banner17

Burkina Faso'da İlginç Bir Vaaz Şekli

Afrika’da büyüklere saygının, bizim yetiştiğimiz kültür içinde izahı ve kabulü çok zor uygulamaları var. İşte bunlardan birisi de sesi gizemiyle tutma ve direkt kulağa ulaştırmama…Haşim Akın yazdı.

Burkina Faso'da İlginç Bir Vaaz Şekli

İslam, gözden önce kulağa hitap ederek insan yetiştirmiştir. Sahabe, Allah resulünün yere çizdiği çizgilerle arada bir görselliğin de tadına bakmıştır. Lakin asıl eğitim kulağa hitap şeklinde olmuştur. Ses önemlidir yani.

İki yıl önce, bir Orta Afrika ülkesi olan Mali’yi ziyaretimizde bizi şaşırtan bir tablo ile karşılaşmıştık. Birisi konuşurken mutlaka yanında bir başkası daha bulunur ve sık sık onu tasdik ederdi. Bize ilginç geldiği için, sorduğumuz birkaç kişiden aynı cevabı alınca inanabildik. Hatta camide yapılan tefsir dersinde bile aynı uygulama vardı. Ramazan mukabelesi bile üç kişi tarafından okunur. Birinci şahıs, kelime- kelime ayetleri okur. İkincisi, bunun mealini verir. Ayet sonlarında tefsirini yapar. Üçüncüsü ise, kendi yerel dilleriyle “Evet, doğru, gerçekten, öyle...” gibi ifadelerle tasdik ederdi.

Saklanan sesler

Başka bir orta Afrika ülkesi olan Burkina Faso’da ise uygulama daha farklı. Bir köye gidersiniz ve köyde bir tören yapılacaktır. Köyün kralına mutlaka bir konuşma verilir. Köy kralları konuşmaya yanında bir yardımcısıyla gelir. Kral birkaç cümle ancak konuşur. Yani yardımcısının kulağına fısıldar. O da bunu daha uzun olarak halka iletir. Sanki kralların açık ve yüksek sesle konuşma yasakları vardır. Belki de işin gizemi böyle.

Ancak bu âdet sadece krallara has değil. Birçok âlim de benzeri bir uygulamayı sergiler. Konuşmaya iki kişi olarak çıkarlar. Hoca efendi gayet alçak bir sesle konuşur. Yanında bulunan gür sesli yardımcısı bu konuşmanın aynısını yüksek sesle tekrar eder. Mali’de bulunan “evet”çiler gibi, camilerde bunu yapacak gür sesli yardımcılar vardır. Adamın ses ton yetmiyordur diyeceksiniz de mikrofonlu yerlerde bile durum aynı.

Sesi gizemiyle tutma ve direkt kulağa ulaştırmama

Geçtiğimiz hafta sonu bir akika törenine katıldık. Ülkenin saygın âlimlerinden Şeyh A. Ouedraogo (Vidrago diye okunur) çocuğun ismini ilan edecek ve dua edecek. Zira bu işi o meclisin en âlim kişisi yapar. Ayakta elinde mikrofonu ile sunuculuk yapan Ebu Bekir, şeyhi takdim etti ve mikrofonu ona uzattı. Lakin kısa bir uyarı ile nasıl konuşacağını anlatmış oldu. Bundan sonra şeyh konuştu, Ebu Bekir ise mikrofonla bunu bire-bir tekrar etti.

Kalabalık bir misafir grubu var ve cami dolu. Gelen tepki ve tekbir seslerinden güzel şeyler söylendi diye anlıyoruz. Lakin bize garip gelen ve anlamakta zorluk çektiğimiz uygulama; sesin direkt aktarılması yerine, bir aracıya tekrar ettirilmesiydi. Galiba bununla bir gizemi korumak ve dikkati çekme amacı var.

Bu konuda çok şey söyleneceğini biliyorum. Lakin Afrika’da büyüklere saygının, bizim yetiştiğimiz kültür içinde izahı ve kabulü çok zor uygulamaları var. İşte bunlardan birisi de sesi gizemiyle tutma ve direkt kulağa ulaştırmama…

Allah ömür ve imkân verirse, daha ne acayip âdetleri tanıyacağız bu dünyada…

 

Haşim Akın

Güncelleme Tarihi: 07 Kasım 2016, 09:23
banner12
YORUM EKLE

banner19

banner13

banner20