Zor ve Sıkıntılı Dönemlerin Defedilmesinde, Sahîh-i Buhârî Hatim Meclislerinin Bereketi…

İbn Haldun Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi’nin 1-3 Kasım 2019 tarihlerinde düzenlediği “Uluslararası Sahîh-i Buhârî Sempozyumu”ndan yola çıkarak hazırlanan “Sahîh-i Buhârî: Geleneksel ve Çağdaş Yaklaşımlar” kitabı İbn Haldun Üniversitesi Yayınları arasında okurla buluştu.

Zor ve Sıkıntılı Dönemlerin Defedilmesinde, Sahîh-i Buhârî Hatim Meclislerinin Bereketi…

Salt bir sempozyum bildiri kitabının ötesinde, baştan sona revize edilip yeniden ilmî usul gözetilerek hazırlanmış makalelerin yer aldığı kitap, İbn Haldun Üniversitesinin 3 dillilik vizyonu kapsamında Türkçe, İngilizce ve Arapça makalelerden oluşuyor. Prof. Dr. Serdar Demirel, Dr. Öğr. Üyesi Hamzeh Al-Bakri ve Dr. Öğr. Üyesi Ahmad Snober’in editörlüğünde hazırlanan kitapta uluslararası alanda söz sahibi kıymetli isimlerin makaleleri bulunuyor.Kitaptaki her çalışma Sahîh’le ilgili spesifik bir konuya yoğunlaşarak farklı cihetlerden kitabı incelemektedir. Çalışma bu muhtevasıyla Sahîh’i müellifinin amacına uygun anlamaya yardımcı olacaktır. Bununla beraber dünden bugüne kitaba yöneltilmiş birçok tenkidi de akademik bir üslupla değerlendirmektedir.

İslâm’ın teşrî kaynaklarının başında Kur’an-ı Kerim ve Hz. Muhammed’in (s.a.) sünneti gelir. O’nun sünnetini bize aktaran kaynakların başında ise Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Cu’fî el-Buhârî’nin (ö. 256/870) tasnif ettiği Sahih-i Buhârî isimli hadis kitabı yer alır. Asıl ismi el-Câmi’u’s-sahîhu’l-müsned min hadîsi Resûlillâh sallallahu aleyhi ve sellem ve sünenîhî ve eyyâmih olan bu eser Sahîh-i Buhâri ismiyle yaygın bir kullanıma sahiptir. Kur’an-ı Kerim’den sonra en güvenilir kitap olarak kabul edilen bu eser usûlü kitap cihetiyle müellifinin farklı konulardan seçtiği sahih hadisleri ihtiva etmektedir.

Sahîh-i Buhârî’nin muhtevası

Kitabın isminin de işaret ettiği gibi bu kaynak, inanç konularını ihtiva eden iman; ibadet ve muamelâtı konu edinen ahkâm; ahlâk ve nefis terbiyesiyle alakalı meselelerin yer aldığı zühd; yeme içmeden beşeri ilişkilere kadar günlük hayatın davranış kodlarını ele alan âdâb; Kur’an ayetlerinin açıklaması gibi meselelerle alakalı hadislere yer veren tefsir; savaş, barış ve uluslararası ilişkilerin anlatıldığı tarih-siyer-cihad; başta Resulullah (s.a.) olmak üzere peygamberler ve sahabelerin faziletlerinin yer aldığı menâkıb ve kıyametin küçük ve büyük alametleri gibi gelecekte vuku bulacak bazı olayları konu edinen fiten ve melâhim bölümleriyle İslâm dünya görüşünü Hz. Muhammed (s.a.) eksenli sunan, alanında bir şaheserdir. Bu ve benzeri sebeplerle Sahîh-i Buhâri telif edildikten sonra tarihin her döneminde hakkında farklı amaç ve muhtevalarda birçok eser kaleme alınmıştır. Bunlar, kitabın yöntemini, Buhârî’nin hocalarını, talebelerini itimat ettiği râvileri, râvide aradığı şartları, tercih ettiği metinleri, bab başlıklarında ortaya serdiği fikhî görüşleri inceleyen türden kuşatıcı ilmî çalışmalardır. Sahîh-i Buhâri üzerine yazılmış şerhler ise şerh edebiyatının en önemli örneklerini temsil etmektedir.

Müslüman Ümmet’in Buhâri’nin Sahih’ine olan güveni onu ilmî eleştirilerden muaf kılmamış, tarihsel süreçte esere Ehl-i Sünnet içinden ve dışından eleştiriler de yöneltilmiştir. Yapılan tenkitler Sahîh’in itibardan düşmesinden ziyade çoğu zaman ilmî değerinin anlaşılmasına katkıda bulunmuştur. Sahîh’in günümüzde de Müslüman ve Batılı İslâm araştırmacılarının ilgi odağı olması hadis edebiyatında bu kitabın önemini ortaya koymaktadır.

Hadis Alanında Uzman İlim Adamları Farklı Perspektiflerden Sahîh-i Buhârî’yi Değerlendiriyor

“Sahih-i Buhari: Geleneksel ve Çağdaş Yaklaşımlar” kitabı, farklı ülkelerden hadis alanında uzman ilim adamları farklı perspektiflerden Buhâri’nin Sahîh’ine has kaleme aldıkları ve hakemler tarafından incelenip “yayımlanabilir” raporu almış akademik çalışmaları içermektedir. Üç ciltten meydana gelen bu eser ilk cildinde Türkçe ve İngilizce, ikinci ve üçüncü cildinde ise Arapça yazılmış çalışmaları ihtiva etmektedir. Kitaptaki her çalışma Sahîh’le ilgili spesifik bir konuya yoğunlaşarak farklı cihetlerden kitabı incelemektedir. Çalışma bu muhtevasıyla Sahîh’i müellifinin amacına uygun anlamaya yardımcı olacaktır. Bununla beraber dünden bugüne kitaba yöneltilmiş birçok tenkidi de akademik bir üslupla değerlendirmektedir.

Kitaptaki çalışmalar Buhârî’nin bab başlıkları, ta’likleri, tekrarları, şartları, metin seçimi gibi takip edilen yöntemden nüsha farklılıklarına, üzerine yapılmış çalışmalardan ona yöneltilen tenkitlere kadar Sahîh’e taalluk eden meseleleri geniş bir yelpazede incelemektedir. Çalışmada da görüleceği üzere Sahîh-i Buhârî evvelemirde hadis sahası mütehassıslarının kavrayabileceği hayli ilmî inceliklere haiz bir kaynaktır. İnceliklerin bilinmesi Sahîh’ten istifade etmeyi ve ona hadis disiplini içinden bakmayı kolaylaştıracaktır.

“Zor ve Sıkıntılı Dönemlerin Defedilmesinde, Sahîh-i Buhârî Hatim Meclislerinin Bereketine İnanılıyordu”

“Sahih-i Buhari: Geleneksel ve Çağdaş Yaklaşımlar” eseri ile maksadımız; kitabı, kitabın ortaya çıktığı ictimaî, ilmî, siyasî ve kültürel ortamı, kaynaklarını, toplanma ve tasnif edilme süreçlerini, asli gibi korunmasına dair gayretleri, nüsha farklılıklarını, mevcut olan nüshaların tarihi ve bu meyanda yapılmış ilmî tenkitleri, kitabın bablandırma hususundaki yöntemini, lika şartın, râviler hakkındaki kriterlerini, tashih şartlarını, sahanın diğer kaynaklarıyla olan yöntem farklılıklarını ve hadis tasnif sahasına getirdiği yenilikler gibi konulan incelemektir. Sahîh’in ihtiva ettiği hadislerin sened ve metin açısından değerlendirilmesi, metin tercihlerinin ilmi değeri, bazı metinleri bölerek kullanması, bu metinlere dair lehte ve aleyhteki değerlendirmeler, Sahîh üzerine yazılmış şerhler, kitaptaki hadislerin İslâm medeniyetinin teşekkülünde oynadığı rol, kültür tarihimizdeki yeri (Buhâri hatimleri, Buhârîhanlık vb.) ve güncel değeri, Sahîh’teki ehl-i bid’at râvilerin varlığı, zayıf ve uydurma rivâyetlerin bulunduğu iddiaları, bazı hadislerin akla ve bilime aykırı olduğu tezleri, Hanefîlere mesafeli duruşunun arka planı, Şafiî mezhebine mensup olduğu gibi önemli meseleleri analiz ederek kitabın ilmi değerini genelde hadis özelde Sahih İle ilgilenenlerin nazarlarına sunmaktır.

Günümüzde çoğunlukla hadis ilimlerinde uzman olmayan araştırmacıların Sahîh-i Buhârî ye menfi tenkitler yönelttiği alanla ilgilenenlerin malumudur. İnancımız odur ki esere hakiki ve tutarlı tenkitlerin yapılabilmesi için öncelikle bu eserin yukarıda işaret edilen yönleriyle iyi tahlil edilmesi gerekmektedir. Elinizdeki bu eser bu gayeye mütevazı bir katkı sunacaktır.

Yayın Tarihi: 04 Ocak 2021 Pazartesi 15:31 Güncelleme Tarihi: 04 Ocak 2021, 15:36
banner25
YORUM EKLE

banner26