banner17

İmam Malik hadisleri nasıl dinlemiş?

Muhammed Ebû Zehra’nın “İmam Mâlik” isimli kitabını inceliyordum. Bir ayrıntı dikkatimi çekti.

İmam Malik hadisleri nasıl dinlemiş?


Seyyide Dergisi’ndeki yazılarım için yaptığım araştırma esnasında Sayın Osman Keskioğlu’nun tercümesini yaparak ilim dünyasına kazandırdığı Muhammed Ebû Zehra’nın İmam Mâlik isimli kitabını inceliyordum. Bir ayrıntı dikkatimi çekti. Hadislerin ayakta dinlenmemesi gerektiğinden bahsediyordu. Uzun uzun düşündüm. Bizler neleri unutmuşuz veya bizlere neler unutturulmuş? Bırakın hadis dinleme adabını  Kur’ân-ı Kerîm dinleme adabından bile bihaberiz.

Hadis ayakta dinlenir mi?

Günümüzde düşünsenize nelerle karşılaşıyoruz? Hadis aktarıyorum diye âyet mealleri söyleyenlerden tutun da ayet diye hadisleri nakledenlere hatta hadis hakkında bilgi sahibi olmadan uydurma hadisleri veya mensuh hadisleri alıp sitelerinde kitaplarında ateizm propogandası yapanlara kadar çeşit çeşit insanlar… Böyle olunca da neye inanacağımızı şaşırıyoruz. Şaşırınca da ya bu konulara sağır kalıyoruz ya da dilsiz. Böyle böyle adabtan edebden de habersiz yaşıyoruz. O yüzden de belki bu soru tuhafımıza gidebilir. Gerçekten hadis ayakta dinlenebilir mi? Resûlullah (s.a.v.) buyurdu ki vb. diye başlayan ve hayatımıza da yön veren bu  sözler nasıl dinlenmelidir? Bu mübarek sözleri dinlemenin de bir adabı var mıdır?

Evet vardır. Hadisleri dinleme adabını yüzyıllar ötesinden dört büyük mezhep imamlarımızdan olan İmam Mâlik’ten öğreniyoruz.

İmam Malik ne dedi?

Tabiîn devri fıkıhçılarından, aynı zamanda muhaddis olan Amr b. Dînâr, ders halkasında oturmuş, hadis rivayet etmekteymiş.  Talebeleri de onu ayakta dinlemekte, bir kısmı da anlattıklarını ayakta yazmaya çalışmaktaymış. Bu durumu gören İmam Mâlik, derse  katılmayıp giderken  yolda kendisine Amr b. Dînâr’ın anlattıklarından bize de anlat diye talepte bulunan bir kişiye rastlamış ve ona derse katılmadığını söylemiş. Sonra da şaşıran bu kişiye şöyle bir açıklama yapmış:   “Amr b. Dînâr hadis rivayet ediyor,  ayakta duran öğrenciler onu dinleyip yazıyorlardı. Ben Peygamberimiz (s.a.v.)’in hadislerinin ayakta dinlenmesini ve yazılmasını uygun bulmuyorum. Peygamber (s.a.v.)’in hadisleri ona hürmeten oturarak saygıyla dinlenmeli ve yazılmalıdır.”

Yüzlerce yıl ötesinden günümüze yöneltilen mühim bir ikazdır bu cevap…

İmam Mâlik Hazretleri’nin hadisleri dinlemede gösterdiği titizlik sırf bu örnekle de sınırlı değil.  Yine bir gün hocası Ebü’z-Zinâd Abdullah b. Zekvân hadis rivayet ederken işittiği halde dersine katılmamıştır.  Bunu fark eden hocası onunla ilk karşılaşmalarında soruvermiştir dersine neden katılmadığını. Merak etmektedir. İmam Mâlik’in verdiği cevap oldukça manidardır:

“Yer dardı. Ayakta durmam gerekiyordu. Ben de Peygamber (s.a.v.)’in hadislerini ayakta dinlemeyi saygısızlık olarak atfettiğim için, ayakta dinlemek istemedim.”

Ayakta hadis dinlemeyi saygısızlık olarak addettiği için derse katılmayan İmam Mâlik, bu konudaki titizliğini ve hassasiyetini ömrü boyunca sürdürmüş ve yetiştirdiği talebelerine de aşılamıştır. O zamandan beri de hadis rivayetleri pek çok alimce ayakta dinlenmeyip, ayakta yazılmamıştır. İmam Malik’in bu hassasiyeti bir kanun gibi adab kurallarımıza girip uygulanmıştır yüzyıllarca…

 

Fatma Toksoy dikkat çekti

 

Güncelleme Tarihi: 21 Şubat 2012, 11:16
banner12
YORUM EKLE
YORUMLAR
gülnihal
gülnihal - 7 yıl Önce

hadis dinlerken gerçekten bu adabı göstermediğimizi inanıyorum çok güzel bir konuya değinmişsiniz adabı bilmeden dinlediğimiz hadisler bir yana kuran ı kerim dinlerken bile adabı bilmeyen çok insan var adaptan ve edepten habersiz yaşıyoruz gerçekten

birader-âne
birader-âne - 7 yıl Önce

Anlaşılan öğrenmemiz gereken çok şey var. Kur'an dinleme adabından bile yoksunuz. Hadis dinleme adabını bilmek güzel şey. İmam Malik böyle hassasmış demek. Teşekkürler bu güzel konuları bizimle paylaştığınız için Teşekkürler dünya bizim com. Bu günden itibaren beğen yapıyorum sizi. İmam Malik hakkında bilgi ararken buldum.Sağolun

banner8

banner20