Şiirin o paslı kapısını açmaya çalışır eleştirmen

Şair İdris Ekinci’nin şiir kitaplarından sonra çıkan eleştiri kitabı 'Poetik Fiiller' üzerine Mustafa Uçurum yazdı.

Şiirin o paslı kapısını açmaya çalışır eleştirmen

Şairin şiirle olan irtibatını sadece şiir yazmak olarak değerlendirmek, şiirin sınırları düşünüldüğünde çok da sağlıklı bir değerlendirme olmayabilir. Şiir kuramı, şiirin tarihsel gelişimi, şiirin sosyolojik, felsefi ve politik eğilimi de göz önüne alındığında şairin şiir üzerine düşünceleri daha bir önem kazanmaktadır.

Şairin şiir üzerine söz söylemesi ilk bakışta çok doğal bir sonuç olarak görülse de, bir o kadar da çıkmazları ve handikapları olan bir alandır. Çünkü şair, üzerinde çalıştığı alanın bir dökümünü yapmaktadır. Söz sarf ettiği mecrada ürünler vermeye devam ederken şiir eleştirisi yapmaktadır şair. Bu zorluğu Necip Fazıl peotikasında şöyle açıklar: “Arı bal yapar, fakat balı izah edemez. Ağaçtan düşen elma da arz cazibesi kanunundan habersizdir.” Durum bu kadar çetrefilli iken şairlerin çoğu bu zorluğa soyunur ve şiir üzerine düşüncelerini kaleme alır. Sonuç ne olursa olsun, şiirden en iyi şairler anlar. Çünkü dizeler kurarak, şiir inşa ederek şiirin içinde olan şairler, söz ettikleri şiirin ruhuna da en iyi temas eden kişilerdir. Bunun yanında Hüseyin Cöntürk, Turan Karataş gibi şair olmayan ama eleştiride söz sahibi isimleri de ayrı bir yere koymak gerek.

İdris Ekinci de mesaisini şiire harcayan, son on beş yılda sürekli şiir dünyasının içinde yer alan bir şair. Aşkar edebiyat dergisinin editörü. Uzun yılların emeğini iki şiir kitabı ile de taçlandırdı: Uyku Kuşu (2010), Son Üç Dakika (2013). Şimdi de Ebabil Yayınları'ndan çıkan yeni kitabı Poetik Fiiller ile şiirler, şairler ve yazarlar üzerine düşüncelerini kaleme aldı.

Şiirde sağlam adım atmanın şartı eleştiridir

Şiir eleştirisi yapmak demek, şiirin tarihiyle yüz yüze gelmek demektir. Şiirin tarih akışındaki gelişim sürecine şahitlik etmektir eleştiri. İdris Ekinci, kitabının önsözünde, “Biz bu çalışmamızda Türk edebiyatının o geniş dünyasına biraz daha yaklaşmak, şiirin, eleştirinin ve diğer türlerin atmosferinde dolaşmak için bir gayretin içerisine girdik.” diyor. Edebiyat ne kadar büyük bir dünya olursa olsun, işini ciddi olarak yapmak isteyen edebiyat adamı bu dünyanın dününü, bugününü çok iyi takip etmelidir.

Sezai Karakoç, Cemal Süreya, Cahit Zarifoğlu, İsmet Özel gibi isimlerin şiir dünyalarının tüm hücrelerine sızarken, Ali Günvar, Osman Özbahçe, Hayriye Ünal, Hakan Şarkdemir, Ali Ayçil gibi isimlerin şiirini de bilmek, okumak gerekiyor. Eğer şiir ciddiye alınıyorsa, bilinmesi ve anlaşılması için bütün süreçlerinin de iyi takibi şarttır. İdris Ekinci’nin kitabında bütün bu isimler ve daha fazlası yan yana yer alıyor. Şiir, ciddi bir bakış açısı ile ele alınıyor.

Şiir eleştirisi, edebi dönemlerin şiirimiz üzerindeki etkisi, şairler ve özellikle şiir eleştirmenlerinin şiirimize bakışları, şiirlerden ve eleştirmen görüşlerinden hareketle işlenmiş kitapta. Şiir eleştirmenin zorluklarından tutun da bunun nasıl yapılması, eleştirinin şiire olan katkısı da anlatılıyor. “Eleştirmen, şiir ve okur arasındaki en güvenilir köprülerden biridir.” diyor İdris Ekinci. Eleştirmenin açtığı yoldan ilerlemekse okurun görevi olarak gösteriliyor. Şiir aslında sadece şairin değildir. Şair, okur, eleştirmen sacayağının bir parçasıdır yazılan her şiir. Şair şiirini yazacak, eleştirmen “kaleminin bütün gücüyle şiirin o paslı kapısını açmaya çalışacak, okur ise şair ve eleştirmeni yana yana koyarak derin okumaların içerisine girecek.”

Şiire eleştirel yaklaşım, şairin şiirini de beslemektedir. Kendi şiirinin dışındaki dünyaya da açılan şair, bir şiir zenginliğiyle karşı karşıya kalarak şiirine daha farklı renkleri katacaktır.

Şiiri bütün olarak ele almak gerek

İdris Ekinci, neredeyse kitabın tamamında eleştiri üslubundan, şiire yaklaşımdan bahsediyor. Bunu yaparken de şiiri ve şairi tek başına bırakmıyor. Şair, şiir, eleştirmen, okur, şiirimizin köklü geçmişi, şiirin ustaları gibi köşe taşlarını sürekli işaret ediyor. Şiir bir bütündür diyerek, şiiri anlamak için parçaları tamamlamak gerek tezine destek olacak paylaşımlarla düşüncelerini genişletiyor. Özellikle İsmet Özel üzerinden ve onun şiir üzerine düşüncelerinden yapıyor bu çağrıyı. İsmet Özel isminin İdris Ekinci üzerindeki etkisi de aşikar olduğundan, Ekinci çok iyi bildiği alandan yapıyor çağırısını.

İsmet Özel’in Şiir Okuma Kılavuzu üzerinden şiir okumanın da bir kılavuza ihtiyacı olduğunu anlatıyor İdris Ekinci. Nitelikli şiir okuyucusu... Böyle bir okuyucu kitlesinin varlığı, şairlerin de işini zorlaştırmaktadır. Sorgulayıcı okuyucu, takip eden, altını çizen, eleştiren. Belki de şiirimizin en çok buna ihtiyacı var.

Kitabın son bölümü nesre ayrılmış. İdris Ekinci şiir üzerine sözlerini söyledikten sonra öykü, deneme üzerine de fikirlerini paylaşıyor okuyucu ile. Necip Tosun, Mustafa Kutlu, Berat Demirci, Mustafa Aydoğan, Cemil Meriç gibi yazarlar ve eserleri üzerine düşünceler de kitapta yer alıyor.

İdris Ekinci’nin Poetik Fiiller kitabı, şiirimizin seyrini yakından takip etmek isteyenler için bir rehber niteliğinde hazırlanmış, mesafesi uzun bir zaman dilimine seslenen bir çalışma olmuş. Özellikle günümüz şiirinde ne olup bittiğini anlamak isteyenler için iyi bir tercih olacak Poetik Fiiller.

Mustafa Uçurum yazdı

Güncelleme Tarihi: 08 Şubat 2019, 17:18
banner12
YORUM EKLE

banner19