Tarih perspektifinden kavramları yorumlamak

Hüseyin Özhazar’ın “Modern Dönem Siyasi Kavram ve İdeolojiler” kitabı, son 200 yıla damga vuran ideolojileri ve bu ideolojilerin ortaya attıkları kavramları inceliyor. Murat Yiğit yazdı.

Tarih perspektifinden kavramları yorumlamak

İnsanın mahiyetini, insan ile eşyanın ilişkisini ya da insanların birbiri ile olan münasebetlerini açıklamakta her zaman kelime ve kavramlara ihtiyaç duymaktayız. Özellikle kavramlar, tarih boyunca gerek bilimsel gerekse de toplumsal önermelerin her zaman dayanak noktasıdır.

İnsanın içinde yaşadığı dünyayı anlamlandırması için ihtiyaç duyacağı veriler, kavramlarla başlar. Ancak tek başına yeterli olmayan bu kavramları, sistemli hale getirip bütüncül bir şekilde incelemek gerekir. Özellikle sosyal bilimlerin konusuna giren kavramları incelerken sadece literal anlamlarına değil aynı zamanda ortaya çıktıkları dönemdeki sosyal ve siyasal durumu da göz önünde bulundurmak gerekiyor. Bu sayede kavramın ne amaçla ortaya çıktığını ve uygulama biçimlerini gözlemleme imkanına sahip olmak mümkün hale gelir.

Guido Zernatto, kavramların madeni paralar gibi değişik zamanlarda, kavramları kullanan toplumun hayatındaki değişimlerle paralel olarak farklı değerler taşıdığını ve günün birinde tedavülden kalkabileceğini belirtir. Bu minvalde kavramların ortaya çıktıkları dönemden günümüze gelişerek ve revize edilerek geldiklerini görmekteyiz.

İster siyasal ister sosyal bilimlerin konusuna giren diğer kavramların olsun, tarihsel serüvenine baktığımızda ortaya ilginç veriler çıkmaktadır. Marx, ideoloji kavramını “çarpıtılmış bilinç” olarak görmektedir. Ancak diğer disiplinler ideolojiyi “insanın dünyayı, hayatı, kendi varlığını anlamlandırması, yorumlaması, buradan bir hedef veya amaç belirlemesi olarak görmesi” şeklinde tanımlar. İdeoloji kavramının bile disiplinler arasında bu kadar farklı anlamlandırılması, kavramların bütünlükçü paradigmalar olarak ele alınması gerektiğini hatırlatmaktadır.

Bu bağlamda Hüseyin Özhazar’ın “Modern Dönem Siyasi Kavram ve İdeolojiler kitabı, kavramlar üzerinde çalışma yapan araştırmacılar için iyi bir kaynak olarak dikkat çekmektedir. Haziran 2020’de 1.baskısı yapılan kitap Tire Kitap’tan yayımlanmıştır. Yaklaşık dört yüz sayfalık bir hacme sahip olan eser, son 200 yıla damga vuran ideolojileri ve bu ideolojilerin ortaya attıkları kavramları inceliyor.

Hüseyin Özhazar’ın son derece akıcı üslubuyla süslenen kitap, akademik çalışmalarda aşına olduğumuz bir dilden ziyade okuyucuyu sıkmayan üslubu ile muadillerinden ayrılmaktadır. Kavramları irdelerken, kavramın ortaya çıktığı dönemdeki coğrafyanın genel siyasi durumunu ve kavramın gelişim aşamalarını tek tek ele alan yazarımız, kavramın ana kahramanlarının düşünce tarzını ve etkilediği fikir akımlarını yalın, sohbet kıvamında biz okuyucuyla başarılı bir şekilde buluşturmuştur.

Eser, 17 farklı kavramı, literatürdeki anlamlarını, tarihsel gelişimini, etkilediği ya da etkilendiği kişi veya fikirleri açıklarken, günümüzün siyasi konjonktüründeki ifade ettiği değeri de başarılı bir şekilde tahlil etmektedir.

Modern siyasi hayatı anlamak için gerekli olan temel kavramları ve önemli siyasi ideolojileri ele alan yazarımız, kavramların yeterince açıklanmasıyla ideolojileri, okuyucuların ya da araştırmacıların daha sağlıklı bir şekilde inceleyebileceğini savunmaktadır. Bu sayede insanın içinde bulunduğu dünyayı anlamlandırmada daha sistemli dolayısıyla daha başarılı bir hâle geleceğini söyler.

Kitapta kavramların ortaya çıktığı yer ve anlam ile Türkiye’deki uygulamasını ve kavramın önemli temsilcilerini kronolojik olarak açıklayan Özhazar, tarihçi kimliğini de bu konuda başarılı bir şekilde esere yansıtabilmiştir.

Siyaset, Devlet, Otorite, Hukuk, Cumhuriyet” gibi evrensel kavramlar ile başlayan eser “Hilafet, İslamcılık” gibi İslâmi kavramları tarihsel çizgi içerisinde inceliyor. “Kemalizm, Osmanlıcılık” gibi yerel kavramları da tahlil eden yazarımız, özellikle “İslamcılık” kavramını çok yönlü bir şekilde, tarihsel süzgeçten geçirerek son derece başarılı bir incelemeye tabi tutmuş, ansiklopedik bir veri hâline getirmiştir.

“Muhafazakarlık, Laiklik-Sekülerlik” gibi günümüzün popüler kavramlarını da inceleyen yazar, konu hakkında çok geniş tanımlamalar ile düşünürlerin konu hakkındaki akademik açıklamalarını sentezleyerek bu kavramlar hakkında okuyuculara aydınlatıcı cevaplar vermektedir.

Eser, özellikle kavramların Türkiye’deki uygulama ve anlamlandırma sahasını incelerken aynı zamanda son 200 yılın da Türkiye siyasi tarihini okumamıza olanak tanıyor. Türkiye’deki siyasi kavramların ideologlarını, bu ideologların düşünce yapılarını ve mücadelelerini son derece geniş bir kaynakça ile ortaya koymaktadır.

Hüseyin Özhazar, eserinde “İslâmcılık” kavramını, diğer kavramlardan farklı olarak hayli uzun bir şekilde ele almıştır. Kavramı, dünyanın farklı coğrafyalarında önemli Müslüman düşünürlerince ele alış biçimini kronolojik olarak tek tek incelemiştir. Mısır’da, Cezayir’de, Türkiye’de, Amerika’da ve dünyanın diğer bölgelerinde, “İslâmcılık” kavramının önemli savunucularını bu kavram doğrultusunda incelemiştir. Daha önce de belirttiğimiz gibi kavramı okurken aynı zamanda son derece yararlı bir literatür taraması da yapmış oluyoruz.

Son olarak “Modern Dönem Siyasi Kavram ve İdolojiler” adlı çalışmasında Hüseyin Özhazar’ın tarihçi kimliği başarılı bir şekilde görülebilmektedir. Kitabın salt kavramlara ait bir literatür çalışması olmadığını aynı zamanda bir yakın siyasi tarih dönem kitabı olarak da görülmesi gerektiğini söyleyebilirim.

Kitap, siyasi alanda veya kavramlar düzleminde çalışma içerisinde olanların faydalanacağı önemli bir kaynak olmasının yanı sıra özellikle henüz tanışmamış okuyucuların, Hüseyin Özhazar’ı tanımak için önemli bir fırsat olarak görülebilir.

Murat YİĞİT

  

Yayın Tarihi: 22 Ocak 2021 Cuma 14:00 Güncelleme Tarihi: 22 Ocak 2021, 11:47
banner25
YORUM EKLE
YORUMLAR
Hüseyin Özhazar
Hüseyin Özhazar - 4 ay Önce

Sevgili Murat, çok teşekkür ediyorum. Ziyadesiyle memnun oldum.
Kitabın kapağında her ne kadar benim ismim olsa da çok sayıda arkadaşımın da emeği, katkısı olduğunu belirtmem gerekiyor. Bu vesileyle bu dostlarıma da tekrardan teşekkür ediyorum...
İnşAllah okuyucusuna katkı yapan bir eser olur...
Selam ve mahabbetlerimle...

banner26