Tarihdizinsel bir kaynak eser: “İslâm İktisat Düşüncesi Tarihi”

Eser, Sünnî ve Şiî ulemanın ortaya koyduğu harâc-emvâl kitaplarını ve bu eserlerde sergilenen iktisadî düşünceyi tadad etmek suretiyle ulemanın ve devlet erkanının politik ekonomi hakkındaki tefekkür düzeyini ortaya koymaya çalışıyor.

Tarihdizinsel bir kaynak eser: “İslâm İktisat Düşüncesi Tarihi”

İslâm İktisat Düşüncesi Tarihi”, ilk dönemlerinden itibaren iktisadî olgular, olaylar ve sorunlar üzerine pek çok müstakil kitap yazılan İslâm medeniyetinin iktisat düşüncesi boyutunu aydınlığa kavuşturmak ve bu düşüncenin akımlarını belirlemek suretiyle bir düşünsel soy kütüğü çıkarma amacıyla hazırlandı. İslâm iktisat düşüncesinin konumunu ve değerini yadsıyan savların sorgulanmasını da amaçlayan bu çalışma, Sünnî ve Şiî kamu maliyesi yazarlarını tarihdizinsel sırayla ele alarak İslâm iktisat düşüncesinin temel metinlerini incelemektedir.

Böylece Sünnî ve Şiî ulemanın ortaya koyduğu harâc-emvâl kitaplarını ve bu eserlerde sergilenen iktisadî düşünceyi tadad etmek suretiyle ulemanın ve devlet erkanının politik ekonomi hakkındaki tefekkür düzeyini ortaya koymaya çalışıyor.

Kitabın Önsöz’ünde yazarının ifadesiyle İslâm medeniyetinin bin beş yüz yıla yakın bir süre âleme nizam, isanlığa istikamet vermesini sağlayan gücünün çeşitli yönlerinin, özellikle de maddeci yaklaşımların egemen olduğu günümüzden bakıldığında iktisat düşüncesi konusunun aydınlığa kavuşturulmasının önemi “medeniyetler çatışması” tezlerinin ortaya atıldığı son dönemlerde bir hayli artmıştır. Halbuki henüz İslâm iktisat düşüncesine dair müstakil ve derli toplu bir tek inceleme dahi yapılabilmiş değildir.

İşte Klasik Yayınlar’ından Prof. Dr. Cengiz Kallek imzasiyla çıkan “İslâm İktisat Düşüncesi Tarihi” bu boşluğun doldurulmasına katkıda bulunmak için hazırlanmıştır. Daha önce bazı dergilerde yayımlanmış olan makaleler; İngilizce olanlar Türkçeleştirilerek ve hepsi yeniden gözden geçirilerek okuyucunun dikkatine sunulmaktadır.

Kitap genel hatlarıyla; “yöntem” meselesinin ele alındığı, “harac-emval” kavramlarının muhtevasına dair geniş izahatların yapıldığı, ilgili literatürün genel özellikleri ile kronolojik dağılımının ve belli dönemlerde yoğunlaşmasının sebeplerinin değerlendirildiği bir “Giriş” ile Sünni ve Şii kamu maliyesi yazarlarının, eserlerinin ve bunlarda yer alan iktisadi düşüncenin incelendiği iki ana bölümden teşekkül etmektedir. Bunlara ek olarak “Sonuç” ve “Kaynakça” ile tamamlanır. Her bölümde ilgili literatür tarhidizinsel olarak ele alınmış olup iktisat ve maliye meselelerinin teknik detaylarına inmek yerine derli toplu bir çerçevelendirme ile okuyucuya damıtılmış bir ihtiva sunulmaktadır. Şii literatürün oldukça yetersiz kalması sebebiyle ilgili bölüm görece küçük hacim teşkil etmektedir.

Kitabın inceleme alanına giren eserlerdeki iktisadi düşünce ile geleneksel ekonomi düşüncesi arasında somut kıyaslamalardan kaçınılmış olmakla birlikte konuyu müşahhas bir şekilde ortaya koymak için iktisat ilminin tahlil araçlarından faydalanılmıştır. Ayrıca zaman zaman Batılı ekonomistlerin kavram ve kuramlarına atıflar yapılmıştır.

Çalışmanın ortaya çıkmasında TDV İslâm Ansiklopedisi’nden bolca faydalanıldığı, İslâm Araştırmaları Merkezi Kütüphane ve Dökümantasyon Merkezi çalışanlarının yanı sıra Malezya Uluslararası İslâm Düşüncesi ve Medeniyeti (ISTAC) Enstitüsü Kütüphanesi görevlerinin büyük katkıları olduğu görülmektedir.

Prof. Dr. Cengiz Kallek

1960 yılında İstanbul’da doğdu. Boğaziçi Üniversitesi İktisadî ve İdarî Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü’nü bitirdi (1982). TDV İslâm Ansiklopedisi Genel Müdürlüğü’nde telif ve redaksiyon uzmanı olarak çalışırken Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde İslâm Hukuku yüksek lisansı (1989) ve İktisat Tarihi doktorası yaptı (1994). Malezya’daki Uluslararası İslâm Üniversitesi (IIUM) İktisadî ve İdarî Bilimler Fakültesi’nde (1994-96) yardımcı doçent ve Uluslararası İslâm Düşüncesi ve Medeniyeti Enstitüsü’nde (ISTAC, 1997-99) doçent olarak görev yaptı. Türkiye’ye dönüşünden sonra TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’nde araştırma uzmanı konumunda çalışmayı sürdürürken Başkan Yardımcılığı’nı da deruhte etti. Bu arada Fatih Üniversitesi’nde kısmî zamanlı dersler verdi (2000-10). İstanbul Şehir Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Tarih Bölümü’nde öğretim üyesi oldu. Aynı fakülte ve bölümde Dekanlık ve Bölüm başkanlığı yaptı (2010-13).

Yüksek lisans (Hz. Peygamber Döneminde Devlet ve Piyasa, İstanbul: Bilim ve Sanat Vakfı, 1992) ve doktora (Asr-ı Saâdet’te Yönetim-Piyasa İlişkisi, İstanbul: İz Yayıncılık, 1997; Sosyal Servet, İstanbul: Klasik Yayınları, 2015) tezleri dışında İslâm İktisat Düşüncesi Tarihi: Harâc ve Emvâl Kitapları başlıklı bir kitabı (İstanbul: Klasik Yayınları, 2004, 2015), İngilizce ve Türkçe makaleleri yayımlandı. Ayrıca çeşitli yerli ve yabancı ansiklopedilerde Türkçe, İngilizce ve Arapça olmak üzere fıkıh, tarih, iktisat, siyaset, metroloji gibi alanlarda yüz altmışı aşkın maddesi neşredildi.

Halen yürüttüğü İstanbul Şehir Üniversitesi rektörlüğünün (18 Kasım 2016-) yanı sıra çeşitli dernek ve vakıflarda kurucular kurulu (İSAV), mütevelli heyeti (GGV), yönetim kurulu (GGV) ve danışma kurulu (BSV, İGİAD,İKAM) üyeliklerini sürdürmektedir.

Yayın Tarihi: 09 Aralık 2021 Perşembe 13:00 Güncelleme Tarihi: 10 Aralık 2021, 11:08
banner25
YORUM EKLE
YORUMLAR
osman gümüş
osman gümüş - 2 ay Önce

tarihdizin-sel!
kronolojik bundan türkçe.
yada zamansıralı denilebilirdi.

banner26