banner17

Türk modernleşmesinin hukuki karakteri nasıl?

‘Osmanlı Modernleşmesi ve Hersekli Arif Hikmet: Mecelle’nin Bazı Mevaddına Dair İntikadnâme’ kitabı Kitabevi Yayınları’ndan çıktı..

Türk modernleşmesinin hukuki karakteri nasıl?

 

 

İlim ve edebiyat dünyamızın ihmal edilmesine, hakkında yeterli incelememe yapılamamasına rağmen önemi ile yerinde duran şahsiyetlerinden biri de Hersekli Ârif Hikmet Bey’dir. Şiir, edebiyat, hukuk, modernleşme gibi konularda çok ciddi eserler kaleme alan Hersekli’nin nev’i şahsına münhasır mizacı en az eserleri kadar ilgi çekicidir. Tanpınar’ın “Ben kendi hesabıma Türkçe’de onun için yazdığı şeyler kadar nefis pek az şey okudum” dediği İbnülemin merhumun Son Asır Türk Şairleri isimli muhallet eserindeki “Hikmet” maddesi ile Kemâlü’l-Hikmesi okunduğu vakit onun hakikaten çok ilgi çekici bir şahsiyet olduğu görülür.

Müslümanlık Hak yolunda kahramanlıktır

Sokullu Mehmed Paşa’nın torunlarından olan Hersekli, bizde daha çok konağında düzenlediği edebiyat meclisleriyle anılagelmiştir. Bu meclislere Namık Kemâl, Ziya Paşa gibi meşrûtiyet devrinden beri yenilik kahramanları olarak tebcil ve takdim edilen edebiyatçıların da katılmasından ötürü olmuştur biraz da bu. Oysa, Hersekli sadece bunlardan müteşekkil biri değildir. O, aynı zamanda devrinin önemli bir şairi, hukukçusu ve mütefekkiridir. Osmanlı modernleşmesi, hukukçu kimliğinden dolayı onun düşünce dünyasının merkezinde yer alır. Devrinde hiç kimsenin kalem oynatmaya cesaret edemediği konularda büyük bir vukufiyetle kalem oynatmış, modernleşme faaliyetlerini çok ciddi bir şekilde kritik etmiştir.

Sık sık ifade ettiği “Müslümanlık Hak yolunda kahramanlıktır” hikmeti bütünüyle Hersekli’yi ve davasını bize gösterecek mahiyettedir.Hersekli Arif Hikmet

Vefâkâr dostu İbnülemin’in, hayatı ve eserleriyle alakalı geniş bir girişle yayınladığı Divânının yanında bir kısmını parça parça devrin gazete ve mecmualarında yayınladığı Levâyihü’l-Hikem, Levâmiü’l-Efkâr, Sevânihü’l-Beyân, Misbâhü’l-İzân gibi eserleri de bulunan Hersekli hakkında uzun süredir çalışmalar yapan Dr. Rıdvan Özdinç, onun yazma eserleri arasında bulunan Mecelle hakkındaki tetkik ve tenkidini tam da anayasa tartışmalarının yoğun olduğu bir devrede gün yüzüne çıkartarak araştırmacıların istifadesine sundu. Eserin önsözünden öğrendiğimize göre Özdinç, Hersekli’nin Jön Türklerin Osmanlı fikir hayatına dâhil ettiği birçok yeni düşünceyi İslâmîleştiriyor ve yerli bir hâle kavuşturuyor olduğunu söylüyor. Özdinç, Türk düşüncesinin önemli meseleleri üzerine fikirlerini ihtiva eden diğer eserlerini de yakında yayınlayacakmış.

Mecelle’nin bir nev’i şerhi olan ‘Mecelle’ye Dair İntikadnâme’ de kitapta yer alıyor

Osmanlı Modernleşmesi ve Hersekli Arif Hikmet: Mecelle’nin Bazı Mevaddına Dair İntikadnâme başlığıyla Kitabevi Yayınları’ndan çıkan eserde, Hersekli’nin hayatı ve eserlerine dair muhtasar ama müfid bir girişten sonra Hersekli’nin, devrinin hadiseleri arasında hukukçu kimliği ele alınmış, onun modern Türk düşüncesindeki yeri ortaya konulmuş. Kitabın sonunda da bugüne kadar kayıp olduğu düşünülen Mecelle’ye Dair İntikadnâme okuyucunun işini kolaylaştırmak için notlandırılarak neşredilmiş.

Mecelle’nin bir nev’i şerhi olan bu eserin teknik sayılabilecek satır aralarında Türk modernleşmesinin hukukî karakteri, kanunlaştırmaların mantığı ve fıkhî zemin arayışları, Tanzimat’la birlikte hayatımıza giren kanunların işleyişindeki aksaklıkların sebep ve neticeleri görülebilir. Bununla beraber Mecelle’yle son ciddi ürününü veren bir kanunlaştırma hareketinin hukuk, din-modernleşme, batılılaşma ve yeni devrin problemlerini çözme adına önemini yeniden düşünmek ve bu çabanın yitirilmesinden dolayı Türk modernleşmesinin kaybının büyüklüğünü görmek metnin bize ilk elden vereceği şeyler. Bilindiği gibi Osmanlı modernleşmesinin önemli bir cephesini kanunlaştırma hareketleri oluşturur.

 

Orhan Arslan haber verdi

Güncelleme Tarihi: 12 Mayıs 2016, 16:10
YORUM EKLE
YORUMLAR
ertuğrul saltuk
ertuğrul saltuk - 6 yıl Önce

Anayasa tartışmaları aldı başını gidiyor. Oysa ta tanzimattan beri bu memlekete ait birşeyler yapılmaya çalışılıyor. Acaba bu tecrübeler dikkate alınıyor mu?

banner8

banner20