banner17

İsminde neler gizli?

En Güzel İsimler'i en güzel anlatan kitapları Filiz Genç bizler için inceledi..

İsminde neler gizli?

Allah’ın 99 ismi olduğunu biliriz de acaba sayabilir miyiz bu isimleri? Bazılarını  saydık diyelim peki mânâlarını da bilir miyiz? Bir zamanlar Kanal 7’de ilahi eşliğinde sıralanan Esma’ül Hüsna’nın, en çok takip edilen programlardan olduğunu biliyor muydunuz peki? Bir kolaylık olsun diye “Esma” konusunu ele alan kitapları sizin için gözden geçirdik. 

Esmaül Hüsna Şerhi, Ali Osman TatlısuAli Osman Tatlısu

Esma’ul Hüsna hakkında yapılan en iyi tefsir çalışmalarından biridir Ali Osman Tatlısu’nun çalışması. 1950 senesinde İstanbul’da vefat etmiş olan Tatlısu, Fatih dersiâmlarındandır. Adı geçen eser, Harf yayınlarınca yayımlanmıştır. Tatlısu, eserin yazılış sebebini Ebu Hureyre’den rivayet olunan “esma” konulu hadisle açıklıyor. Bizim de seminerimize alıp işlemiş bulunduğumuz Hadis-i Şerif’i zikreden Tatlısu, ardından hadisin bir tefsirini yapıyor. Daha sonra ise hadiste geçen isimlerin kısa kısa mânâlarını verip kendi deyimi ile onların kısa bir tefsirini veriyor. Diğer kitaplardan bu çalışmayı ayıran fark ise isim doğrultusunda “Kula gereken şey” diyerek verdiği bölümleridir.

Mesela: es-Selam isminin mânâsını; “Her çeşit ârıza ve hadiselerden sâlim kalan –her türlü tehlikelerden selamete çıkaran- Cennet’deki bahtiyar kullarına selam eden” olarak verdikten sonra bu mana doğrultusunda kula gerekenin, selameti yalnız Allah’tan bilmek ve ona teşekkür etmektir. Yine el-Muiz (İzzet veren ağırlayan), el-Müzil (Zillete düşüren hor ve hakir gören) el-Metin (çok sağlam) isimlerinde de “Her türlü izzetin Allah’ın olduğunu bilmeyi, izzet isteyenlerin şuna buna tapmayıp yalnız Allah’tan bunu istemeleri ve lütuf ve inayeti ancak Allah’tan beklemeleri gerektiği” şeklinde açıklıyor.

El-Hafîz  isminin mânâsını; “Yapılan işleri  bütün tafsilatı ile tutan, her şeyi belli vaktine kadar âfât ve beladan saklayan” olarak veriyor ve sonra “Allah Teâlâ, her mahlûkuna, kendine zararlı olan şeyleri bilebilecek bir his ve ilham buyurmuştur. Bu da El-Hafîz ism-i şerifinin tecelliyatıdır.” demektedir. Kula gereken şey bölümünde ise; “Allah’ın insana ihsan ettiği muhafaza vasıtalarını iyi kullanmak, yaptığı iyilikler ve kötülüklerin kaybolmadığına inanarak iyiliklerini fazlalaştırmaktır” yorumunu getiriyor.

Esmaül Hüsna, İbn-i Kayyim el-Cevziyyeİbn-i Kayyim el-Cevziyye

Bu konuda hazırlanan ikinci kitap, İbn-i Kesir, Kurtubi, Beyhaki, es-Sa’di, İbn-i Kayyim el-Cevziyye’ye ait olarak gösterilen Esmâü’l –Hüsnâ’dır. Kitap, Ali Osman Tatlısu’ya ait esere tarz olarak benzemektedir. ‘Esma’nın tefsirinden meydana gelen bu eserin diğer  eserden farkı; yukarıda saydığımız ve sayamadığımız bir çok kişinin bu konuda söylediklerini bir arada toplaması, zaman zaman da konu ile ilgili tartışmalara yer vermesidir. Polen yayınlarından çıkan bu eserin orijinal adının “el-Câmiu li-esmâillahi’l-husna” olduğunu öğreniyoruz. Eseri Hamid Ahmet Tahir El-Besyûnî derlemiş, Mehmet Ali Kara ise tercüme etmiş. Eser adı geçen zatların “esma” hakkında söyledikleri ve bu konuda yaptıkları açıklamalardan meydana geliyor. Kimi zaman bir isim üzerinde, bu isimlerin karşılaştırmalı açıklamaları verilirken, kimi zaman sadece birinin eserinden alınan bölüm aktarılmıştır.

Eserde, Ebu Hureyre’den rivayet edilen hadiste yer alan isimlerin yanı sıra Kuran-ı Kerim’de ya da hadislerde yer alan isim ve sıfatlara  da yer verilmiştir. Mesela, Hayî ve Sittir başlığı altında verilen bu sıfatların hadislerde yer aldığı belirtilmiş. Vâhid, Ehad ismi ile verirken; “Vitr”i de Buhari’de geçen bir hadise dayandırmaktadır. Oldukça kapsamlı bir kitap, fakat değerlendireceğimiz diğer kitapları düşünerek  uzunca tafsilat vermeyip bu kadarla sınırlıyoruz. 

Risale i NurBedizüzzaman Said Nursi

Günümüze bakıldığında Esma-i Hüsna üzerine yazılmamasına rağmen eserlerin bütününe sinmiş  esmalarıyla ve orijinalitesi ile göze çarpan eser Bedizüzzaman Said Nursi’ye ait olan Risale-i Nur külliyatıdır.  

Bedizüzzaman Said Nursi, Sözler kitabının bir bölümü olan “10. Söz”de Allah-u Teâlâ’nın isimlerine dayanarak ahireti ispat ederken, Lem’alar adlı eserinde “30. Lem’a” da, ayrı pasajlarda Hz. Ali’nin İsm-i Azam olarak kabul ettiğini söylediği “Ferdün Hayyün Kayyumun Hakemün  Adlün Kuddus” isimlerini açıklamıştır. 

İfade ettiğimiz gibi sadece bu iki pasaja ait değildir “esma” ile ilgili açıklamalar, eserlerin genelinde tüm isimlere dair düşünceler açıklamalar, fikirler buluyoruz. Bu eserlerde daha çok tefekkürî bir hava sezinleniyor ve Allah’ın isimleri üzerine tefekküre dalınıp, kâinattan, dünyadan, hayattan, sudan, çiçekten vs örnekler verilerek bu zihnî yoğunlaşma sağlanmaya çalışılıyor. 

Esmâü’l Hüsna konulu eserler birçok insanı etkilemiştir. Ve yazarlar bu eserlerden etkilenerek Esma-i Hüsna eserleri meydana getirmişlerdir ki bunlardan birincisi Alaaddin Başar’a ait olan “Esma-i Hüsna” kitabıdır. Bir diğeri Nurettin Ünal’a ait olan “Risale-i Nurdan Esintilerle Esmâ’ül Hüsna”dır.  Üçüncü kitap ise Metin Karabaşoğlu’na ait “O’na doğru Esma-i Hüsna Yazıları”dır. 

Esma i Hüsna, Alaaddin BaşarAlaaddin Başar

Zafer yayınlarından çıkmış bulunan Alaaddin Başar’a ait Esmâ-i Hüsnâ adlı eserde, ilk olarak dikkat çeken nokta, kitabın kapısını açan Takdim bölümünde yer alan ifadelerdir. Burada; Esma-i Hüsna konusunda çalışmalara ihtiyaç duyulduğu çünkü bu konuda her ne kadar yapılmış çalışmalar var ise de bu çalışmaların ihtiyacı karşılayamadığı bu yüzden böyle esere ihtiyaç hissedildiği ve yazardan bu doğrultuda bir kitap yazılmasını istedikleri anlatılıyor. Ve bu kitabın Risale-i Nur bakış açsında hazırlandığı da ayrıca not düşülüyor.

Kitap, yine diğer kitaplarda olduğu gibi meşhur hadiste geçen isimleri teker teker alarak açıklıyor. Yine kitapta her ismin başında  Kur’an-ı Kerimde geçen o ismin içinde bulunduğu ayetler veriliyor. Mesela, el-Mucip isminin mânâsı; “Dua ve isteklere cevap veren” olarak ifade edildikten sonra Mü’min suresinin 60.ayeti; “Rabbiniz buyurdu; Bana dua edin, Size cevap vereyim.” yer alıyor.

Bu eserin diğer kitaplardan farkı ise; kitabın başında çok az yekun tutan Allah’ın zatı, Şuunât-ı İlahiye ,Sıfat-ı İlahiye, Ef’al-i İlahiye’nin  kısa kısa açıklamalardır. 

Metin Karabaşoğlu

O'na Doğru, Metin KarabaşoğluMetin Karabaşoğlu, “O’na Doğru Esmâ-i Hüsnâ Yazıları” adlı  kitabın  ön sözünde daha önce Köprü dergisinde yayımlanmış olan yazıların toplanıp, tekrar gözden geçirilerek bir kitap haline getirildiği ifade ediyor. Bu kitap Karakalem yayınlarından çıkmış. Yine önsözünde  belirtildiği gibi birbirinden kopuk gibi durmasına rağmen “insanı, kainatı ve esmayı tefekkür” paydasında birleşen yazılardan oluşmakta olan bir eser bu.

Esma konusunda yazılmış diğer eselerden farkı ise ayrı ayrı isimleri anıp üzerinde durmak yerine kitabın, yazıların, paragrafın geneline isimlerin yayılmış olmasıdır. Bir kelebeğin var oluşunu örnek veren yazar, o bölümde “Kelebeğin var olması için de … birinin önce onu ana hatlarıyla, sonra ayrıntılarıyla belirlemesi gerekiyor.Bu belirleme de belli bir düzene bağlanarak, belli, bir ölçü içinde yapılır. Kelebeğin tasviri, planın tasarlanması ancak böyle olur. Demek kelebeği yapan, ölçüp biçen bir Mukaddir, düzen veren bir Munazzım, tasvir edip tasarlayan bir Musavvir’dir.” diyor ve kelebek örneğini devam ettirerek Allah’ın nasıl Sâni, Kadîr,Latif, Kerîm, Mâruf, Vedud, Rahîm, Hannân, Cemîl ve Zülkemâl olduğunu anlatıyor.

Risale-i Nurdan Esintilerle Esmâü’l Hüsnâ, Nurettin ÜnalYazar  kendisinin çocukluktan itibaren oluşan Risale-i Nur  birikiminden yine ön sözünde bahsediyor ve kitabını da bu eserler gibi oluşturup konuyu o şekilde işliyor.

Nurettin Ünal

Nurettin Ünal’ın, “Risale-i Nurdan Esintilerle Esmâü’l Hüsnâ” adlı kitabı ilk olarak 2004’de basılmıştır. Eser, Elest yayınlarından çıkmış. Bir girişten hemen sonra “esma” açıklamasına geçilmiş. Eserin diğer eserlerden farkı, isimlerin şiirsel bir dile ifade edilmiş olmasıdır.

99 Esmâ 99 Dua, Senai DemirciSenai Demirci

Senai Demirci’ye ait olan ve popülaritesini koruyan ve Engin Noyan’ın seslendirdiği  “99 Esmâ 99 Dua” adlı eserde de Bediüzzaman’a ait olan  Risale-i Nurların etkisi görülmektedir.

Suad Yıldırım

Esma-i Hüsna hakkında son derece kapsamlı ve iyi bir araştırma neticesinde ortaya konulduğu açıkça görünen bir diğer eser de Prof. Dr. Suad Yıldırım’a ait olan “Kur’an’da Uluhiyyet”  adlı eserdir. Suad Yıldırım, bu eserinde Kur’an-ı Kerim’de nasıl bir ilah tasavvuru var, konusu üzerinde durmaktadır. Konu ile ilgili Hadis-i Şerif’te yer alan doksan dokuz Esma-i Hüsna’yı açıklamakla kalmayıp Kur’an-ı Kerim’de geçen isimleri de ele alarak işlemiştir.Kur’an’da Uluhiyyet, Suad Yıldırım

Kur’an-ı Kerim’de geçen isimlerin aynı kökten gelenlerinin birbirinin yerini tutup tutmayacağı ya da farklı kelime köklerinden gelip aynı mânâyı ifade edenlerin birbirine denk olup olmayacağı konusu üzerinde ayrıca durulmuştur. Yine ayrı bir şekilde ama  “azizun hakim” gibi birleşik isimlerin mahiyetlerinden bahsetmiştir. “Bitişik isimlerin muhteva ile ilgileri” başlığı altında; birbirine zıt isimlerin, birbirine yakın anlamlı ve birbiri ardından gelmekle birbirlerini tamamlayan ve bir öncekinin yanlış anlaşılmasını önleyen isimlerin açıklamasını yapmaktadır Yıldırım.

Yıldırım, nihayetinde isimler hakkında var olan kelamî problemleri de incelemiş ve o da birçok ilim adamımız gibi isimleri kategorilendirmiştir. Bediüzzaman Said Nursi’nin eserlerine nasıl tefekkürî bir eser olarak değerlendirmişsek, Suad Yıldırım’ın eserine de bir o kadar teknik ve esma konusunda hiçbir eksik gedik bırakmadan olaya son derece hâkimiyet ile ortaya konmuş bir eser gözü ile bakabiliriz. 

Suad Yıldırım’ın yapmış olduğu çalışmaya benzer bir diğer çalışma da Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından basılmış olan İsmail Karagöz’e ait olan  “Esma-i Hüsna”dır. Bu eser de geniş kapsamlı, sayfa sayısı olarak da diğer eserlerle karşılaştırıldığın da oldukça fazladır. 

Ali Bilge Şahin

Esmâü’l Hüsnâ, Ali Bilge ŞahinDeğerlendirmeye aldığımız  diğer eserler; Ali Bilge Şahin‘e ait  olan Esmâü’l Hüsnâ; Erkam yayınlarından çıkmıştır.

Eser, 2007’de basılmış. Farklı bir dizayna sahip olan “Esma-i Hüsna”ya bir duayla giriş yapılmış. Kur’an-ı Kerim’de Fatiha suresinden başlayarak her surede hangi isimlerin geçtiği verilmiş. Yine diğer kitaplardan farklı olarak Abdulkadir Geylanî’nin Esma-i Hüsna ile yapmış olduğu bir duasını ve ardından İbn-i Arabî’nin yaptığı “Hizbü’d Devri’l Â’lâ” adı ile büyük duayı da çalışmasına aldıktan sonra meşhur hadisimizde yer alan isimlerin açıklamasına geçilmiş. Diğer birkaç eserde olduğu gibi isim ile ilgili Kur’an ayetleri verilerek, ayrıca o isimle alakalı bir şiir kesiti konulmuş.  Yunus Emre, Nabi, Cenap Şahabettin N. Fazıl Kısakürek gibi bir çok  şairin şiirlerinden alıntılar yapılmış. Yazarın kendine ait şiirleri de bulunuyor.  Örnek olarak el-Kahhar ismini verelim. İsim En’am suresi 18 ayetle ; “O kulları üzerinde kahredici olandır.” şeklinde açıklandıktan sonra Yunus Emre’nin bir şiirinden şu bölümü alıyor :

O'nun Güzel İsimleri, M. Nusret TuraHoştur bana senden gelen

Ya gonca gül  yahut diken

Ya hil’at-u yâhut kefen

Lutfundan hoş  kahrında hoş 

Nusret Tura

M.Nusret Tura’nın “O’nun Güzel İsimleri” (ki M. Nusret Tura da Fatih dersiâmlarındandır) “İlahi isimler üzerine olan âşıkâne, ârifâne yorumlarından oluşan” bir eserdir. İnsan yayınlarından çıkmış olan eser, bir sohbet havasından gelişiyor. M.N.Tura bir topluluğa vaaz veriyor gibidir kitapta. Kitaba başlarken de; “Sana söyleyeceklerim var” diyerek başlıyor yazar. 

Kuran’ı Kerim Allah’ı Nasıl Tanıtıyor, Veli UlutürkVeli Ulutürk

Veli Ulutürk, “Kuran’ı Kerim Allah’ı Nasıl Tanıtıyor” kitabını Kuran’da geçen isimler üzerine bina ediyor ve bu isimleri kategorilendirerek işliyor. Bu kategorilerden bazıları; Allah’ın zatı ile ilgili isimleri, Allah’ın yaratma mevhumu  ile ilgili isimleri, rızık ve ihsanla ilgili Esma-i Hüsna vb..

Rahmet af ve gufrana dair Esma-i Hüsna bölümünde işlemiş olduğu isimlerin bazıları ise şunlar: Er-Rahman, Er-Rahîm,Er-Rauf, Eş-Şekür, El-Mevla vb..  Sadece bu kategoride işlenen isim sayısı ise yirmi beş tane!

Mustafa İslamoğluMustafa İslamoğlu

Günümüzde Esma-i Hüsna ilgili bir de televizyon programı bulunmaktadır.

Mustafa İslamoğlu, sohbet tarzında her hafta bir ismi alarak muhataplarına anlatmaktadır. 
 
 

 

Filiz Genç haber verdi

Güncelleme Tarihi: 21 Aralık 2010, 17:54
banner12
YORUM EKLE
YORUMLAR
aaa
aaa - 8 yıl Önce

İsmail Hakkı Bursevi " İlahi İsimler"

banner8

banner19

banner20