banner17

Düz ve geniş yol bir puttur!

Mehmet Öğün ve Emine Öğün, Turgut Cansever'in öğrencileri. Bilim Sanat Vakfı'nda sade mimarî anlayışını anlattılar.

Düz ve geniş yol bir puttur!

Bilim Sanat Vakfı yaz seminerlerindeydik geçen hafta. Seminerlerde tuttuğumuz notları sizler için aktarıyoruz. Diğer seminerleri de aktarmaya devam edeceğiz:

BİSAV Yaz Seminerleri
(+)

Hayatımızda çizgi önemlidir. Hele hele hayatınızı çizgi ile kazananlardansanız. Yol ve şehir dokusu çizgi ile ilgilidir. Yol, insanlık tarihi kadar eskidir. Yola dair her şey şehrin ve hayatın tayin edilmesi demektir. Modern dünyada yolun geniş ve düz olması vazgeçilmezdir. Yolun dar ve dolambaçlı olması geriliğin (!) ifadesidir. Modern düşünceye göre yol düz olursa, trafik, alt yapı ve planlama kolaylaşır.

Batının mimarî anlayışını neler şekillendirdi?

Eski Mısır mimarîsi büyüklük kavramıyla açıklanır. Mısır mimarîsinde taş, taş olmaktan çıkarak büyük kütleler haline gelmiştir. Bir piramidin yapılabilmesi için 20 yıl gereklidir. Piramitler üzerinden insan topluluklarına şu mesaj verilir: Firavun'un Tanrı’ya ulaşması için yaşamı kontrol altında tutmak gerekir. Bir sistemin devam ettirilmesi gerekir. Şekilci bir yaşam anlayışının ürünüdür piramitler.

Mehmet & Emine Öğün

Roma İmparatorluğu bütün sistemini daire içinde kare biçiminde kurmuştur. Bu, Tanrılarla insanlar arasındaki ilişkiyi sağlamaya yöneliktir. Sistem tek yönlüdür. Yan tarafla ilişki kurmaya imkân tanımaz. Tek istikamet tapınağa yönelmektir. Dünya sistemini oluşturmak için "Arena" gereklidir.

Yunan tapınakları biraz daha farklıdır. Tepelere kurulur. Etraflarında dolanmak gerekir. Ama içlerinde gezmeye izin yoktur.

Batı dünyası mimarî tercihlerini bu anlayışlar ışığında yapmaktadır.

Etrafla ilişki kurulabilen organizasyonlar: İslam şehirleriEski bir sokak

Bir şehrin oluşabilmesi için farklı anlayışa sahip insanların bir araya gelmesi gerekir. Şehir en büyük organizasyonlardan biridir. Farklı türden insanların kurduğu şehirlere örnekler İslam medeniyetinde mevcuttur. İslam şehirlerinin hiçbir şematik tavrı yoktur. Dayatmacılık yoktur. Hayatın olağan kabulü vardır. İslam şehirlerinde hareketlilik şehir kurucularının çevreye bakışını yansıtıyor. Her anın sürekli değiştiğine işaret eden bir anlayış vardır. Bir kader mahkûmiyeti, kölelik anlayışı yoktur.

Bugün Batı abuk sabuk bir standart belirliyor. Beraberinde ergonomik faciaları getiriyor. İslam şehirlerinde tasarım karmaşası yoktur. Karar vericilerde ya da planlayıcılarda despot bir anlayış yoktur. Ölçüler ya da ölçütler var ama bunlar dayatmacı değildir.

Bunca olan bitene rağmen insanca yaşamıyoruz.

Bir şehirde sade nasıl yaşanır?

Biçim olarak sade olanı tercih etmek gerekir öncelikle. Verileri insan gözüyle değerlendirmek gerekir. Üniversite batılı beyin yıkama sürecidir. Bu toplumda kültürel tercihlerde bulunanlar (şehir ve mimarî bağlamında), tercihlerini gözden geçirmeliler. Bilgi yeniden oluşturulmalıdır.

Modern(!) bir yol
(+)

Önceden kararlaştırılan biçimlere mahkûm olunmamalıdır.Açık oda” sistemine geçilmelidir. Bu sistemle geliştirilen örnekler vardır. Topkapı Sarayı bu sistemle genişlemiştir.

Küçük avlular ve esnek yapılar oluşturulmalıdır. Varlığın çeşitliliğinden hareket edilmelidir. Bütün tercihlerimizi en aza indirerek mutlak bir sadeliği yaşamamıza yeniden sokmamız gerekir.

Moda, hayat aracı olmaktan ziyade bir mecburî unsur haline getiriliyor. Bugün uygulanan ızgara plan sistemi köken olarak Sümerler'e dayanır. Bu sistemde insanların güdülmesi esastır. Izgara plan, yolların geniş ve birbirini dik kesmesidir. Metro, ilkel bir anlayışın ürünüdür. Terk edilmesi gerekir. Bir yerde ızgara plan varsa, orada çeşitlilik olmaz. Çeşitliliğin olmadığı yerde ise monoton bir hayat vardır.

İstanbul'un yağ şeklinde büyümesi kader değildir. Üçüncü köprü, Boğaz'ın üstüne kapamaktır. Çok merkezli yeni yaşam alanları oluşturulmalıdır. Düz ve geniş yol bir puttur. İslam tüccarları Çin'de sosyal yapının değişimini sağlamışlardır. Kölelik yaşama yerine özgür yaşamayı tercih etmeliyiz. En sade mekânları yeniden oluşturmak gerekir. Tüketmekten vazgeçmek zorundayız. TOKİ konutları protesto edilmelidir. Azla yetinme kararlığımız yeniden oluşmalıdır.

 

Arda Şeker notlarını derledi

Güncelleme Tarihi: 07 Temmuz 2010, 22:20
YORUM EKLE
YORUMLAR
....
.... - 8 yıl Önce

Anladım teşekkür ederim.

...
... - 8 yıl Önce

Bilim sanat vakfı'nın yaz seminerleri varmı?

.....
..... - 8 yıl Önce

Evet var, kademe öğrencilerine mahsus her yıl bu zamanlarda gerçekleştirilen bir haftalık bir program.

banner8

banner19

banner20