Tavşanlar ve Boa Yılanlarından Öğrendiklerimiz

Fazıl İskender’in 'Tavşanlar ve Boa Yılanları' adlı romanı, her ne kadar George Orwell’in 'Hayvan Çiftliği' adlı romanıyla kıyaslansa da çok daha derinlikli bir ironi barındıran özel bir hikâyeye sahip... Suavi Kemal Yazgıç yazdı.

Tavşanlar ve Boa Yılanlarından Öğrendiklerimiz

Hikâyemiz bir ormanda geçiyor. Boa yılanlarının tavşanları hipnotize edip yediği bir ormanda. Bir fabl ile mi karşı karşıyayız? Biraz daha fazlası bence. Zira bildiğimiz fablların kolay ve kestirme mesajları ile karşılaşmıyoruz bu kitapta.

Tavşanlar ve Boa Yılanları”, kahramanı hayvan olan her edebi eser gibi aslında insanları konu ediniyor. Hayvanların insanlaştırılarak hikâyeye konu olması yazarların çok sık başvurduğu bir yöntem elbette. Ezop’tan bugüne bir kütüphanenin raflarını dolduracak kadar zengin bir edebiyatla karşı karşıya olmamız eminim kimseyi şaşırtmaz. Ancak hayvanları konu alan metinlerin büyük bir bölümü fazla aydınlık metinlerdir. Muhtemelen çoğunlukla çocuklara yönelik kaleme alındıkları için mesajları daha kolay anlaşılacak tarzda tasarlanmıştır. İnsanın karanlık yönünü konu alan metinlerde “hayvan hikâyesi” yazmayı tercih eden yazarlar nispeten azınlıktadır.

“Hayvan Çiftliği”nden de iyi

Fazıl İskender, Rusça yazan bir Abhaz yazar. “Abhaz bir Mark Twain” demişler hakkında. Bilmediğimiz yazarları bildiğimiz yazarlara bağlayarak anlatmak ve mecazlar kullanmak her ne kadar dikkat çekici olsa da bir yazarı başka bir yazara, bir edebiyatı bir başka edebiyata indirgemek eninde sonunda yanlış anlamalara kapı açar.

Nitekim “Tavşanlar ve Boa Yılanları”na bir kitap olarak en çok benzetilen kitap da George Orwell’ın “Hayvan Çiftliği” adlı romanı. “Tavşanlar ve Boa Yılanları”nı okuyunca bu kıyaslamanın Fazıl İskender’e haksızlık etmek anlamına geldiğini gördüm. Zira Orwell’ın Stalinizmi hicvetmek için kaleme aldığı “Hayvan Çiftliği” ile “Tavşanlar ve Boa Yılanları” arasında, kahramanların hayvan olması dışında fazla bir ortak payda olmadığını fark ettim.

Çünkü “Tavşanlar ve Boa Yılanları”, bir açıdan “Soğuk Savaş”ı hicveden bir yanıyla da iktidar çatışmalarına ilişkin derinlikli bakışı olan bir roman. “Hayvan Çiftliği”nde insanların çiftliğindeki iktidarını (kapitalizmi) deviren hayvanların bir grup domuzun oligarşisine köle olması anlatılır. Oysa “Tavşanlar ve Boa Yılanları”nda iki ayrı iktidar odağındaki yani tavşanlar ve boa yılanları arasındaki mücadele anlatılmaya başlanırken tavşanların iç iktidar çatışmalarıyla boa yılanlarının iç iktidar çatışmalarının zamanla nasıl iç içe geçtiğini görüyoruz. İktidardaki tavşanın ve iktidardaki boa yılanın kendi türdeşlerini iktidarlarının devamı adına nasıl harcadığını ve el altından işbirliği yaptığını görünce Machiavelli’nin “Prens” adlı kitabı kıvamında bir esere dönüşüyor “Tavşanlar ve Boa Yılanları” ve bu özelliği bile onu “Hayvan Çiftliği”nden çok öteye taşımaya yetiyor bence.

Doğrudan yazıldığı dil olan Rusça’dan çevrilmiş

Kitabın bir güzelliği de doğrudan yazıldığı dil olan Rusça’dan ve işinin ehli bir çevirmen tarafından dilimize kazandırılması. İngilizce dışında kaleme alınmış pek çok kitabın asıl kaleme alındığı dilden değil de bir Batı diline yapılmış çevirisinden yani suyunun suyundan dilimize aktarılmasının alışkanlık haline geldiği ülkemizde doğrudan çeviriler elbette farklı bir yerde durmayı hak ediyor. Aralarında Aleksandr Puşkin, İvan Turgenyev, Mihail Lermontov, İvan Gonçarov, Lev Tolstoy, Fyodor Dostoyevski gibi pek çok yazarın kitabını doğrudan Rusça’dan dilimize kazandıran Sabri Gürses’in “Tavşanlar ve Boa Yılanları” için verdiği emeği de görmezden gelmek vefasızlık olur.  

Fazıl İskender’in Türkçeye kazandırılması gereken daha çok kitabı var. Umarım onlar da zaman içinde dilimize kazandırılır. Bir Fransız yahut ABD’li olsaydı çok daha fazla kitabının Türkçeye tercüme edilebileceği düşünülürse Batı’ya baka baka boynu tutulan ülkemizin böylesi boyun hareketlerinden kazanacağı çok şey olacağını söylemek için müneccim olmaya gerek yok.

Göz ardı edilmemesi gereken özel bir roman “Tavşanlar ve Boa Yılanları”…

Suavi Kemal Yazgıç

Tavşanlar ve Boa Yılanları, Fazıl İskender

Yayın Tarihi: 25 Haziran 2018 Pazartesi 17:11 Güncelleme Tarihi: 09 Kasım 2018, 18:19
banner25
YORUM EKLE

banner26