banner17

Selanik'te gençlerin çıkardığı bir dergiydi

Osmanlı bakiyesi topraklar mevzu bahis olduğunda mangalda kül bırakmayız. İş oralarda eserlere, matbuata geldiğinde kimsenin sesi çıkmaz. Çünkü unutulmuştur..

Selanik'te gençlerin çıkardığı bir dergiydi

 

Şu an, aramızdaki sınırlar nedeniyle fiziken bizden ayrı ama bizimle gönül birlikteliği olan topraklarımız var. Ve oralarda bize yadigâr bırakılmış eserleri görüyoruz. Yer: Selanik. Matbuat: Gonca-i EdepGonca-i Edep

Osmanlı-Türk Dergiciliğinde kayıp bir halka Gonca-i Edep

Bir neşve-i tarabdır/ Nev-restegân-ı şehre/ Bir gonca-i edebdir/ Bu bâğ-ı feyz-i dehre” İsminin altına bu dörtlüğü iliştirmiş bir dergidir Gonca-i Edep. Selanik’te yayınlanan bu dergi “Fünûn ve edebiyattan bahseder”, “onbeş günde bir neşr olunur” imiş. Şimdilerde dergi enflasyonu ile beraber dergiler mezarlığına dönen ülkemizde, o yıllarda 11 sayı devam edebilmiş. İlk sayısını 1 Mart 1299 (13 Mart 1883 Salı)’da; son sayısını ise 15 Mart 1300 (27 Mart 1884)’de yayınlamış. Derginin kurucusu ve imtiyaz sahibi olarak Muallim Sâdi Efendi’yi görüyoruz. 7. ve 8. sayılarda imtiyaz sahibi vekili olarak Osman Tevfik Bey’in ismi geçiyor.

Osmanlı taşrasında ilk batıcı dergi

Gonca-i Edep dergisini gençler, yine genç okurları dikkate alarak çıkarmışlar. Ancak çıkarılan yer Selanik olunca, buranın kendine özgü şartları da soru işaretleri uyandırmıyor değil. Hem dönemin Selanik’ine hem de oranın matbuatına kayıt düşme adına yayınlanan Selanik’te Osmanlı Matbuatı Gonca-i Edep isimli eser dolayısıyla bu dergiden haberdar oluyoruz. Eseri Turkuaz Yayınları 228 sayfa olarak 2009’da yayınladı. Çalışmada iki ismin emeği var: Şeyda Aysun Oğuz, Sevengül Korkmaz. Eserin girişinde “Osmanlı Taşrasının Aydınlanmacı Dergisi: Gonca-i Edeb” başlıklı yazıyı kaleme alan Dr. Arda Odabaşı, yazısında dönemin dergi ve gazetelerine değindikten sonra meseleyi Selanik’e ve burada yayınlanan dergilere getirir ve tabii ki konumuz olan dergiye sıra gelir.

Gonca-i EdepDergide kim, ne yazdı? Neler anlatıldı?

Odabaşı, derginin kadrosunun içerisinde sabataistler olduğunu yazar ancak bunların dergiye yansımadığını söyler. Zirâ yazıların içeriğine, yazarlara bakıldığında bu husus açıkça görülecektir. Dergide Muallim Sâdi Efendi, Osman Tevfik Bey, Fazlı Necip bey, Osman Âdil, Elif, Emin, Lütfi Efendi, Nazmi, İsmail Hakkı Efendi, Ali Ruhi Bey, Faik Bey, İbrahim Nazmi Bey v.d. kalemlerin yazılarına yer vermişler. Derginin ismi Gonca-i Edeb olunca edepten, ahlaktan bahsedilmemesi mümkün değil. Örneğin Fazlı Necip Bey, “Edeb yahut Edebiyat” başlıklı makalesinde edebiyat ile ahlak arasında doğrudan bir bağ kurmuş ve yine edebiyata ahlaka hizmet etme görevi yüklemiştir.

Yine diğer yazı başlıkları da derginin muhtevasını ele verir düzeyde: “Terakki Sebat”, “Mülahaza-i Hükmiye”, “Semere-i Sa’y”, “Nasâyih-i Hükmiye”, “İlm ile Cehl”, “Vüs’at-ı Fikr”, vs… Dergi, duruş itibariyle Batılılaşma ve bu anlamda Batının ilmini, fennini alma noktasında bir çabası olması dolayısıyla Osmanlı modernleşmesini temsil eden dergilerden birisi sayılır.

Unutmadan, eserin sonuna konan Selanik kartpostalları da Selanik’e başka bir cepheden bakmamızı sağlıyor.

 

Kâmil Büyüker, bizim ellerden sadece bir matbuatı hatırlattı, ‘darısı diğerlerine’ dedi

Gonca-i Edep
Gonca-i Edep
Gonca-i Edep

 

Güncelleme Tarihi: 11 Mayıs 2016, 14:18
banner12
YORUM EKLE
YORUMLAR
Salah Kurt
Salah Kurt - 7 yıl Önce

Madem doğru aranıyor,o zaman doğrusu doğru bilinsin. Doğrusu Gonce-i Edeb olmalıdır.

Salah Kurt
Salah Kurt - 7 yıl Önce

Madem doğru aranıyor,o zaman doğrusu doğru bilinsin. Doğrusu Gonce-i Edeb olmalıdır.

Ali Tavşancıoğlu
Ali Tavşancıoğlu - 7 yıl Önce

Fatma Toksoy'un "t" sizin olsun "Muhammed" bizim başlıklı yazısında kelimelerin son harflerinde yapılan tahrifattan şikayet vardı. Ondan bir kaç satır yukarıda yer alan bu haberde de aynı tahrifat söz konusu. "Edeb" kelimesi "Edep" şekline dönüşmüş maalesef. Dikkat edilirse, derginin latin harfli neşrinin fotoğrafında "Gonca-i Edeb" yazılmış. Doğrusu budur efendim.

Kâmil Büyüker
Kâmil Büyüker - 7 yıl Önce

Eyvallah teşekkür ederim. Hassasiyetinizden ve ikâzınızdan dolayı.

banner8

banner19

banner20