Timbuktu'daki İlmi Mirası Teröristlerin Elinden Kurtardı

Abdülkadir Haydara, Timbuktu’nun tarihi mirasını tek başına dert edinen ve terörü buna bulaştırmamak adına kendini adamış birisi. M. Murtaza Özeren yazdı.

Timbuktu'daki İlmi Mirası Teröristlerin Elinden Kurtardı

Orta Doğu ve Orta ile Kuzey Afrika’da son on yılda baş gösteren terör örgütleri, bölgenin insanlarına verdiği zararların yanında kültürel değerlere de onulmaz darbeler vurmakta. Irak ve Suriye’de yitip giden camiler, türbeler, geçmiş medeniyetlerin yadigarı yapılar, İslam öncesi ve sonrası sanat eserleri, şehirler listeye dökülmeye kalkılsa sonu gelmez o listenin. Belki bu bölge bir gün sükuna erecek ve yitenlerin peşine düşülecek. O gün yapılabilecek en iyi fiil Mostar Köprüsü’nün tamiri gibi olacak; ne Mostar aynı Mostar’dır bugün ne de köprü o Sinan yapısı köprüdür artık…

Ortalık aydınlandığı vakit, bombalanan, tarumar edilen, yağmalanan müzelerin, kütüphanelerin, türbe ve camilerin demirbaşlarına kayıtlı hangi eserlerin Batıdaki özel koleksiyonları ve müzeleri süslemeye başladığını, müzayede salonlarının en değerli parçaları olduğunu tam anlamıyla görmeye başlayacağız. Bin yılı aşkın sürede inşa edilmiş bir kültür hazinesinin yitişi ise elbet geleceğimizi daha da kısırlaştıracaktır.

Bu hercümerç içerisinde Afrikalı bir inanmış adamın yaptığı bir hizmeti aktarmak istiyorum. Abdülkadir Haydara, Timbuktu’nun tarihi mirasını tek başına dert edinen ve terörü buna bulaştırmamak adına kendini adamış birisi.

Şehirdeki 400.00 kadar değerli kitabın nasıl korunabileceğine kafa yordu

Timbuktu, İslam medeniyetinin serpilip neşvünema bulduğu bir belde. İslam’ın Afrika sathında yayılmasında önemli bir merkez olan bu şehir, bir çok önemli cami ve medreseyi haizdir. Bu kültürel merkezde İslam medeniyetinin değerli ürünleri verilmiştir. Hatta Timbuktu 13-17. yüzyıllar arasında İslâmî eğitim başlıca merkezlerindendir.

Bu bölge radikal İslamcı terör örgütlerinin hedeflerinden. Halka geniş çaplı kıyım yapılmasının yanında kültürel değerler de silinmeye çalışılıyor. Bütün bunların İslam adına yapılması tabii ki apayrı bir fecaat.

2012 yılında Mali ordusunun bu aşırı gruplara karşı mağlup olmaya başladığını gören Abdülkadir Haydara, şehirde mevcut bulunan 400.00 kadar değerli kitabın korunmasının yollarını düşünür. Ayrıca, 12. yüzyılda deri üzerine altın parçacıklarını havi mavi bir mürekkeple yazılmış bir Kur’an, 1684 yılında Timbuktu’da kaleme alınmış tıbbi bir kitap, astronomi, matematik, şiir ve gizli ilimler gibi konularda, kendi ifadesiyle “İslam’ın bir hoşgörü dini olduğunu gösteren” birçok nadide eser Haydara’nın şahsi kütüphanesinde yer almaktaydı.

Haydara sayesinde teröristler ancak 4000 kitaba zarar verebildi

Teröristlerin şehir kuşatması başladığında Haydara, dostlarına gidip planını açıklar: “Bu kitapları büyük binalardaki toplu yerlerinden çıkartıp, kentteki çeşitli evlere dağıtacağız.” Bu uğurda Haydara, Ford Vakfı’ndan İngilizce eğitimi için aldığı 12.000 doları da vakfeder. Arkadaşları ve akrabaları ile beraber kitapları sandıklara koymaya başlarlar. Bu iş için büyük tahta sandıklar kullanırlar ama zaman zaman da benzin varillerinden de böyle sandıklar yapmışlar. En kısa vakitte de bunları kent içerisindeki güvenli yerlere sevk etmişler.

Sekiz ay içerisinde bütün teslimat, kara ve deniz yolu vasıtasıyla gerçekleştirilmişti. Sonuç itibarıyla 400.000 eserin yalnızca 4.000 kadarı teröristlerce yok edilmiş. Eğer Abdülkadir Haydara bu hamleyi yapmasaydı bu eserlerden belki sadece birkaç bini kurtulmuş olacaktı.

Haydara kurtardığı kitaplar arasındaki bir tarih kitabında aktarılan Sufi kralı gerçek mücahid olarak gösteriyor. “Çünkü o kendi içindeki kötü fikirlere, şehvete ve öfkeye karşı koyan ve bunları Allah’ın hükmü altına sokmaya çalışan birisiydi.”

Abdülkerim Haydara’nın hikâyesi, hikâyelerden biri. Belki bu kaynayan coğrafyada bir şeyler kurtarmak için çalışıp didinen başkaları da vardır. Toz duman dağıldığı vakit onları da anarız inşallah.

Not: Haber, kaynağını şuradan almıştır: //www.wsj.com/articles/the-librarian-who-saved-timbuktus-cultural-treasures-from-al-qaeda-1460729998

M. Murtaza Özeren

Yayın Tarihi: 29 Nisan 2016 Cuma 14:51 Güncelleme Tarihi: 15 Ekim 2019, 22:58
banner25
YORUM EKLE

banner26