banner17

Erzurum türkülerinin coşkun sesi: Raci Alkır

Erzurum dağlarının karı gibi tertemiz, boranı gibi dinleyeni naçarlaştıran, umutlandıran, yüreğimizi delip geçen bir büyük ses: Raci Alkır... Nam-ı diğer 'Tatyan Baba', 'Türkü Paşa'… Muaz Ergü yazdı.

Erzurum türkülerinin coşkun sesi: Raci Alkır

Hani yaylam hani senin ezelin / Güz gelende döker bağlar gazelin…” diye başlayan bir Erzurum türküsü var. Sıkıştırıldığımız, üst üste istiflendiğimiz büyük şehirlerde duyunca mutlaka içimizde sıla özlemini uyandıran türkü… Uçsuz bucaksız yaylaları, baktıkça doyamadığımız karlı dağları, melemeleri ovayı tutan emlik kuzuları, çocukluğumuzu hatırlatır bize… Konut diye betondan dağlara esir edildiğimiz, beton silolara kapatıldığımız modern zamanlarda kadim bir rüzgâr gibi eser. Başka bir Erzurum türküsüne tutunuruz sonra. “Tutam yar elinden tutam / Çıkam dağlara dağlara / Olam bir yareli bülbül / İnem bağlara bağlara…” diyen türküye.

Bahsettiğimiz türküleri ve diğer Erzurum türkülerini Raci Alkır’dan dinlemek… Erzurum dağlarının karı gibi tertemiz, boranı gibi dinleyeni naçarlaştıran, umutlandıran, yüreğimizi delip geçen bir büyük ses… Raci Alkır… Tatyan Baba… Türkü Paşa… Erzurum türkülerinin coşkun sesi…

Sesini paraya, ranta dönüştürenlerden değil

1933 yılında Erzurum’da doğar Alkır. Asıl mesleği terzilik. Askerlik sonrası terzi dükkânında geçiminin peşinde. Kendi gibi terzi olan babası tasavvuf müziğine yönelince Alkır da babasının izinden gidiyor. Erzurum’un önemli şahsiyetlerinden, edebiyatımızın ve tasavvuf dünyamızın meşhur simalarından Muhammet Lütfi Hazretleri ya da bilinen adıyla Alvarlı Efe Hazretleri’nin zikir meclislerine devam ediyor. O dönemin önemli gazelhanları onu da halkaya alıyorlar. Raci Alkır tekke adabıyla yetişiyor.

Raci Alkır da sesini paraya, ranta dönüştürenlerden değil. Para karşılığı türkü söylemek, söylediği türküler dolayısıyla para talebinde bulunmaktan her zaman hicap etmiş. Paranın yerine nice gönüller kazanmış. Nice gönüllerde hâlâ yaşıyor. Erzurumlu Emrah’ın, Sümmani Baba’nın unutulmaması biraz da Alkır’ın çabalarının sonucu. “Erzurum Kilidi Mülk-ü İslam’ın”, “Dün Gece Yar Hanesinde”, “Seyreyle Güzel Kudret-i Mevlam Neler Eyler”, “Can Bula Cananını”, “Vardım Eşiğine Yüzüm Sürdüm”, “Nefis Sen Ölmez Misin”, “Kadem Bastı Gönül Tahtı”, “Göç Göç Oldu Göçler Yola Dizildi”, “Aya Bak Nice Gider”, “Dün Gece Yar Hanesinde”, “Beni Sorma Bana”, “Bingöl Bugün Dumandır”… Alkır’ın türkü hafızamıza kazandırdıklarından.

“‘Aşkım aşkım’dan başka bildikleri yok…”

Söylenmesi, okunması çok zor olan tatyanları hiç zorlanmadan, muhteşem icra ediyor. “Yandı canım tende ey ruh-i revanım bir su ver / Kurudu saki hararetten dehanım bir su ver / Teşne-i ol lal-i lebin ruhlerinden isterim / Yandı dil pişti ciğerler nevcivanım bir su ver.” Bu tatyanı okumak için hem davudi bir ses hem de beyitleri anlamak gerekir. Alkır bunu hakkıyla yapabilenlerden.

16 Aralık 2011'de yani bundan dört sene önce memleketi Erzurum’da Hakk’ın rahmetine kavuşan Raci Alkır’a binlerce rahmet olsun. Yazımızı onun şimdiki müzik ve sanat ortamını değerlendiren, sanatçıları anlatan şu cümleleriyle nihayetlendirelim. “Sanırsın sivrisinek; dogir, ertesi gün ölir. Öyle beste mi olur. Eser odur ki kalıcı olacak. Sahnede oraya koşirler, buraya koşirler. Sanatçı ağır olur. Böyle şey görmedim. ‘Yıldızlı Semalar’ı oku de, hiçbiri okuyamaz. ‘Aşkım aşkım’dan başka bildikleri yok…”

Ruhu şad olsun, mekânı cennet…

Raci Alkır - Hani yaylam hani senin ezelin:

 

Muaz Ergü yazdı

Güncelleme Tarihi: 03 Ocak 2017, 13:59
YORUM EKLE
YORUMLAR
İsmail Bingöl
İsmail Bingöl - 3 yıl Önce

Sevgili Muaz Ergü; Raci Alkır konusundaki yazınız için teşekkürler.

İsmail Bingöl
İsmail Bingöl - 1 yıl Önce

Değerli Ergü; halk müziğimizin değerli sesi ve derlemecisi rahmetli Raci Alkır'ı anlattığınız yazınızdan dolayı teşekkür ediyorum. Ayrıca, türkülerimize emek verenler hakkında yazdığınız diğer yazılarda bu konudaki boşluğu doldurmak açısından önemli.Selam ve muhabbetle...

Şenol Kantoğlu
Şenol Kantoğlu - 5 ay Önce

Her yönüyle seviyoruz

banner19

banner13

banner20