banner17

Bir fuardan geriye kalan

9. Bursa Kitap Fuarı sona erdi. Aklımızda kitaplara, imza günlerine, tüketime dair notlar kaldı.

Bir fuardan geriye kalan

Başlayan her şey gibi, TÜYAP 9. Bursa Kitap Fuarı da 13 Mart’ta sona erdi. Fuarlar, doğaları gereği tüketim kültürüne hizmet eden organizasyonlar. Kitap fuarları da, sonuç olarak bir “meta” olan kitabı tüketicilere ulaştırıyor.

Kitap kutsaldı bizde

Modern zamanları yaşayan bireyler olarak çağın gereklerine karşı koyamadığımız bir gerçek. Bunu inkar etmek, sosyal varlık olmamızı inkar etmekle eşdeğer nerdeyse. Ama halin böyle olması, olanın doğru olduğu anlamına gelmiyor elbette.

Kadîm kültürümüzden bize tevarüs eden ve yakın zamana kadar genetik kodlarımıza işlendiği iddiasında olabileceğimiz bir şey vardı: Bilgi, kutsaldı bizde. Bilgi çünkü “bil” kökünden geliyordu ve bilmek önemliydi. Bilmenin önemi şuradan geliyordu bir zamanlar alınlarını toprağa yaslamayı arınma bilenler için: Bilmek, kendini bilmek için gerekliydi. Kendini bilmek ise işin püf noktasıydı. Çünkü “Kendini bilen, Rabbini bilir”di. 

Bilgiye ulaşmanın bedeli

Yakın ve uzak tarihimizde şöyle üstünkörü bir arkeolojik kazı yapıldığında bile, bilgiye ulaşma uğruna modern çağın insanlarının “fantastik” kabul edeceği bedeller ödeyen birçok bilgi aşığı insanın varlığı hemen ortaya çıkıverir. Ki bu bilginin illa dini bilgi olması da gerekmiyordu. Bilginin bizatihi kendisi önemliydi çünkü her bilgi, bir şekilde insanı tanımaya yönelikti. İnsan ise hem “Zübde-i alem”  hem de “Yeryüzünün halifesi”ydi. İşte bu yüzden de insana dair her bilgi önemliydi. Ve bu yüzden de bilgi, bedel ödenesi bir şeydi.

Çoğalan şey önemsizleşir

Kitap fuarları, çağımızın gerçek illüzyonistleri olan pazarlamacıların marifetlerinden biri. Kitapla okur, imza günleri aracılığıyla da yine yazarla okur buluşturuluyor. Bu, güzel bir şey görünürde. Çünkü her şey okurun (tüketicinin) ayağına geliyor ve tüketici de bedelini ödeyerek kitabı/imzayı satın alıyor. Burada dikkatinizi bir şeye çekmek istiyorum: Ödenen bedelin tamamıyla maddi bir şey olduğuna dikkat edin lütfen! Okur ya da tüketici dediğimiz kişi, güya bilginin derlenip toplandığı “kitap”ı “para” vererek satın alıyor. Başkaca bir bedel ödemesine gerek kalmıyor (Bir hocanın karşısında diz kırıp ödev yapmak mesela ya da beynini zonklatarak düşünmek gibi…) Bunun doğal sonucu olarak da, hemen ve para karşılığı ulaşılıverilecek algısına indirgeniyor böylelikle bilgi. İnsan içinse, hemen ve kolayca elde edilen şey, değerinden çok şey kaybediyor yazık ki; fıtratımız böyle çünkü.

24911Böyle olmadığını varsaysak bile, şunu hesaba katmalıyız: Sadece okunup üzerine kafa yorulmayan ve müzakeresi yapılmayan bilgi ne kadar verimli, ne kadar kalıcı olacaktır ki? Bunu, sizlerin idrakine bırakmayı yeğliyorum.

Fuarda popüler olanlar

Uzun zamandan beri popüler olmanın medyatik olmayla eşdeğer olduğunu akıldan çıkarmadığımızda,  bu kuralın burada da cari olduğunu söyleyebiliriz. Bazı yazarlar kendilerine ikram edilen yiyecek/içecekleri rahatça tüketirken bazıları da imza kuyruğundan ötürü çayından bir yudum alacak kadar bile fırsat bulamaz haldeydi. Ne var ki bu hal onların “tüketildiği” ve medyatik bir yazar/şair olduğu gerçeğini değiştirmiyordu.

Çizgi, yazıya karşı

Diğer kitap fuarlarında ve diğer illerde bu durum nasıldı bilemem ama uzayan, hiç azalmadan uzayan imza kuyruğu ise bir yazara değil bir mizah dergisinin çizerlerine aitti. Bu derginin hangi dergi olduğunun çok da önemli olduğunu düşünmüyorum ama şunu eklemenin şart olduğunu düşünüyorum: Bu dergi, muhalif olmasıyla bilinen bir dergi. Ses getiren diğer muhalif mizah dergisinde de imza kuyruğu az değildi.

Ülkemizde eskiden beri güçlü olan çizgi, gücünü korumak bir yana, bu gücü hem arttırıyor hem de pekiştiriyor ve sezdiğim o ki artık muhalefet çizgi üzerinden yapılıyor; çizgi, fraksiyonlarüstü bir mahiyet kazanıp hayatından memnun olmayan kitleler ile yaşları gereği protest ruha sahip olan üniversite gençliğini yakınlaştırıcı bir işlev de görüyor.

 

Fikri Özçelikçi, ağzında bir kekre tat ile fuar izlenimlerini yazdı

Güncelleme Tarihi: 20 Mart 2011, 17:00
YORUM EKLE
banner8

banner19

banner20