Uluslararası ilişkilerde yalan ne durumdaymış?

Dünya siyaset literatürüne yeni bir katkı: Siyasetçilerin yalanlarını yakından tanımak için bu eserden haberdar olmak lazım.

Uluslararası ilişkilerde yalan ne durumdaymış?

İsrail Lobisi adlı kitabıyla Türkiye'de bilinen John Mearshelmer’in yeni bir çalışması daha okurla buluştu: Liderler Neden Yalan Söyler? dünya liderlerinin hem kendi vatandaşlarına hem de diplomaside nasıl yalanlar söyledikleri hususunu anlamaya çalışıyor.Liderlen Neden Yalan Söyler

‘Kitle imha silahı’ yalanı gibi

Kitabın öyküsü 2003 yılına kadar gidiyor. Bir gazetecinin isteği üzerine konu hakkında düşünmeye başlayan yazar, birikimlerini, söyleşilerini derleyerek bir çalışma ortaya koymuş. Mearshelmer, “yalan” öğesinden hareketle yalanın toplum ve birey tarafından kabulü üzerinde durarak, kabuldeki olumsuzluğun eyleme dönüşürken geçirdiği evrimsel serüveni aktarıyor. Özellikle ülkeler arası ilişkilerde ülke çatışmalarının yalanlar manzumesi üzerinden işlediği gerçek. Yazarın da belirttiği gibi Irak işgali sırasında Amerika tarafından öne sürülen “kitle imha silahı” vurgusu uluslar arası yalanın en bariz örneklerinden biri.

Yalanın yol haritası

İnsan, daha çok uluslar arası ilişkilerde "yalan"ın sık başvurulan bir yol olduğunu düşünüyor ilkin. Mearshelmer de çalışmasına başlarken böyle düşünenlerden biri. Fakat elde ettiği verilerin bu düşüncesini teyit etmediğini söylüyor. Meğer ülke liderleri "yalan"larını uluslararası ilişkilerde başka uluslara değil de dış siyaset konularında kendi halklarına yalan söylemeyi tercih ediyorlarmış. Mearshelmer yalanın uluslar arası arenada beş temel argümanla yol haritası oluşturduğunu söylüyor. Buna göre:

-Uluslararası yalanlar çeşitli formlarda ortaya çıkabilir.

-Liderler korkak oldukları için değil, kendilerine göre iyi stratejik sebepler için yalan söylerler.

-Yalan uluslarası politikada değişmez bir unsur olmakla beraber, sıradan bir şey değildir.

-En tehlikeli yalanlar liderlerin kendi ülke halkına söyledikleri yalanlardır.

-ABD kendisini güçlü bir devlet olarak gördüğünden, yalan onun için güçlü dürtülerden biridir.

John MearsheimerUluslar arası yalanlar envanteri

Mearshelmer’ın tespitlerine göre liderler dış politikada yedi farklı türde yalan söyler. Her bir yalan birbiriyle irtibatlı olmakla birlikte kendi içinde yatay ve dikey düzlemde kendine has bir tabiatı da barındırıyor. Her bir yalanın taşıdığı bir amacı var. Mearshelmer’e göre uluslar arası yalan şöyle kategorize edilebilir:

-Devletlerarası Yalanlar: Stratejik avantaj sağlamaya yönelik yalanlardır. Rakip devletlere yöneltilen yalanlardır. Devletler bazen müttefik gördüklerine de yalan söylerler.

-Korku Tellallığı: Halkını yetersiz gören liderlerin söylediği yalanlardır. Halkın fedakârlığını ortaya çıkarmayı amaçlayan yalanlardır. Türkiye’de liderlerin kullandığı en büyük yalan türü bu olsa gerek. Yıllardır bu ülkenin insanları nelerle korkutulmadı ki?

-Stratejist Kılıflar: Başarısız politikalar sonucu ortaya çıkan yalanlardır. Ülkeyi zarardan korumak amacıyla söylenen yalanlardır.

-Milliyetçi Efsane Yaratma: Liderlerin kendi halklarına ülke geçmişi hakkında yalan söylemesidir. “Bizim” haklı, “onlar”ın haksız olduğu bir kurguya dayalı anlatım vardır.

-Liberal Yalanlar: Devlet politikası ile devletler hukukunun çatışma anında ortaya çıkan yalanlardır. İdealist ve hakaretvarî bir söylem hâkimdir.

-Sosyal Emperyalizm: Bir grubun çıkarını gözetmek için söylenen yalanlardır. “Rejim tehdit altında” cümlesi en bariz ifadelerinden biridir.

-Adi Kılıflar: Kişisel çıkarları korumak için söylenen yalanlardır. İktidar, dostlarını korumak için adi yalanlara başvurur.

Yalan jargonunu iyi bilelim ki biz de iyi yalan söyleyebilelim (mi!?)

Mearshelmer,  uluslar arası yalanları bu şekilde tasnif edip her bir yalanı örneklendirerek somutlaştırıyor, en son bölümde ise bu türden yalanların topluma ve devlete etkileri üzerinde duruyor. Yazar, Amerikan toplumun bir üyesi olduğu için örneklendirmeleri Amerikan devleti merkezli oluyor. Bu kaçınılmaz bir sonuç.

Liderler Neden Yalan Söyler? kitabı, sahasında bir ilk olması bakımından önem taşıyor. Bir tür siyasetname hükmünde çalışma. Modern dünyada söz söylemek için, söyleyecek sözümüz olması için modern dünyanın argümanlarını iyi bilmek, o jargondan haberdar olmak ama o jargonu kullanmamak gerektiğini düşünüyorum.

Zeki Dursun okumaya devam ediyor

Güncelleme Tarihi: 03 Ocak 2019, 13:26
banner25
YORUM EKLE

banner19

banner13