banner17

Huzur Dersleri'nde seçkin ve sahih bir âlim: Üveys Vefâ Erzincânî

Huzur Dersleri’nden bir kayıp isim daha: Üveys Vefâ Erzincânî… Onun hakkında bir eser Beyan Yayınları’ndan çıktı.

Huzur Dersleri'nde seçkin ve sahih bir âlim: Üveys Vefâ Erzincânî

 

 

Bugün gözden kaçırdığımız önemli bir ayrıntı var ki o da Osmanlı’yı ilim nokta-i nazarından değerlendiremediğimiz müddetçe bütün yapımlar, yayınlar eksik kalacaktır. Üzerinde çok da durmadığımız bir ilim halkasının adı da Huzur Dersleri’dir.

Huzur Dersleri’nin mahiyeti ne idi?

Osmanlı, toplumumuzda hâlâ haremden, efsanelerden örülü bir algı ile takdim edildiğinden olsa gerek çok önemli ayrıntıları maalesef ıskalıyoruz. Bunlardan birisi de bugün üzerinde fazlaca durmadığımız Huzur Dersleri’dir. 1759 Ramazan’ından itibaren her sene Ramazan günleri padişahın huzurunda, dönemin seçkin âlimlerinden oluşan meclisin Beyzâvi Tefsiri’ni münazaralı tarzda tedrisini ifade etmek üzere kullanılmaya başlar ‘Huzur Dersleri’ tabiri…

Belli kural ve disiplin dâhilinde işlenen derslerin ‘mukarrir’ ve ‘muhatab’tan oluşan heyeti bulunur, bunlar şeyhülislamın teklifi ve padişahın onayı ile seçilir. Öyle ki tam bir ilmî serbestlik içinde yapılan derslerde ‘mukarrir’ bir ayet okur, bunun tefsiri yapılır, sonrasında muhatapların soruları ve itirazlarına cevap verilir.Üveys Vefa Erzincanî

Huzur Dersleri’nde seçkin ve sahih bir âlim

Peki diyecekseniz ki nedir bu işin garipliği? Efendim, birincisi dersler padişahın huzurunda cereyan ediyor. İkincisi kimsenin acelesi yok. Bazen birkaç yılda sadece birkaç ayet ele alınabiliyor. Şimdilerdeki gibi “hemen okuyalım, bitirelim” çabukluğu ve aceleciliği yok. Şimdi tam da burada, “Huzur Dersi hocaları nerelerde, kimler geldi” geçti diye sormak gerekiyor. İşte bu meclislerden önemli bir isim Üveys Vefâ Erzincânî.

Üveys Vefâ Erzincânî (1861/62-1946) ismini Feyzettin Ekşi’nin aynı isimle yayınladığı kitap vesile ile tanıdık. Beyan Yayınları/Toprak Kitap etiketiyle çıkan eser, bir vefâ borcunu yerine getirmekle kalmıyor, tarihe, kayıp halkaya önemli bir kayıt düşmüş oluyor. Kitabın yazarı eserin girişinden sonra önemli bir iş yaparak Üveys Vefâ Erzincânî’nin oğluna sözü bırakmış.

O da günlüğünün babasına ait olan son üç sayfasını okurla paylaşmış. Prof. Dr. Asaf Günhan’dan dinleyelim: “14 Ocak 1946 Pazartesi/ Akşam saatlerinde hane halkının dışarıda olan ağabeyim ve ben eve geldik, akşam yemeği yenildi, babam masa etrafında hepimizi topladı ve ‘ölüm söz götürmez’ diye söze başladı, ailemin veraset problemlerinden bahsetti ve daha evvel Edirnekapı, Eyüp-Rami yolu üzerinde bir yer göstermişti. Orada; ‘Beni İbn Kemal Efendi’nin kabrinin ayakucunda bir yere gömersiniz, taşıma Arap harfleri ile (eski Türkçe alfabesi) ‘Edebü’d-Dünya Ve’d-Din Şerhi Müellifi’ diye yazdırırsınız, olmazsa yeni harflerle sadece ‘Veysi Günhan’ yazdırırsınız” dedi ve odasına yatmaya gitti.”

Ertesi günü son sözlerinden birisi oğullarına “mesut olunuz oğlum” olmuş. Son demlerinde Kur’an okuyarak veda etmiş.

Tesiri ve eserleri hâlâ devam eden bir zât

Üveys Vefâ Erzincânî, künyesinden de anlaşılacağı üzere Erzincan’da dünyaya gelir. Döneminin Arap dili-belağatı alanında önemli isimlerinden biri olan Erzincânî, doğduğu bölgede Hacı Hafız Mehmet Hamdi b. Yahya el-Erzincani, Mehmet Sami el-Erzincani, Osman Fevzi b. Mehmet Sıdık gibi hocalardan ilim tahsil eder. Hayatının ikinci önemli safhasını İstanbul’a yerleştiği 1888 yılında yaşar. Çorluluoğlu Ali Paşa Medresesi’nde katıldığı ders halkalarının ve aldığı hususi derslerin akabinde Şeyhülislam Mustafa Hayri zamanında yani 1915 yılları ‘Huzur Dersleri’ içerisinde, sayısı otuz altıya varan hoca kadrosuna, Üveys Vefâ Erzincânî’nin şeyhülislamın teklifi ve V. Mehmed Reşad’ın (saltanatı 1909-1918) iradesi ile 22 Haziran 1915’te ‘muhatab’lığa tayin edildiğini görüyoruz.

Yazarın eserinin özellikli olan diğer tarafı Erzincânî’nin sadece Huzur Dersi hocalığı bahsi değil, Mâverdî’nin Edebü’d-Dünya ve’d-Din adlı eserine yazdığı Minhâcü’l-Yakîn Şerhü Edebü’d-Dünya ve’d-Din adlı eserinin incelendiği bölümdür. Özellikle şerh ve haşiye geleneğinin ihyası bağlamında hususi olarak değerlendirilmesi gereken bu bölüm de okurlarını bekliyor. Ne diyelim, Üveys Vefâ Erzincânî’ye vefâ gösterenlere ve bu geleneği tekrar hatırlatanlara selam olsun.

Üveys Vefa Erzincanî
Üveys Vefa Erzincanî

Kâmil Büyüker ‘vefâ’ya, ‘Huzur’a sadece giriş yaptı

Güncelleme Tarihi: 01 Haziran 2017, 11:20
banner12
YORUM EKLE
banner8

banner19

banner20