Ömrünü musikiye ve Mevleviliğe vermişti Nezih Uzel

Nezih Uzel, aldığı Mevlevi kültürünü yaşatmak için çok uğraşmıştı. Mevlevi kültürünün tarikat boyutundan daha çok bir folklor yapılanması gibi algılanmaya başlanması onu bu çalışmalara itmişti. Abdurrahman Oğuz yazdı..

Ömrünü musikiye ve Mevleviliğe vermişti Nezih Uzel

2012'nin başında tanıştım onunla. Üsküdar’daki evinde daima misafir olurdu. Yanında kalabildiğim süre boyunca, zaten dört-beş ay kadar, fark ettim ki kendisinden çok misafirlerini düşünüyordu. Hayatı boyunca pek çok dostu olmuş, pek çok misafiri olmuştu. Sonra Mayıs’ın 1'inde Salı sabahı ahirete göçtüğünde hepimizin misafir olduğunu bir kez daha anlattı bize.

Nezih Uzel ömrünü gazeteciliğe, tarihe, araştırmaya, musikiye ve ilime vermişti. 1938'te Mudanya’da doğduğunda sıkıntılar art arda geliyordu. Türkiye’nin içinde bulunduğu durumu kendi gözleri ile görmüştü daha çocukken. Hem sosyal hayatta, hem de kültür hayatında değerler çıkarmakta sıkıntı çekmektedir Türkiye. İşte böyle bir dönemde Nezih Uzel Osmanlı kültürünü öğrenmiş, batı kültürüne ve yabancı dillere hâkim olmuş, Mevleviliği çok iyi öğrenmiş ve uygulamıştı.

Üstad Nezih Uzel, Galatasaray Lisesi'ni bitirdikten sonra o yıllarda Osmanlı kültürünün son halkaları ile tanışır, ders alır ve hemhal olur. Süheyl Ünver’den dersler alır, kudümzenbaşı Sadettin Heper’den kudüm öğrenir, Halil Can’ın ney derslerini takip eder. Müzehhip ve hattat Necmettin Okyay, Halim Yazıcı, Bekir Pekten’in derslerini izler. Yenikapı Mevlevihanesi'nin son şeyhi Abdülbaki Efendi’nin oğlu Resuhi Baykara ve araştırmacı, tarihçi ve çevirmen Abdulbaki Gölpınarlı aracılığıyla Mevlevi kültürünün engin deryasına dalar. Bunun yanında farklı tarikatları tanır ve Üsküdar’daki Özbekler tekkesi şeyhi Necmettin Özbekkangay’ın dostlarından olur.

Mevleviliğin doğru anlaşılması için çalıştı ömrü boyunca

Nezih Uzel, aldığı Mevlevi kültürünü yaşatmak için çok uğraşmış ve bununla ilgili çalışmalar yapmıştı. Mevlevi kültürünün tarikat boyutundan daha çok bir folklor yapılanması gibi algılanmaya başlanması ve bu kültürün giderek damarlarını kaybetmesi ve kaybettirilmesi onu bu çalışmalara itmişti. Pek çok çalışmalarının yanı sıra 1981 yılında semazenbaşı Ahmet Bican Kasaboğlu ile hâlâ faaliyetlerine devam eden İstanbul Sema Grubu'nu kurdu. Bu grup, yurt içinde ve dışında çok sayıda konser verdi ve sema ayini düzenledi. Galata Mevlevihanesi ve TC Vakıflar İdaresi'ne bağlı Üsküdar mevlevihanesinde ilk defa sema ayini icra etti. Grup, 1987 yılında Konya Belediyesinin daveti üzerine o yıl uluslararası Mevlana İhtifali'nin müzik ve sema görevini üstlendi. Aynı yıl Kütahya Mevlevihanesi’nde 1925'ten sonra düzenlenen ilk sema törenini gerçekleştirdi.

Grup, 1998 yılında Prof. Guiseppe Fanfoni tarafından onarılan Kahire Mevlevihanesi'ni hizmete açtı. Girit Hanya, Lübnan Trablusşam ve Kudüs mevlevihanelerinde ayin icra etmeyi de gündemine aldı. ‘İstanbul Sema Grubu’ on sekiz yılda otuza yakın semazen yetiştirdi. Paris'te kurulan Association Mevlana ve Londra'da kurulan Rumi Society ve Finlandiya'da bulunan Nefes derneklerine ilham kaynağı oldu. Bu faaliyetlerinde Hz. Mevlana ve Mevlevilikle ilgili bilgiler aktardı ve insanlara ve izleyicilere Mevlevi kültürünü aktarmaya çalıştı.

Nezih Uzel, Refi Cevat Ulunay’ın teşvikiyle gazetecilik de yaptı. Aynı zamanda yurt dışında Roger Garaudy, Raymond Cartier gibi yazar ve fikir adamlarıyla tanışır. Edward Said, Annamarie Schimmel gibi araştırmacılarla irtibata geçer. Bunlardan bazılarının kitaplarını Türkçe’ye kazandırır. Pek çok dergi ve gazetede muhabirlik ve yazarlık yapar.

Üstad, 1966 senesinde Münir Nurettin yönetimindeki İstanbul Belediye Konservatuarı icra heyetinde de görev almıştı. İstanbul Radyosu’nda kudümzen olarak görev almıştı.

Onunla oturunca sanki bir kültür deryasının yanındaymışsınız gibi hissederdiniz. Mesela bir Fransız TVsi izlerdiniz. Aynı anda tercümesi ederek sizi de bilgilendirirdi. Bir başka akşam İngilizce bir kitabı size okutturur ve tercüme ederdi. Tarihi bir geçide girerdiniz evine girerken, tarihi bilgileriniz canlanırdı onun yanında. Hizmetleri vesilesi ile pek çok kişinin akıbeti güzel yönde ilerledi. Allah ondan razı olsun.

Abdurrahman Oğuz yazdı

Güncelleme Tarihi: 08 Ekim 2019, 10:20
banner25
YORUM EKLE

banner19

banner13

banner26