Osmanlı'nın saray sanatlarından biridir Minyatür

Osmanlı minyatür sanatına ilgi gün geçtikçe artıyor. buna paralel olarak da bu alana yönelik hazırlanan kitapların sayısı da öyle.

Osmanlı'nın saray sanatlarından biridir Minyatür

Osmanlı minyatür sanatı konusunda yerli ve yabancı sanat tarihçileri tarafından yapılan araştırma ve yayınların geçmişi henüz yüzyılı bulamamıştır. 20. yüzyılın başına ait yayınlarda, genellikle İslâm resim sanatı içerisinde değerlendirilen Osmanlı minyatürlerinin, bugün artık yepyeni kurguları ve türleriyle bağımsız bir kimliğe sahip olduğu kabul edilmiştir. Eser, 1940’lardan günümüze kadar az sayıda Türk bilim insanının yaptığı araştırma ve yayımların bu duruma büyük katkısı olduğunu belirtir.

Osmanlı saray nakkaşlarının çalışma alanları, yazma eserleri resimlendirmekle sınırlı değildi. Yazar, kitap sanatına ilişkin cilt, yazı çekmecesi ve yazı altlığı gibi mukavva veya ahşap malzemeyle yapılan nesneleri lake tekniğiylebezeyip yapraklar halinde saklanan değerli hat, minyatür ve tek figürlü resimlerin korunmasına yönelik murakkalar hazırlandığına da dikkat çeker.

“Minyatür yapımına uygun fırçalar, üç aylık beyaz kedi yavrusunun gıdı tüyünden yapılmış çok ince kıllı fırçalardır. Kâğıtlar ise yumurtalı veya aharlı kâğıtlardır. Yumurtalı kâğıtlar, yumurta akıyla bir miktar şapın sıvılaşıncaya kadar bir fincan içinde karıştırılıp kâğıda sürülmesi ve kuruduktan sonra kuru ceviz veya ıhlamur ağacından çukur bir tahta üzerinde mührelenmesiyle elde edilir. Mührelenmiş, yani parlatılmış kağıda yapılan minyatür daha parlak görülür. Aharlı kâğıtlar içinse şekersiz nişasta içeren boza kıvamında bir karışım kullanılır, bu karışım kâğıda sürüldükten sonra kurumaya bırakılır ve sonra kâğıt mührelenerek işlem tamamlanır.”

Osmanlı Devleti'nin güçlenmesiyle birlikte saray yönetiminin sanata ve sanatçıya ilgisi ve desteğinin artmış, sanatın diğer alanlarında olduğu gibi kitap sanatını ve sanatçısını koruma görevini padişahlarla birlikte sadrazamlar, şehzadeler, vezirler, hanım sultanlar, eyalet valileri, defterdarlar ve saray ağaları gibi yüksek rütbeli devlet görevlileri üstlenmiştir.

Osmanlı döneminde kitap sanatının icra edildiği atölyelere “Nakkaşhâne” adı verildiğini söyleyen yazar, saray içinde çalışan sanatçılar ve zanaatkârların teşkilat içerisinde önemli bir yere sahip olduğunu belirtir. Nakkaşlar yazma eserlerin bezenmesi (müzehhiplik), resimlenmesi (musavvirlik), metinleri sınırlayan cetvellerin çekilmesi (cetvelkeşlik) ve boyaların hazırlanması (renkzenlik) gibi işlerden; kitap sanatı dışında da kalem işi ya da çini desenleri gibi mimari süslemelerin taranmasından; ahşap ve mukavvadan yapılan küçük sandıkların bezenmesinde de sorumlulardır.

Osmanlı’dan günümüze bilmeniz gereken 5 önemli minyatür sanatçısı

1- Nakkaş Nigari

Asıl adı Haydar Reis’tir. Osmanlı dönemi porte minyatürünün gelişmesinde önemli bir rolü vardır. Çizdiği insanların yüzlerini gerçeğe yakın yansıtmada çok başarılıdır. Yavuz Sultan Selim, Kanuni Sultan Selim gibi önemli isimlerin minyatürlerini yapmıştır.

2- Nakkaş Sinan Bey

13. yüzyılda yaşamış önemli minyatür sanatçılarından birisidir. Fatih Sultan Mehmet tarafından İtalya’ya gönderilmiştir. Eserlerinde İtalyan ve Rönesans resim sanatının etkisini gözlemleyebiliriz.

3- Nakkaş Osman

16. yüzyıl sonrası Osmanlı Sarayı’nın baş nakkaşıdır. Minyatür sanatında en küçük detaylara dikkat çekerek eserlerinde tarihsel gerçeklere odaklanırdı.

4- Nakkaş Nakşi

16. yüzyıl sonları, 17. yüzyılın başlarında önemli eserler vermiştir. Osmanlı minyatürlere yön veren nakkaşlar arasındadır. Eserlerinde başları büyük kullanırdı, gövde bölümlerini ise kimi zaman deforme ederdi.

5- Abdullah Buhari

18. yüzyıl yaşamış olan Buhari, Osmanlı döneminin önemli minyatür sanatçılarındandır. Kullandığı renkler ve motifler başlıca özelliklerindendir. Yapıtları, Topkapı Sarayı Müze Kitaplığı’ndadır.

"İncelik ve Zerafetin Buluştuğu Nokta; Minyatür", Kitabın Ortası dergisi, Eylül 2018, sayı 18.

Yayın Tarihi: 26 Eylül 2018 Çarşamba 07:00 Güncelleme Tarihi: 01 Ekim 2018, 10:20
banner25
YORUM EKLE

banner26