Bir Mevlana âşığının Türkçedeki ilk eseri

Eva de Vitray Meyerovitch’in bilinen kitaplarından daha önce bir eseri daha yayınlandı. Fakat bu eser bir belediye yayını olduğu için çok fazla insana ulaşmadı. Sadece ilgili olan insanlar tarafından görülebildi..

Bir Mevlana âşığının Türkçedeki ilk eseri

 

Fransız asıllı bir Müslüman... Avrupalı birçok Müslüman gibi tasavvuf yoluyla hidayet bulanlardan... Mevlâna âşığı, sevdalısı ve mütercimi bir insan… Eva de Vitray Meyerovitch… İhtida ettikten sonraki adıyla Havva Hanım… 1909 yılında Fransa’da dünyaya gelmiş, 1954 yılında Müslüman olmuş ve 1999’un Temmuzunda vefat etmiştir. Mezarı Konya’da Hazret-i Mevlâna’nın yanındadır.

Müslüman olması bir kitap vesilesiyledir Havva Hanım’ın. Müslüman bir arkadaşının hediye ettiği Muhammed İkbal’in İslam’da Dini Düşüncenin Yeniden Teşekkülü adlı kitabı okuyunca dünyası değişmiş ve Müslüman olmuş. Havva Hanım ihtida ettikten sonra Libya, Kuveyt, Suudi Arabistan, İran, Sudan, Fas ve Türkiye’de bulunmuş. Bu İslam ülkeleri arasında kendini en rahat Türkiye’de hissetmiş ve “benim evim, yurdum Türkiye’dir” demiş.

O, Türkiye’de ilk olarak İslam’ın Güleryüzü (1998) adını taşıyan kitabıyla yoğun bir şekilde ilgi ve alaka gördü. Cemal Aydın’ın tercüme ettiği ve Şule Yayınları’nın bastığı kitap, Türk okurlarına Havva Hanım’ı tanıma fırsatı verdi. Daha sonra yazarın diğer kitapları geldi: Duanın Ruhu, Güneşin Şarkısı ve Mekke İslam’ın Kutsal Şehri.

Aslında, İslam’ı henüz tanımayan ve İslam’ı elif seviyesinde dahi bilmeyen Batılılar için yazılmış İslam’ın Güleryüzü, Türkiye’de de yoğun ilgi gördü ve baskı üzerine baskı yaptı. Havva Hanım’ın önemli kitapları, bu popüler diyebileceğimiz Batılılar için yazılmış İslam’a giriş niteliğindeki kitaptan sonra basıldı.

Fransa’da Hazret-i Mevlâna hayranı bir kitlenin oluşmasına öncülük etmiş

Eva de Vitray Meyerovitch’in bahsettiğimiz, adını andığımız kitaplarından daha önce bir eseri daha yayınlandı. Fakat bu eser bir belediye yayını olduğu için çok fazla insana ulaşmadı. Sadece ilgili olan insanlar tarafından görülebildi. Nitekim bu satırların yazarı fakir de kitabı 2013 yılında görebildi. Mehmet Aydın tarafından dilimize çevrilmiş olan kitap, Mesnevi -  Mutlağın Aranışı adını taşıyor. Aslında Türkçede kitap şeklinde hayat bulan bu eser, bir makale... Havva Hanım ve Djamchid Mortovazi’nin birlikte yaptıkları Mesnevi’nin Fransızca tercümesinin giriş bölümünde yer alan bir makale... Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi öğretim üyelerinden Mehmet Aydın, bu makaleyi Fransızcadan tercüme ederek 1996 yılında yayımlatmış. Eser Selçuk Belediyesi Yayınları’nın sekizinci kitabı olarak piyasaya sürülmüş. Kitapla ilgili bir başka güzellik de, kapağın Ahmet Efe tarafından yapılmış olmasıdır.

Mesnevi - Mutlağın Aranışı adlı eser, Havva Hanım’ın Djamchid Mortovazi ile birlikte yaptığı Mesnevi’nin Fransızca tercümesinin giriş kısmıdır demiştik. (Bu arada Djamchid Mortovazi hakkında bir araştırma yaptık ‘google’da, fakat Türkçe herhangi bir bilgiye rastlayamadık.) Havva Hanım’ın yaptığı bu tercüme 1990 yılında Fransa’da basılmış. Havva Hanım, bu tercümesinden önce ve sonra Hazret-i Mevlâna hakkında birçok çalışma yayımlamış. Bu eserler Batıda, özellikle Fransa’da Hazret-i Mevlâna hayranı bir kitlenin oluşmasına öncülük etmiş ve Havva Hanım’ı da bu kitlenin doğal öğretmeni yapmış. Havva Hanım, bir anlamda İslam’ın ve İslam tasavvufunun Hazret-i Mevlâna şahsında anlaşılması için çalışmış ve çabalamıştır. Allah ecrini misliyle versin.

Havva Hanım, bu kitapta Mesnevi’yi “tartışmasız evrensel edebiyatın zirvelerinden ve tabiri caizse, insanlığın kutsal kabul ettiği kitaplardan birisi” olarak nitelemekte. Mesnevi’ye bu şekilde bakan birisinin Mesnevi hakkında yazacakları, elbette Hazret-i Mevlâna’nın feyzinden ve bereketinden nasibini alacaktır.

Eva de Vitray MeyerovitchEva Hanım gibilere çok ihtiyacımız var

Bahse konu olan eserde Havva Hanım, Mesnevi’de yer alan düşünceleri, bu düşüncelerin ifade edilişlerini Batı felsefesiyle karşılaştırarak, Batılılara Hazret-i Mevlâna’yı, Mevlâna üzerinden İslam’ı tanıtmaya çalışmış ve çabalamış. Sayısını yalnız Allah bilir, tasavvuf, Mevlâna, Mesnevi yoluyla yüzlerce insan İslam’ı seçmiştir.

Özellikle içinde bulunduğumuz şu zaman diliminde Batı medyasında sürekli ‘İslamofobi’ adlı öcünün işlendiği günlerde Eva Hanım gibilere çok ihtiyacımız var. Onların İslam’a dair anlatacakları güzellikler, Batılı insanlardaki İslam’a karşı önyargıyı yıkacaktır. Batıda tasavvuf yoluyla ihtida edip ırkdaşlarına ve vatandaşlık bağıyla bağlandıkları ülkelerinin halkına İslam’ı ve İslam’ın güzelliklerini anlatan insanları, Osmanlının ilk zamanında Anadolu ve Rumeli coğrafyasına yayılarak insanlara yaşantıları aracılığıyla İslam’ı anlatan kolonizatör Türk dervişlerine benzetiyorum. Bu anlamda, Havva Hanım da kolonizatör bir İslam dervişidir diyebiliriz.

Havva Hanım’ın Mesnevi - Mutlağın Arayışı adlı eseri, sulusepken, duygusal Mevlâna metinlerinden bıkıp usanmış, Mesnevi’yi ve Hazret-i Mevlâna’nın düşünce sistemini merak edenlerin severek okuyacaklarını düşündüğümüz bir eser. Kitabın akademik bir eser olduğunu da hemen belirtelim. Hazreti Mevlâna’yı roman kişisi olarak okumayı sevenler, bu kitaba dokunmasınlar. Çünkü bu kitap, bir roman ya da hikâye değil, ciddi ve iddialı bir inceleme ve düşünce eseridir.

 

İsmail Demirel yazdı

Güncelleme Tarihi: 19 Mayıs 2016, 16:12
banner25
YORUM EKLE

banner19

banner13