Osmanlı arşivlerine girmek herkese serbest

Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Yeni Hizmet Binası geçtiğimiz günlerde açılmıştı. Arşiv müzesinde tüm ziyaretçiler Osmanlı tarihinin siyasi ve sosyal açıdan dönüm noktalarının belgelerini yakından inceleme fırsatı bulabilirler..

Osmanlı arşivlerine girmek herkese serbest

 

İstanbul Kâğıthane’deki Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Yeni Hizmet Binası, 2 Haziran’da devlet yetkililerinin de katıldığı bir program ile açıldı. Bina, 1846 yılında Osmanlı tarihinin ilk kurumsal arşiv binası inşa edildikten 167 yıl sonra ikinci arşiv binası olma özelliğini taşıyor. Kâğıthane Cendere Deresi’ne kurulan merkez, 12 ayrı hizmet binası, 4 adet arşiv deposu ile birlikte 122 bin metrekaresi kapalı, 42 bin metrekare alana sahip.

Geçen hafta bir vesile ile bu binayı gezme fırsatı buldum. Normalde tarihî eserlerin korunduğu binaların eski yapılar olmasını her zaman tercih etsem de Hazine-i Evrak ismini taşıyan bu arşivlerin yeni binaya taşınmasını isabetli buldum. Eserlerin kâğıt olması, güve, nem, yangın gibi tehlikelere karşı korunmalarını daha da zorlaştırabiliyordu. Ki eski yerlerinde bazı eserlerin çürüdüğü haberlerini de duymadım değil.

Kâğıthane’ye taşınması haberleri yayıldığı zamanlarda özellikle tarihçiler buna çok karşı çıkmışlardı. Onlara göre Hazine-i Evrak’ın Bab-ı Âli’den dışarı çıkartılması uygunsuzdu. Geçen aylarda İlber Ortaylı ile yaptığım bir röportajda kendisinin de buna karşı çıktığını söylemişti. Nedeni eserlerin tahrip olma ihtimali olabilirdi fakat eski yerlerinde de pek güvenli değildi. Kaldı ki arşivlerden bağımsız, Bab-ı Âli’de İl Milli Eğitim Müdürlüğü olarak kullanılan bina da geçtiğimiz aylarda çıkan bir yangında ciddi şekilde tahrip gördü. Halen restorasyonuna başlanmaması da ayrı bir tartışma konusu. Ve tabi İlber Ortaylı’nın kitaplarının büyük bölümünün Galatasaray Üniversitesi binası yangınında kül olduğunu da düşünürsek Hazine-i Evrak’ın daha uygun ortamlarda tutulması bana mantıklı geliyor.

Arşivlerde okunmamış ve kayıt altına alınmamış hiçbir şey kalmamış


Alanda kongre merkezi, enstitü, sosyal tesisler, modern çalışma ortamları, depoların yanı sıra arşiv malzemesinin bir kısmının sergilenmesine yönelik müze galerisi oluşturulmuş. Görevlilerden aldığım bilgiye göre, bu müze ile, yıllardan beri çok istenilmesine rağmen mekân yetersizliği sebebiyle gerçekleştirilemeyen obje ve belgelerin asıllarının sergilenmesi ancak burada mümkün olmuş. Bu müzede 200’e yakın eser orijinal şekilleriyle daimi sergiye alınmış.

Arşiv müzesinde tüm ziyaretçiler Osmanlı tarihinin siyasi ve sosyal açıdan dönüm noktalarının belgelerini yakından inceleme fırsatı bulabilirler. Fatih Sultan Mehmed’in Bosna fermanı, İspanya ve Portekiz’den kovularak Osmanlı Devleti’ne sığınan Musevilerin kayıtları, Kanuni Sultan Süleyman’ın el yazısı, Revan Adaletnamesi, Sultan III. Murad’ın İngiltere’ye yardım için donanmanın gönderileceğini bildiren mektubu, Moldova’da (Boğdan) bulunan Hıristiyan din adamlarının ibadetlerini serbestçe yapabilmeleri hakkında hüküm, Nakşidil Valide Sultan’ın mektubu, Sened-i İttifak, Tanzimat Fermanı, Boğaz Köprüsü projesi, Mondros Mütarekesi, kağıt para örnekleri gibi birçok orijinal eser bu müzede ziyarete açık.

Belgelerin araştırmacılar için rahatlıkla kullanılabilmesi için de gayet teknolojik bir çalışma odası hazırlanmış. Burada arşivlerdeki kayıtların dijital hallerine rahatlıkla ulaşılabilir. Oradaki ziyaretimde güzel de bir haber aldım. Arşivlerde okunmamış ve kayıt altına alınmamış hiçbir şey kalmamış. Sadece tasnif çalışmaları devam ediyormuş. Bu, özellikle araştırmacılar için bir müjde.

Bundan daha güzel olanı ise bu kayıtlara dileyen herkesin rahatlıkla ulaşabilmesi. Eğitim sınırı olmadan ilkokuldan bir kişi de, en üst düzey bir profesör de dijital arşivi kullanabilir. Lisans mezunu olduğumdan dolayı İSAM Kütüphanesi’ne giremeyen ben, bu habere ne kadar sevinmişimdir tahmin edilebilir.

Hâsılı; isteyen herkesin ücretsiz olarak ziyaret edebileceği bu müzeyi özellikle öğrencilerin ve tarih araştırmacılarının görmesi ve incelemesi, kültürel mirasımızın zenginliğini farkebilmeleri için iyi bir fırsat. Yapılışında emeği geçen herkese teşekkür eder, yeni arşiv binasının vatanımıza ve tüm insanlığa hayırlı olmasını temenni ederim.

Bekir Arslan yazdı

Güncelleme Tarihi: 12 Ocak 2015, 11:00
banner25
YORUM EKLE
YORUMLAR
rumeysa Terzioğlu
rumeysa Terzioğlu - 6 yıl Önce

Bu son günlerde son derece önemli olan osmanlı arşivini unuttuk. Böyle bir haberi resimlerle birlikte vermeniz güzel olmuş.Arşivlere herkesin girebilmesi ayrı bir güzellik.

Ayşe Sıdıka
Ayşe Sıdıka - 6 yıl Önce

Mecidiyeköy tarafından nasıl gidebiliriz oraya? Yahut Zincirlikuyu'dan metrobüs bizi merkezin yakınlarına götürür mü? Bir himmet etseniz...

bekir
bekir - 6 yıl Önce

merhaba. araba ile gittiğimden dolayı hangi otobüslerin gittiğini bilmiyorum ama haritada metrobüs perpa durağının arka tarafına düşüyor. binanın tam önünde sadabad durağı mevcut. belki linkteki harita bulabilmeniz için size fikir verebilir: http://goo.gl/3Ozp2

y. t. günaydın
y. t. günaydın - 6 yıl Önce

"cendere" deresine ne kadar güvenilebilir?

jean-sol partre
jean-sol partre - 6 yıl Önce

bekir bey, çok güzel bir yazı olmuş. umarım buraları görme imkanımız olur. iyi haberler getirdiğiniz için size teşekkür etmek isterim. lütfen böyle yazılar sunmaya devam edin.umarım anlaşılır olmuşumdur. saygılar.

Zerrin
Zerrin - 1 yıl Önce

Merhaba Topkapidan Seyrantepe otobusleri , Kağithane minibüsleri geciyor

tunay
tunay - 1 yıl Önce

ben diyarbakırda yazıyorum aslan bingöl genç koçsırtıda orda yatan atam seyid muhamet mir şeh seyfullah soyunu net örenmek istiyorum seyid hasan zerakide geliyor ama 1555de zaman islam halifesi kanuni sultan süleyman ona miralay rütbesi vermiştir iyi bir kaynak araştırmak istiyorum

TUNAY
TUNAY - 1 yıl Önce

TUNAY FESİH ŞERİF ABDULLAH OSMAN RIZA OSMAN ABDULLAH MEHMED EMİN REZAK NEBİ SEYİD ŞEH MİR MUHAMET SEYFULLAH BAZO BAHADİN ALİ ÇERKEZ HASAN İBRAHİM LEYLİ KADİR ABBAS BERAKAT ALİ AHMED GAZİ SEYİD HASAN ZERAKİ ABDURMAN AHMED SEFİL KASIM ALİ TAHİR CAFER EL KITAL YAHYA EKNA İSMAİL EL EKBER İMAM MUSA EL KAZIM KARDEŞİ CAFER SADIK ZEYNEL ABİDİN İMAM HÜSEYİN İMAM ALİ ABU TALİP

banner19

banner13