banner17

Moriskolar İspanya'ya ne verdi?

Moriskolar'dan haberdar birini buldum: 'Aynalar'ın yazarı, anlatı ustası yoldaş Galeano.

Moriskolar İspanya'ya ne verdi?

İlk defa Akif Emre’nin yazılarında rastladığım Moriskolar hakkında, sitemizde kısa bir değini yazmıştım “Senin deden bir moriskoydu!” başlığıyla. Akif Emre ile Endülüs kitapları üzerine yapılan bir söyleşide ise derdi tam olarak söylüyordu Emre: “Endülüs medeniyetinden bahsederiz ama bugünkü İspanya'ya önemli ölçüde etki eden Moriskolardan bihaberiz.”

Akif Emre

Haberdar olan birini buldumEduardo Galeona

Özgün Duruş’a hazırladığım “Ulak” köşesi için konu/alıntı araştırırken Eduardo Galeano’nun Aynalar kitabına uzandı elim, sayfalarını karıştırdım biraz. Çizdiğim satırları okudum, altını çizdiğim vakitlerde aldığım şevki yeniden hissettikçe tekrar tekrar okudum o satırları. “Reddedilen miras” başlıklı anekdota işaret koymuşum. Bir de baktım ki Galeano Morisko’lardan bahsediyor! “Bir gece Madrid’te bindiğim taksinin şoförüne sordum: ‘Kuzey Afrikalı müslümanlar İspanya’ya ne getirdiler?’ ‘Sorun’ diye yanıtladı bir an bile duraksamadan.” diye başlıyor Galeano. Bu cevabın ardından okkalı bir kahkaha niyetine satırlarını okuyoruz yazarın:

Posta, yeldeğirmenleri, tarçın, trigonometri

“Müslümanlık mirası diğer birçok şeyin yanısıra şunları da kapsar: Katolik krallar yönetiminde ortadan kalkan dinsel hoşgörü; yeldeğirmenleri, bahçeler ve bugün hâlâ birçok şehrin su ihtiyacını karşılayıp tarlaların sulanmasında kullanılan arklar; posta dağıtım hizmeti; sirke, hardal, safran, tarçın, kimyon, şekerkamışı şekeri, hamur tatlısı, köfteler, meyve kuruları; satranç; sıfır rakamı ve bugün kullandığımız rakamlar; cebir ve trigonometri; Arapça tercümeleri sayesinde İspanya’ya ve Avrupa’ya açılan Anaksagoras, Batlamyus, Platon, Aristoteles, Öklid, Arşimed, Hipokrat, Galen ve diğerlerinin klasik eserleri; İspanyolca’ya yerleşmiş olan dört bin Arapça sözcük; ve aşağıdaki anonim dörtlükteki gibi şarkılara konu olan Granada gibi olağanüstü güzellikte birçok şehir:

Eduardo GaleonaOna bir sadaka ver, kadın,

zira benzemez hiçbir şeye

kör olup da

Granada’yı görememenin acısı.”

Nostaljiden hakikate

Ama hakikaten de Akif Emre’nin dediği gibidir durum, “1609'dan haberimiz yok ama Endülüs nostaljisi yapmayı pek seviyoruz.” İz sürüyorum ağır aksak, yavaş, kendimce; Emre’nin söyleşide zikrettiği kitapları da okuduktan sonra görüşelim tekrar. Bilen birini daha buldum işte, şimdilik kâfi, sen çok yaşa yoldaş Galeano.

*Uzun bir dipnot: Uruguaylı yazar Galeano’nun Aynalar’ını İspanyolca aslından Süleyman Doğru çevirdi, Sel Yayıncılık Aralık 2009’da yayımlandı, kitap 3. baskısında. Aynalar’a, Celâl Fedai’nin Kitap Zamanı’nda yayımlanan “Aynalar tarih de söyler” yazısı dışında detaylıca değinen birine rastlamadım, “şaşırmayarak” bu bilgiyi de vermeliyim. Hatta Celâl Fedai, Hece’de yayımlanan bir yazısında da bu kitaptan bir alıntı yaptı. O derece yani.

 

M. Fatih Kutan Morisko’ların izini sürüyor, şimdilik kitaplarda

Güncelleme Tarihi: 23 Temmuz 2010, 22:01
YORUM EKLE
YORUMLAR
vita brevis
vita brevis - 8 yıl Önce

Ay kocaman at kara
Torbamda zeytin kara
Bilirim de yolları
Varamam Kurtuba'ya...
vesselam

Hatice K. Varol
Hatice K. Varol - 8 yıl Önce

Birkac saat once kiymetli yazar Mesut Karasahan, Endulus`ten ve Moriscolardan bahsetmisti sohbetinde.Yanilmiyorsam Morisco hristiyanlastirilmis muslumanlar icin kullanilan asagilayici Ispanyolca bir ifade.
Soruyu tersinden sorarsak, 1600lu yillarin basinda Moriscolari K. Afrika`ya suren Ispanya ne kaybetti? o zaman "Morisco"larin ulkeye ne verdigini de anlariz belki.Bir de, Mesut abinin referansiyla Henry Charles Lea`nin "The Morisco of Spain" kitabini tavsiye ederim.
Teskkurler M. Fatih

b.can
b.can - 8 yıl Önce

aynalarda ben de rastladım yazın geldi aklıma. moriskolar. Ama aynalar kitabı ne kadar gerçek ne kadar yalan. resmi olmayan bir tarih diyor galeano. galeyane getirmiş cümleleri.

vesselam

sabri ünal
sabri ünal - 8 yıl Önce

kitaphaber olarak aynalar kitabıyla ilgili 4 yazı arşivlemişim... ilgilenenler buyursun

http://www.kitaphaber.net/etiket/124663/

banner8

banner19

banner20