banner17

Türkiye'de kaç kitapçı var?

Yayıncılık sektöründe neler oluyor, bu sorunun cevabını sektörle ilgili ciddi çabaları gözlerden kaçmayan Münir Üstün kaleme aldı.

Türkiye'de kaç kitapçı var?

Kitap kulesiYayıncılık sektörüne bir bakış

Türkiye’de cumhuriyetin ilk yıllarında, hemen her alanda olduğu gibi yayıncılık sektörü de büyük oranda devlet eliyle yapılmış ve gelişmiştir. 1960'larda dünyanın özgürlük havası hiç kuşkusuz edebiyat ağırlıklı kültür yayıncılığımızın gelişmesine neden olmuş. Doksanlı yıllarda, büyük sermayenin kısmen yayıncılık alanına girmesi ve batıdaki gibi modern kitap mağazalarının açılmasıyla yayınlanan kitap başlık sayısı ilk defa 10.000’leri yakalamıştır. 

Yıl 

Yayımlanan yeni başlık sayısı

19969.444
199710.765
199811.322
199911.805
200013.177
200526.000
200628.000
200729.312
200832.432
200931.286 

Teknoloji geliştikçe baskı sayısı arttı

Masaüstü yayıncılık ve baskı teknolojilerinin gelişmesi  bu ivmenin en önemli etkenlerinden biri olmuştur. Özellikle kamunun yayıncılık alanında kendi özeline çekilmesi ve piyasa şartlarında yayın yapmaya başlamasıyla birlikte özel sektör yayıncılığında yayın çeşit sayısı, yayın türleri ve yayıncı sayısında adeta bir patlama yaşandığını görüyoruz. 2000’li yıllarda Türk yayıncılarının dünya yayıncılarıyla entegrasyonu gerçekleşmeye başlamıştır. Yayıncılık sektörüne çağdaş bir bakış açısı hâkim olmuş ve yeni yayınevleri kurulmuş, teknolojik gelişmeler yaygın bir şekilde kullanılmaya başlanmış, kısaca yayıncılık hızlı bir gelişim göstermiştir.  

Kültürler arası diyalogun sağlanmasında kitabın önemli bir işlevi vardır. Kitap, manevi açıdan da ulusları birbirine yaklaştırır. Hem doğu kültürünü hem de batı kültürünü birlikte yaşayan bir ülke olarak uluslararası diyalogu sağlayabilecek kültürel-coğrafi ve siyasal birikime sahibiz. Bu birikim 21. yüzyılda Türkiye coğrafyasında kendini göstermektedir.  

Korsan kitaplarYayıncının en büyük sorunu: Korsan

Yayın dünyasının yapısal sorunları çözüm beklerken telif haklarının en önemli ihlali olan fiziki kitap korsanlığı, ülkemiz yayıncılığının en önemli sorunu ve baş ağrısıdır. 2002 yılından itibaren çıkartılan yasaların ve yayıncılık alanındaki sivil inisiyatifin gelişmesinin etkisiyle, günümüz yayıncılığının sorunları çözülebilir hâle gelmeye başlamıştır. Korsan yayını önlemek amacıyla kitapların bandrollenmesi uygulaması yayın hayatımıza girmiştir.

1996 ve 2000 yıllarında değiştirilen Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu en son 2004 yılında gözden geçirilmiştir. Yeni yasayla korsan kitap yapan, satan, dağıtanlara ve basanlara ağır para cezaları getirilmiştir. Yeni yasanın en önemli yeniliklerinden biri, korsan yayını şikâyete bağlı suç olmaktan çıkarıp kamu suçu olarak görmesidir. Bir diğer yenilik ise kitaplar bandrollü bile olsa sokaklarda, iskele ve meydanlarda satılmayarak korsanın önüne geçilmeye çalışılmasıdır. Yasa değişikliği ve buna benzer diğer pek çok önlem ve çabalarla korsan yayıncılığın pazar payında önemli gerilemeler sağlanacağına inanmaktayız. 

Modern baskı makinesiBüyük sermaye grupları yayıncılığa yatırım yaptı

Yayıncılık sektörümüzün son on yılının oldukça dinamik ve gelişme gösteren olaylara sahne olduğunu gözlemliyoruz. Büyük sermaye grupları yayıncılık işine yatırım yapmaya başladılar. (YKY, Türkiye İş Bankası, Doğan Grubu (Doğan Kitap, Doğan Egmont). Bazı gruplar da girdikleri yayıncılık sektörünü karlı bulmayarak sektörden çıktılar (Koç, Aksoy, Sabah, Alkım). Yayıncılar pazarlamaya önem vermeye başladılar, Ürünlerinin tanıtımlarında yazılı ve görsel medyayı kullanmaya başladılar. Kitap kapak tasarımlarında profesyonelleşme arttı. Kitap fuarlarında özel stant tasarımları yapılmaya başlandı. Dağıtım ve satış işlemleri önem kazandı.

1990'lardan bir baskı makinesiRekabet yazar transferlerine sebep oldu

Yayıncılar arasında artan rekabet ile birlikte yazar transferleri başladı. Bu transferlerde zaman zaman astronomik rakamlar ortaya çıktı. 2003 yılında, sektörde ucuz kitap furyası yaşandı. İlk başlarda yoğun üretilen ucuz kitaplar, yerini giderek yüksek tirajlı kitaplara bıraktı. Büyük alışveriş merkezlerinde ya da metropollerin önemli yerlerinde modern kitapevleri açıldı ve bu kitapevleri zincir mağazalara dönüştüler. (Remzi Kitapevleri, D&R Mağazaları, İnkılap Kitapevleri, Net Kitapevleri, Megavizyon, N&T vb.) Migros, Carrefour, Tansaş, Gima, Real, Beğendik, Boyner, Metro vb. marketlerin içinde kitap reyonları açıldı. 

Çiçek gibi açmış kitaplarTelifler hem yurt içine hem yurt dışına

Bugüne kadar ISBN Ajansından yaklaşık 18.790 kişi ve kurumun ISBN aldığı ve faaliyetine devam eden 1900 civarında yayıncımız olduğu araştırmalarımızda görülmektedir. Yine ISBN verilerine göre 2009 yılında 31.286 başlık altında toplam 130 milyon kitap üretildiğini görmekteyiz. Ülkemizde 12 adet telif hakları ajansı profesyonel olarak çalışmaktadır. Bu 12 ajanstan Kalem Telif Hakları ajansı ve İstanbul Telif Ofisi özellikle içeriden dışarıya telif hakkı satmakta ve ülkemizi yurtdışında başarıyla temsil etmektedirler. 

Ernest Hemingway iş başında1987-2009 yılları arasında yayımlanan kitapların yeni başlık sayısı 317.833’tür. 2009 yılında çeviri kitap sayısı 5023 adettir. İlk üçte ise 2753 adet ile İngilizce, 432 adet Fransızca ve 357 adet ile Arapça dilleri yer almaktadır.  Türkiye de faaliyette bulunan 1149 kütüphane bulunmaktadır. 

Ülkemizde en çok yayın yapan şirketler

Türkiye de en çok yayın yapan özel şirketler ise; İnkilap Yayınları – 2726, Yapı Kredi Yayınları – 2565, Doğan ve Egmont Yayıncılık – 2194, Alfa Basım Yayın – 2077, Can Sanat Yayınları – 1998, Beta Basım Yayın – 1998, Timaş Yayınları – 1829, İletişim Yayınları – 1606, Boyut Yayıncılık – 1606 ve İş Kültür Yayınları – 1354 adettir. Ülkemizde 10.000 civarında kitapçı olduğu söylenmekle birlikte, yayıncılık sektörünün ulaştığı kitap satılan yerlerin 1300 civarında olduğu sanılmaktadır. Kitap dağıtımcılığı işiyle uğraşan irili ufaklı kurum sayısının da 120 civarında olduğunu görmekteyiz.    

Türkiye’de Yayıncılık Sektörünün  Büyüklüğü Toplam 1.25 milyar dolardır.  Eğitim yayınları yaklaşık 500 milyon dolar, kültür yayınları yaklaşık 500 milyon dolar, korsan payı (hırsızlık payı) 245,2 milyon dolar olarak tahmin edilmektedir. Mevcut rakamların Türkiye’nin gerçek potansiyelini yansıtmadığını gözlemliyoruz.   

1990 sonrasında yaşanan gelişmelerle yayıncılığımız ivme kazanmaya başlamış. Yayıncılık sektörünün aktif oyuncuları olarak yakın gelecekte geçen 10 yılda gerçekleşen %300 büyümenin de ötesine ulaşacağımıza inanıyoruz.  

Münir Üstün 

Basın Yayın Birliği Başkan Yardımcısı 

İstanbul Ticaret Odası 30. Basım Yayın ve Medya Komite Üyesi

Güncelleme Tarihi: 19 Nisan 2010, 13:31
YORUM EKLE
YORUMLAR
adnan dizer
adnan dizer - 9 yıl Önce

bu minvalde metinler artarsa bu site daha yakışıklı olur. daha net, yoğun.

Sanane
Sanane - 12 ay Önce

Bugüne kadar ISBN Ajansından yaklaşık 18.790 kişi ve kurumun ISBN aldığı ve faaliyetine devam eden 1900 civarında yayıncımız olduğu araştırmalarımızda görülmektedir. Yine ISBN verilerine göre 2009 yılında 31.286 başlık altında toplam 130 milyon kitap üretildiğini görmekteyiz. Ülkemizde 12 adet telif hakları ajansı profesyonel olarak çalışmaktadır. Bu 12 ajanstan Kalem Telif Hakları ajansı ve İstanbul Telif Ofisi özellikle içeriden dışarıya telif hakkı satmakta ve ülkemizi yurtdışı

banner8

banner19

banner20