipleri vardı.

En meşhurları şunlardır:

As b. Ümeyye b. Abdişems b. Said oğlu Halid vahiy kâtibi idi. Besmeleyi ilk önce yazan odur ve ilk Müslümanlardan olup hicret yolunda Habeşistan’a gitmiş ve Hayber’in fethi sırasında Medine’ye gelmiştir. Kölesi Ebu Fatıma oğlu Muakıb da ilk muhacirlerden olup Resullah’ın (s.a.v) mühürdarlık hizmetin bulunmuş ve Hz. Ebu Bekir ile Hz. Ömer’in halifelik devirlerinde Beytülmal Emini (Hazine nazırı) tayin edilmiştir. Sa’d’in kardeşi As oğlu Eban da Mekke’nin fetholunduğu gün Müslüman olup vahiy kâtibi olmuştur.

Hasene oğlu Şurahbil ilk vahiy katiplerinden ve ilk Müslümanlardan olup Habeşistan’a hicret etmiş ve Ümmü Habibe ile beraber Medine’ye gelmiştir. Ondan sonra da hükümdarlara mektuplar yazmıştır. Hadramut ahalisinden büyük Ashab’dan olan Hadrami oğlu Ala da vahiy kâtiplerinden biriydi.

Yine fakihlerden Sabit oğlu Zeyd de vahiy kâtiplerinden olup, başka şeyler de yazardı. Etraftan gelen mektupları tercüme için Resullah’ın (s.a.v) emriyle Yahudi ve Süryanice yazıp okumasını öğrenmiştir. İleride anlatılacağı gibi Hz. Ebu Bekir’in emriyle Kur’an-ı Kerim’i toplayan odur.

Said b. Ebu Serh oğlu Abdullah, Affan oğlu Hz. Osman’ın süt kardeşi olup Mekke fethinden evvel Müslüman olarak vahiy kâtibi olmuştur. Sonra dinden döndüğü için Meke’nin fethi günü kanı heder (görüldükleri yerde öldürülmelerine izin verilenler) edilmişken, Hz. Osman’ın aracılığı ile affedildi ve sonra sağlam bir Müslüman oldu.

Kureyş’in reislerinden olan Ebu Süfyan, Mekke’nin fethi sırasında oğullarıyla birlikte Müslüman olarak Müellefe-i Kulub’dan (Peygamberimiz zamanında kalpleri İslâm'a ısındırılmak için iltifat görmüş olanlar) olmuştu. Kızı Ümmü Habibe, Hz. Peygamber’in (s.a.v) hanımlarındandır. Başı büyük ve kısaya yakın orta boylu bir adamdı. Hem kendisi ve hem oğulları Mekke’nin fethinden sonra Medine’ye taşınmışlardı. Ebu Süfyan ve oğlu Yezid, Hz. Peygamber’in (s.a.v) katiplik hizmetinde bulunmuşlardır. Öteki oğlu Muaviye ise vahiy kâtibi olmuştu.  O da akıllı ve ileri görüşlü bir zattı.

Bazı tarihçiler der ki “Ebu Süfyan’ın  çocuklarının en hayırlısı bu Yezid’dir.”

Mekke’nin fethedildiği yıl Müslüman olan Kureyş’li Erkam’ın oğlu Abdullah, Hz. Peygamber tarafından hükümdarlara ve başka yerleri gönderilen mektupları yazardı ve Hz. Peygamber’in (s.a.v) yanında pek emin bir zattı.

Aşere-i Mübeşşere’den Avvam oğlu Zübeyr ile Hayber’in fethedildiği yıl Müslüman olan Salt oğlu Cüheym, zekat mallarının kâtipleri idiler. Şubei Sakafi oğlu Mugire de Numeyr oğlu Husayn ile beraber diğer evrakı yazarlardı. Bu Mugire, Rıdvan Biatı’nda (Hz. Muhammed’in, sahabelerinden ölünceye kadar savaşacaklarına dair aldığı söz) bulunmuştur; üstün zekâ ve aklıyla bilinen dört zattan biridir. Onlara dört dahi derlerdi ki bunlar; Mugire, As oğlu Amr, Muaviye ve babasının oğlu Ziyad’dır. (Ziyad Ebu Süfyan’ın oğludur. Ancak cahiliye devrinde evlenme usulüne göre zina çocuğu sayıldığından ona babasının oğlu derlerdi.)

Hasıb Sehmi el Eslemi oğlu Büreyde, Resullah Mekke’den Medine’ye hicret ederken Gamim denen yere gelince Sehimoğulları’ndan ve kendi ailesinden yetmiş kişi ile gelip iman etmişti. Bir defa Hz. Peygamber tarafından Süleymoğulları’na gönderilen mektubu yazmıştır.

Amr oğlu Süheyl ve kardeşi eski muhacirlerden Hatib, Ebu Eyyubu Ensari ve As oğlu Amr da kâtiplik hizmetinde bulunan zatlardandır.

Cenab-ı Allah, bizleri Peygamber’imizin (s.a.v) hadis-i şeriflerini öğrenip beynimize yazan kâtiplerden eylesin.

                                                                                         

YORUM EKLE
YORUMLAR
Okuyucu
Okuyucu - 2 hafta Önce

Mahmut bey harika bir yazi olmus. Çok bilgilendirici. Yazıyı okuyunca bilmediğim ne kadar cok şey varmış dedim. Bu değerli yazi için teşekkürler.

banner19

banner13

banner26