Said Halim Külliyatı tamamlanıyor mu?

Said Halim Paşa’nın 29 risalesi daha yayımlanmayı bekliyor!

Said Halim Külliyatı tamamlanıyor mu?

 

Said Halim Paşa’nın, bugüne kadar Latin harflerine aktarılmamış bir risalesi Türk Edebiyatı dergisinin Aralık 2011 tarihli 458. sayısında yayımlandı: “Islahatımızın Esasları”.

Said Halim Paşa’nın eserleri/risaleleri çeşitli yayınevleri tarafından günümüz Türkçesinde yayımlandı. Eserlerinin hâli hazırdaki en yaygın nüshası M. Ertuğrul Düzdağ’ın yayına hazırladığı Buhranlarımız (İz Y.). Bu kitabın yanı sıra N. Ahmet Özalp’ın yayına hazırladığı Toplumsal Çözülme –Buhranlarımız- (Burhan Y., 1983) ve İslam ve Batı Toplumlarında Siyasal Kurumlar (Pınar Y., 1987) kitapları da kütüphanemizde mevcut. Özalp’ın yayına hazırladığı kitapların dili daha sade, günümüz Türkçe okuruna daha kolay ulaşabilen metinler.

Islahatımızın EsaslarıSaid Halim Paşa, Buhranlarımız

Said Halim Paşa’nın, bu yayınların dışında kalan, bugüne kadar Latin harflerine aktarılmamış bir risalesi Türk Edebiyatı dergisinin Aralık 2011 tarihli 458. sayısında yayımlandı. “Islahatımızın Esasları” başlıklı risale birçok hatırat, mektup, anı kitabını yayına hazırlamasıyla, bu alandaki çalışmalarıyla ismine aşina olduğumuz araştırmacılardan Ömer Hakan Özalp tarafından yayına hazırlandı. Risaleyi arşivinde bulunduran Mehmet Rüyan Soydan’ın ifadesine göre, Paşa’nın diğer eserleri gibi Fransızca yazılan “Islahatımızın Esasları”nın bu tercümesi Mehmet Âkif tarafından yapılmış, zira nüshadaki el yazısı Âkif’in kızlarına yazdığı mektuplarındaki el yazısına çok benzemektedir. (Âkif’in kızlarına yazdığı mektupların Mehmet Rüyan Soydan Arşivi’nden alınarak yayına hazırlanmış hâli için bkz. Firaklı Nâmeler –Âkif’in Gurbet Mektupları-, Haz. Ömer Hakan Özalp, Timaş Y., 2011).

29 risalesi daha yayımlanmayı bekliyor!

Yayımlanan bu risalenin yanı sıra, bizce bu konu üzere esas önemli haber şu: Paşa’nın hâlâ yayımlanmayı bekleyen birçok eserinin kendi arşivinde araştırmacıları beklediğini duyuruyor Soydan, Türk Edebiyatı’ndaki yazısında: “Tamamı Paşa’ya ait olmak üzere, şimdiye kadar neşredilmemiş 15 tanesi yazma, 14 tanesi daktilo edilmiş vaziyette 29 tane Fransızca ve beş adet de Osmanlıcadan müteşekkil irili ufaklı 34 adet risalesi, yine Paşa’ya ait bazı fotoğraflar ve sair evrakla birlikte hâlen kitaplığımda mevcut bulunmaktadır. Fransızca olan ve maalesef eksik sayfalardan müteşekkil 8-10 kadar eser de tasnifsiz olarak durmaktadır.” Mehmet Rüyan Soydan Arşivi’nde bulunan ve isimleri belli Said Halim Paşa’nın Fransızca risaleleri şunlar: La Démocratie Musulmane, L’Élite Intellectuelle Ottomane, La Crise Politique, Réformes, La Société Ottomane, La Question Égyptienne, Reliqion Naturelle, Les Institutions Politiques dans la Société Musulmane, Deux Ans … Révolution, Élite Intellectuelle…, La Crise Politique, Constitution, İslamisation, L’Éxtrémisme dans Nos Réformes, La Société Ottomane, Le Féminisme, Notre Élite Intellectuelle Moderne.

Said Halim Paşa külliyatı tamamlanıyor mu?

Soydan’ın bahsettiği diğer beş adet Osmanlıca risalenin dördü daha evvel yayımlanmış eserleri olup sonuncusu ise Türk Edebiyatı’nda yayımlanan Soydan’ın konusuna binaen “Islahatımızın Esasları” başlığını uygun gördüğü risaledir. Said Halim Paşa’nın Fransızca kaleme aldığı bu risalelerinin, detaylı bir araştırma ve tasniften geçirilip, daha evvel yayımlanmış olanların ayıklanması ve Paşa’nın bugüne değin yayımlanmamış risalelerininse yayıma hazırlanarak külliyatının –muhtemelen- tamama ermese bile genişlemesi mümkün. Umarız yakın bir vakitte bu yayımlar gerçekleşir.

 

M. Fatih Kutan Said Halim Paşa’nın risalelerine rastladı

Yayın Tarihi: 23 Aralık 2011 Cuma 22:12 Güncelleme Tarihi: 04 Şubat 2012, 10:45
YORUM EKLE
YORUMLAR
Fatih DAĞLAR
Fatih DAĞLAR - 11 yıl Önce

Osmanlı'nın son sadrazamnlarından olan Said Halim Paşa üzerine temyül etmekte fayda olacağını düşünüyorum.Mısır'lı Prens Abbas Halim Paşa'nın oğlu olması, bu ailenin Mehmet akif Ersoy ile olan bağlantı ve alakası (Said Halim Paşa'nın risalelerini Fransızcadan çeviren M.A. Ersoy olmuştur), Paşa'nın dünya meselelerine yaklaşım tarzı ve ortaya koyduğu görüşler kendisine gösterilmesi alakanın birer sebebidir.

mehmet
mehmet - 11 yıl Önce

bu risalelerin transkripsiyonu konusunda yardımcı olabilirim fakat nereye başvurmamız lazım

banner19

banner36