Müslümanın bir süper kahramanı olur mu?

Qahera; bir Arap, bir kadın ve Mısır’da Haziran ayında başlayan darbe karşıtı gösterilerden sonra ortaya çıkan zoraki bir 'süper kahraman'. Zoraki çünkü gönlü pek razı değil 'süper kahraman' olmaya... Handan Tanrıkulu yazdı.

Müslümanın bir süper kahramanı olur mu?

 

 

Qahera; bir Arap, bir kadın ve bir süper kahraman. Mısır’da Haziran ayında başlayan darbe karşıtı gösteriler izlemek için Tahrir Meydanı’nda bulunan Hollandalı kadın gazetecinin, bir grup tarafından bıçakla tehdit edilerek kaçırılması ve tecavüze uğramasından bir süre sonra ortaya çıkmış. Ortaya çıkmış dediysek, uçarak alana inip kadın gazeteciyi kurtarmış anlamında değil maalesef. Onun uçarak gelip konduğu yer Deena Mohamed'in bilgisayarında açık duran beyaz çalışma sayfası. Qahera, bir çizgi roman kahramanı. Mohamed, onu bu saldırılara bir tepki olarak çizmeye başlamış ve çizimlerini ilk olarak internette yayımlamış. Qahera'yı tanıyacağız evet ama önce çizerini tanıyalım, ne de olsa Qahera'nın konuşma baloncuklarını dolduran o.

Henüz 19 yaşında

Daha bir yaşını bile doldurmamış bu genç çizgi roman kahramanının çizeri Mısırlı Müslüman genç bir kız. Deena Mohamed isimli çizer, 19 yaşında ve hala üniversitede grafik tasarım bölümüne devam ediyor. Kendisi hakkında başka bir biyografik bilgiye sahip değilim. Sahip olmak için girişimlerde bulunmadım mı? Bulundum. İki defa mail attım mesela ancak mailime cevap vermedi. Elimizde bir tek 2013 Aralık ayında BBC'ye verdiği röportaj var. O röportajda Qahera’nın ortaya çıkış öyküsünü anlatırken, bunun arkadaşları ile kadınlara yönelik şiddeti konuşurken, süper güçleri olsaydı bunu bitirebileceğini belirttiği bir şaka ile başladığını ifade etmiş. Bu bilgi, çizerin toplumsal sorunlara duyarlı bir sosyal çevre içerisinde yer aldığına dair kanı oluşturdu. Röportajda çizere ait hiç fotoğraf yok. Yalnızca yine çizerin çalışması olan bir görsele yer verilmiş.

Görselde ilk dikkati çeken nokta çizerin başörtü örtmemiş olması. Daha çok spor giyimli Batılı bir genç görünümünde. Odası da Avrupalı bir öğrenci odası gibi. Tabii, "Mısırlı bir öğrencinin odası nasıl olur?” diye bir soru sorabilirsiniz. Doğru dürüst bir cevap veremem, eveler gevelerim kanımca. 

Müslümanın süper kahramanı olmaz!

Tekrar Qahera'ya dönelim... Yakınlarda bir araştırma yapıldı. Thomson Reuters Vakfı’nın “Birleşmiş Milletler Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Yok Edilmesi Sözleşmesi”nin temel kriterleri ölçüt kabul ederek yaptığı bu araştırmaya göre, Mısırlı kadınların yüzde 99,3'ü cinsel taciz ve şiddete maruz kalıyor. Mısır'daki sosyopolitik ortam da malumunuz. İşte bu, Qahera’nın ortaya çıkması için bir zemin  oluşturmuş. Nitekim Qahera’nın çizeri Deena da, karakteri ortaya çıkarmasını bu ortama bağlamış. Ve ifadelerinde, bu çizgi romanın, saldırılara karşı kadınların sessiz olması gerekliliğine bir meydan okuma eğilimi olduğunu belirtmiş.

Aslında Qahera'ya dair iletişim fakültesindeki bir ders için göstergebilimsel analizler yapmıştım ancak burada onları vermesem daha iyi olacak. Jung’un “arketipleri” ve Lacan'ın “ayna benliği2 şu kenarda dursun, biz Qahera nelere tepki göstermiş ona bakalım. Kendisinin fiziksel, sözel, cinsel, duygusal başka her ne türü varsa tüm o şiddet türlerinin faillerine karşı mücadele ettiğini söyleyebiliriz. Tabii bir de Müslüman Arap kadınları kendilerinin korumasına ve savunmasına muhtaç gören oryantalist Batılı kadınlara, bu grubu temsilen de FEMEN'e. Bunu en iyi anlatacak olan hikâyeleridir. 

Şimdi belki de, “Müslümanın süper kahramanı olmaz!” diyeceksiniz. Haklısınız, ben de Qahera'ya ilk rastladığımda aynı şeyi düşündüm; ancak Qahera'nın ortaya çıkış yeri ve zamanını (özellikle darbeden sonraki haftalar) göz önünde bulundurunca, bir çizgi roman kahramanı olarak bu rolle ortaya çıkması konusunda biraz daha yumuşadığımı belirtmem gerekir.  Mısır’daki siyasi ve sosyal karışıklıklar, onun aynı problemi çözmeyi amaçlayan bir polis, asker ya da aktivist çizgi roman kahramanı olarak ortaya çıkmasını engellemiş. Çünkü bu ortamda askerler de suç işlemekte, polisler adalet tesis etmekte yetersiz kalmakta ve aktivistlerin seslerini duyurma çabası karşılık bulamamakta; hatta aktivistler ağır bir şekilde cezalandırılmaktaydılar. İşte bu koşullar içinde, Qahera’nın bir süper kahraman olmaktan başka şansı kalmamış. Ve zaten Deena Mohamed’in de gönlü, bu süper kahramanlık işine tam razı gelmiş diyemeyiz. Temkinli davrandığını da bir hikâyesinde, Qahera'yı süper kahramanlık üzerine düşündürmesinden anlıyoruz. Aşağıdaki hikâyede, Qahera öldürülme ya da tutuklanma tehlikesine rağmen, Mısır’daki darbeye karşı protestolarına devam eden Arap kadınlarına dair söylediklerine bir bakın:

Handan Tanrıkulu yazdı

Güncelleme Tarihi: 31 Mart 2014, 13:22
banner25
YORUM EKLE
YORUMLAR
Semiha
Semiha - 3 yıl Önce

Qahera çizgi romanının türkçeye çevrilmiş hali mevcutmudur acaba.Bu arada yazınız ile bizi aydınlattığınız için teşekkürler.

Handan
Handan - 2 yıl Önce

Geç gelen bir yanıt olacak ama belki denk gelir okursunuz. Maalesef Türkçe çevirileri yok. Belki b ir ara ben çeviririm.

banner19

banner13