Defoe'nin kitabını basmak istememişler

Daniel Defoe'nun efsane eseri Robinson Crusoe aslında yayıncılar tarafından basılmak istenmemiş ama basılınca öyle bir ilgi görmüş ki... Taner Sarıtaş yazdı.

Defoe'nin kitabını basmak istememişler

Aklımda olup, okumak istediğim kitaplardan biriydi Robinson Crusoe. Okumaya başladığımda kitapta yazarın ve romanın hikayesinden biraz bahsedildiğini gördüm ve bunu sizinle paylaşmak istedim.Kendimce anlatayım.

Daniel Defoe, Robinson KruzoKitap aslında saf bir Defoe üretimi değilmiş. Şöyle ki: Daniel Defoe aslında bir başkasının eserini belli başlı yerlerini değiştirerek okuyucuya sunmuş. Aslında kitabın hikayesi hayli komik ve ilginç.

Bir başarısızlık hikayesi

Defoe bir ayaklanmaya katılır ve ülkesini terketmek zorunda kalır, geriye döndüğünde ortalık sakinleşmiştir ama Defoe bu kez de yazdığı bir broşürle başını belaya sokar. İşte böyle olur yazıyla tanışması. Daha sonra yazmaya devam eder... Otuzlu yaşlarda başladığı yazı hayatının yaklaşık otuz yıl sonrasında kaleme alır Robinson'u. Bu otuz yıl boyunca pek çok eser ortaya koymuştur fakat yayınevlerini zarara uğratmaktan öteye gidememiştir; ta ki bir gün Robinson'u yazana kadar. Daha doğrusu İbni Tufeyl'in felsefi ve ilmi açıklamalar da bulunan “Hay İbn-i Yakzan” adlı kitabının sadece maceracı yanını alıp okuyucuya sunana; yani bu kitabı kendince şekillendirip değiştirene kadar...

Daniel Defoe, Robinson KruzoDefoe bir macera romanı yazdığını söylediği zaman kimse onu ciddiye almaz ve kitabını dahi okuma tenezzülünü göstermezler; çünkü sütten ağzı yanmış olan yayınevleri artık yoğurdu üfleyerek yemektedirler. Yani Defoe'nun kendilerini yine zarara uğratmasından korkmaktadırlar. Yine de cesur bir yayınevi sahibi kitabı okur ve hoşuna gidince de bastırılmasına karar verir. Böylelikle kitap okuyucu ile buluşma fırsatı bulur.

Robinson’u bilmeyen mi var!

Kitapta ailesine karşı gelen ve aslında daha çok içindeki maceracı ruha yenik düşen Robinson'un türlü badireler atlatarak bir adaya düşmesi ve burada yıllarca yalnız yaşaması hikaye edilmiştir. En sonunda adadan da kurtulmuştur kahramanımız. Herneyse... Romanın çok ayrıntısına girmeyeyim burada; zaten okuyanlar bilir, okumayanlar da okuyarak Robinson'un başından neler geçtiğini, neler yaşadığını öğrensinler. Hasıl-ı kelam biz konumuza dönelim.

Daniel Defoe, Robinson Kruzoİntihal suç değil miydi?

Yıllardır yayınevlerini zarara uğratan Defoe'nun bu kitabı o zamanın şartlarına göre çok iyi bir satış gösterir ve dört ayda tam tamına seksen bin satar. Tabi bu olanlar araştırmacıların gözünden kaçmaz. Bunca yıldır eli kalem tutan ama çok da kalburüstü bir eser ortaya çıkaramayan Defoe'nun nasıl olup da birden böyle güzel ve tutulan bir eser kaleme aldığı merak edilir ve başlanılır araştırmaya...

Defoe'nun foyasını meydana çıkartmak pek de zaman almaz. Anlaşılır ki Defoe, Endülüslü yazar ve filozof İbni Tufeyl'in “Hay İbn-i Yakzan” adlı eserinin felsefi ve ilmi yanını çıkarmış; sadece maceracı yanını okuyucuya sunmuştur. Yani kitabı deyim yerindeyse aşırmıştır ve aslında Defoe'nun bu başarısı halis bir başarı değildir. Böylelikle Defoe için mum yatsıya kadar yanmış olur ve takke düşer kel görünür. Zaten daha sonra Robinson'un devamı olarak yazılan kitaplar da istenilen başarıdan çok uzakta kalır...

Sözü uzatmaya gerek yok; işte böyle... Anlayacağınız Defoe'nun başarısı yanıp sönüveren ve belki de sonsuza dek gölgede yaşamaya mahkum bir başarı olarak kalır...

Taner Sarıtaş 

Yayın Tarihi: 24 Nisan 2021 Cumartesi 14:00 Güncelleme Tarihi: 24 Nisan 2021, 17:44
banner25
YORUM EKLE
YORUMLAR
Ali ihsan
Ali ihsan - 10 yıl Önce

Bu gerçekler bizim maarif kitaplarımızda neden yok? Ben Hay bin Yakzan'ı okuyuncaya kadar -aşağı yukarı 3o sene- Robinson hayranıydım. Halbuki benim en güzel yıllarım Hay bin Yakzan'ın maceralarıyla geçmeli değil miydi?
Çalınmış ve halen çalınmakta olan gençliğimizin hesabını kim verecek ey millet?

zehra
zehra - 10 yıl Önce

Defoe bu kitabı tamamiyle büyüyen ve gelişen orta sınıf insanların varlığını hissetirmek ve kapitalist ekonominin ne olduğunu anlatabilmek için yazmıştır.Bu konuyu en üstü kapalı şekilde de macera yönüyle sunmuştur.Hatta bu yüzden bir çok analizde robinson crusoe "homo-economicus" olmakla dikkat çeker.Dönem şartları da göz önünde bulundurulursa aslında 18 yy İngiltere'sindeki katı kuralların insanlar tarafında yıkılmak istemesinden de bahsettiği görülür...

Taner Sarıtaş
Taner Sarıtaş - 10 yıl Önce

Haklısınız Ali İhsan Bey... Daha Haçlı Seferlerine kadar Batı ilmi bizden öğreniyordu ve Türk-İslam bilginlerinden ve kitaplarından faydalanıyordu. Ancak biz bunlardan çoğunu tanımıyor,bilmiyoruz. Misalen İbni Sina'nın eserlerinin 600 sene Avrupa'da temel kitap olarak okutulduğundan bile bir çoğumuz haberdar değiliz.

banner26