Radyo Oyunlarına da Şiirini Yansıtmaktan Çekinmedi Zarifoğlu

Şair duyarlılığı ile önemli radyo oyunları ve arkası yarınlar kaleme alanlardan birisi de Cahit Zarifoğlu’dur. Zarifoğlu’nun 'Radyo Oyunları' adlı eseri, okurlarını televizyonun olmadığı yıllara götürüyor. Sedat Palut yazdı.

Radyo Oyunlarına da Şiirini Yansıtmaktan Çekinmedi Zarifoğlu

Televizyonun hayatımızda olmadığı zamanlarda insanlar ajans dinlemek için radyoyu açar, başında günün olaylarını heyecanla dinleyerek hem dünyada, memlekette neler olduğunu öğrenir hem de günün yorgunluğunu atardı. Dönemin gazetelerinde, özellikle 1950’lerden sonra radyonun günlük yayın akışının saatleri ve programları düzenli bir şekilde yer alırdı. 1938’de H.G. Wells’in yazdığı “Dünyalar Savaşı” adlı kitabı ABD’de oyun olarak radyoya uyarlanıp çok sevildikten sonra radyo, ademoğlunun hayatında daha çok yer kapladı.

Bu durum haliyle bizim topraklarda da karşılık buldu. Televizyonun olmadığı zamanın o uzun diliminde TRT’de belirli günlerde radyo tiyatrosu ve her gün sabah saatlerinde arkası yarın yayınlanmaya başladı. Şimdiki dizilerin yerini alan arkası yarın ve radyo tiyatrolarında neler olduğunu insanlar gün içinde birbirlerine heyecanla anlatırdı. Görüntünün, boyalı basının egemen olmadığı zamanlarda dinlemek, görmekten daha önemliydi. TRT’de bu işi kaliteli bir şekilde yapan Ekrem Reşit Rey, Haldun Taner gibi önemli tiyatro sanatçıları vardı.

Yazdığı bütün türlere şiirini yansıtmaktan çekinmedi

TRT’nin başlattığı bu ivmeye zamanla TGRT gibi bazı özel radyolar da katkı sundu. Fakat günümüzde radyo tiyatrolarının ve arkası yarınların popüler olduğunu söylemek mümkün değil. Görmek ve görünmek, artık dinlemekten daha önemli… Bu unutulma süreciyle beraber radyo tiyatroları TRT’nin arşivinde saklı kaldı yıllarca. Fakat son zamanlarda radyo tiyatrolarının kitap olarak basıldığını görüyoruz. Yapı Kredi Yayınları, radyo tiyatroları konusunda önemli eserler kaleme alan Behçet Necatigil’in tüm radyo oyunlarını bastı. Everest Yayınları da yine Behçet Necatigil’in “Naima” ve “Evliya Çelebi” adlı arkası yarınlarını yayımladı.

Şair duyarlılığı ile önemli radyo oyunları ve arkası yarınlar kaleme alanlardan birisi de Cahit Zarifoğlu’dur. Zarifoğlu’nun Beyan Yayınları arasından 2014’te çıkan Radyo Oyunları adlı eseri, okurlarını televizyonun olmadığı yıllara götürüyor. Zarifoğlu’nun Radyo Oyunları adlı eserinde 5 tane radyo oyunu, 1 tane de arkası yarın var. Kitaptaki oyunlarda ve skeçlerde çocuk merkezli hikâyeler anlatan Zarifoğlu, şiirin ahenginden vazgeçmemiş. Kitaba önsöz yazan Mustafa Ruhi Şirin’in de ifade ettiği gibi, “Zarifoğlu, şiir türü dışında yazdığı metinlerde şiiri aramadığı gibi, yazdığı bütün türlere şiirini yansıtmaktan da çekinmez.” Zarifoğlu’nun oyunlarda kullandığı dil metinlerde oldukça yalın duruyor. Bu sebeple okunması da oldukça kolay ve keyifli.  

İncelemeye değer bir uyarlama: Katıraslan

Radyo oyunlarının başına “Çocuklar, bu hikâye bir fikir edinmeniz için ‘Radyo Oyunu’ şeklinde yazılmıştır” ifadesini koyan yazar, kahramanlarının daha çok hayvan olduğu oyunlarında yansıtma tekniğini kullanarak çocuklara önemli mesajlar vermeye çalışmış. Yalnız şunu söylemem gerekir ki, bu oyunlar çocuk eksenli yazılmış oyunlar olmakla beraber yetişkinlerin de okuması gereken bir kitap. Yazarın oyunlarında ortaya koyduğu dünya, kullandığı dil yetişkinlere de hitap ediyor.

Kitapta öne çıkan “Katıraslan” adlı bir oyun var. Bu oyun aynı zamanda bir hikâye kitabı olarak yıllar önce okurun önüne çıkmış. Kitapta yer alan bu “Katıraslan” adlı oyun, yedi bölüm halinde arkası yarın olarak kitapta yer almış. Oyunda bir tilki ile aslanın yol arkadaşlığını görüyoruz. Fakat onlar bu uzun yolculuğu sırasında insanlardan kaçmak zorunda kalıyor. Tabii onlara bir oyun oynayarak. Tilki ve aslan olarak başlayan hikâye, bir çocuğun büyümesi gibi gittikçe sarmal bir hal alıyor. İnsanoğlunun merakı da bu sarmalı besliyor. Kısacası bir aslan ile tilkinin ağzından anlatılan bu oyunda, yaşadığımız dünyanın nasıl bir yer olduğunu, merakla, biraz da hayretle, işin içine insanın doymak bilmeyen tutkusunu da katarak anlatıyor. Bu oyun, Mustafa Ruhi Şirin’in ifadesiyle, “TRT denetimi nedeniyle, ‘emperyalizm vurgusu’ bakımından epeyce budanmış olmasına rağmen, bir şairin yazdığı ve uyarladığı eser olması bakımından da incelemeye değer bir uyarlamadır.”

Kitap, radyo oyunlarının olduğu zamanları özleyen ve bunu çocuk duyarlılığı ile gidermek isteyen okurlarını bekliyor.

Sedat Palut

[email protected]

Yayın Tarihi: 26 Mayıs 2016 Perşembe 15:13 Güncelleme Tarihi: 01 Nisan 2020, 12:36
banner25
YORUM EKLE

banner26