Hac yolunda cömert Kanku Musa!

14. yüzyılda hüküm süren devletlerden birinin başındaydı. Hicaz'a gitmeye karar verdi ve müthiş bir yolculuk yaptı.

Hac yolunda cömert Kanku Musa!

 

Batı Afrika’da 13. ve 16. yüzyıllar arasında hüküm süren büyük Mali Sultanlığı… Ve dönemin Müslümanlarının derin muhabbetini kazanan sultanı Kanku Musa… Biz Alparslan’ı, Kanuni’yi ve Fatih’i nasıl biliyorsak, Afrika’da okumuş sıradan herkesin bildiği bir büyük şahsiyettir Sultan Musa…

Afrika'ya hakim bir devletMali Devleti

Kanku Musa, dünya tarihinde pek yer verilmeyen ancak son derece büyük bir sultanlığın başında bulunuyordu. Sınırlarının çok geniş olması (bir ucundan diğer ucuna ancak bir yılda gidilebildiği rivayet edilmektedir) ve ekonomisinin son derece gelişmiş olması sultanlığının temayüz etmiş vasıflarıydı.

Sultan Musa, erdemli ve samimi bir Müslümandı. Maliki mezhebine mensuptu ve hayatı boyunca Afrika’da İslam’ı yayma yolunda mücadele sarf etti. Ancak başına gelen bir olay onun hayatını değiştirdi ve bu büyük sultanlığın lideri adeta hüznün sultanı olmuş, kedere boğulmuştu. İstemeden ölümüne sebep olduğu annesinin hüznü ve çektiği vicdan azabı onu çok rahatsız etmekteydi. Annesinin adı olan Kanku, sultanın ismi olan Musa’nın başına getirildiğinde Kanku’nun oğlu Musa anlamında Kanku Musa denmekteydi ve tarih boyunca adının böyle anılması ise bir başka trajik durumdur. Çok acı çeken Musa’nın büyük hayırlar yaptığı ve ömrünün kalan kısmını oruçla geçirdiği rivayetler arasındadır.

Müthiş bir hac yolculuğu

Bu büyük yaranın merhemini bulmakta zorlanıyor ve bu vicdan azabından bir türlü kurtulamıyordu. Nihayet çözümü zamanın âlimlerinden birinde buldu. İşlediği suçtan ötürü nasıl affedileceğini sorduğunda kendisine Hz. Muhammed’in kabrini ziyaret edip dua etmesi tavsiye edildi. İşte tarihte bilinen en büyük hac yolculuklarından biri böylece kararlaştırılmış oluyordu.

Büyük bir hazırlık başlatan Kanku Musa, hocalarından birisine yolculuğa ne zaman çıkmasının uygun olacağını sordu. Hocası ise bu konuda, 12. günü cumartesiye denk gelen bir ayda yola çıkmasını tavsiye etti. Dokuz ay boyunca hocasının tavsiye ettiği zamanı bekleyen Musa, bu tarihte büyük yolculuğunu başlattı. Bölgede ise bu seyahatin ardından on ikisi cumartesiye gelen aylarda yolculuğa çıkmak adet halini almıştır.

Kanku Musa'nın altınları taşınıyorGeçtiği yeri abad etti

Sultan Musa, yolculuk boyunca her Cuma günü uğradığı şehre bir büyük cami yaptırmıştır. Bu yolculuğu unutulmaz kılan Kanku Musa’nın özellikle Hicaz’da ve uğradığı şehirlerde hayır yapmak için yanına aldığı hazinesidir. Kaynaklarda bu hazinede bulunan altınların kırk katıra taşıttırıldığı gibi rivayetler mevcuttur. Hac yolculuğu sırasında uğradığı Kahire’de kendisinin ve kafilesinin yaptığı alışverişler ve yardımlar bölge ekonomisini ve ticaretini canlandırmıştır. Mısır ahalisi bu seyahat neticesinde kazandığı altınlarla 12 yıl refah bir hayat sürmüştür. Hicazda bulunduğu süre içerisinde de önemli miktarlarda hayırlar yapmış ve altın dağıtmıştır.

Sultanın vefatından iki yıl sonra 1339 yılında Angelo Dulcert tarafından çizilen haritada Mali Sultanlığı’nın toprakları ve elinde altın top tutan sultana doğru develeri üzerinde ilerleyen kimseler dahi çizilmiştir. Mali Sultanlığı artık hayalleri süsleyen bir devlet hüviyetine bürünmüştü.

Dönüşte borç almış

Kanku Musa, Hicaz’dan dönerken Efendimiz (s.a.v.) soyundan gelen üç dört kişiyi yanında götürmek istemiş bu mümkün olmasa da Kureyşlilerin azatlı kölelerinden beş kişiyi dörder bin miskal altınla ödüllendirerek yanına almıştır.  Sultan Musa, bu seyahati ile geçtiği büyük coğrafyanın ahalisinin ve özellikle Müslümanların büyük muhabbetini kazanmıştır. Seyahatten dönüşünde bütün hazinesini dağıttığından elinde dönüş parası kalmamıştır. Mısırlı tüccarlardan borç alarak geri dönmüş ve bu parayı sonra kendilerine fazlasıyla ödemiştir.

Mali Sultanı Kanku Musa, hac yolculuğu esnasında Kuzey Afrika ve Hicaz bölgesinin ekonomisini canlandırıp kalkındıracak kadar büyük hayırlar yapan önemli bir şahsiyettir. Ekonomisi böylesine güçlü bir devletin başında olması ise Afrika’da kurulan büyük devletler ve medeniyetler olduğunu göstermesi açısından önemlidir.

Sultan Musa’yı kaynağından okuyun

Kanku Musa ve Afrika sultanlarının destanlaşan hac yolculukları hakkında tafsilatlı bilgi edinmek isteyenler Prof. Dr. Ahmet Kavas’ın “Geçmişten Günümüze Afrika” isimli eserindeki “Kahire ve Hicazı Altına Boğan Afrikalı Sultan: Kanku Musa” isimli bölüme, İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi’nde yayınlanan “Afrikalı Sultanların Destanlaşan Hac Seyahatleri” isimli makalesine (bkz. //www.iudergi.com/tr/index.php/ilahiyat/article/view/571/525) ve Kübra Demiray’ın Dünya Bülteni’nde yayınlanan “Elinde altın top tutan Afrika Sultanı” başlıklı araştırma yazısına (bkz. //www.dunyabulteni.net/index.php/index.php?aType=haber&ArticleID=134397) başvurabilirler.
Bugün başta Mali olmak üzere Batı Afrika Müslümanlarının bulundukları durumdan Sultan Musa’ya adeta müşteki olan Hakan Albayrak’ın 22 Haziran 2009’da Yeni Şafak’ta yayınlanan “Müslüman Mali’nin kiliseleri” başlıklı yazısı (bkz. //yenisafak.com.tr/Yazarlar/?i=17366&y=HakanAlbayrak) ve Afrika seyahatinde Malili bir gençle aralarında geçen diyalog ise oldukça etkileyicidir.

Muhammet Enes Midilli haber verdi

Yayın Tarihi: 03 Temmuz 2011 Pazar 23:35 Güncelleme Tarihi: 07 Temmuz 2011, 21:56
YORUM EKLE
YORUMLAR
Mehmet Yılmaz
Mehmet Yılmaz - 11 yıl Önce

Gerçekten etkileyici bir yazı, kaleminize, yüreğinize sağlık...

banner19

banner36